Adı:
Kaygı Kavramı
Baskı tarihi:
Ocak 2006
Sayfa sayısı:
207
Format:
Karton kapak
ISBN:
9789754587517
Kitabın türü:
Çeviri:
Türker Armaner
Dil:
Türkçe
Ülke:
Türkiye
Yayınevi:
İş Bankası Kültür Yayınları
Sören Kierkegaard (1813-1855): Topu topu 42 yıl süren yaşamında, 30'lu yaşlarının başında yayımladığı Ya/Ya da ve Korku ve Titreme gibi yapıtlarıyla sivrilen ve etkisini hem felsefeci hem de yazar olarak günümüze dek sürdüren önemli bir 19. yüzyıl düşünürüdür.

1843'te yayımladığı Kaygı Kavramı'ysa, Kierkegaard'dan son yıllarda dilimize aktarılanlar arasında özgün dilinden çevrilişiyle de farkını oluşturan bir yapıttır.

Türker Armaner (1968); Kuşağının felsefeyle edebiyatı birbirini en iyi biçimde besleyerek sürdüren önemli üyelerindendir. İskandinav dillerinden çevirdiği yazarlar arasında Kierkegaard'ın yanı sıra Sofi'nin Dünyası yazarı Jostein Gaarder de bulunan Armaner'in kendi yazdıkları arasındaysa, ilki 1997 yılında yayımlanan (Kıyısız) üç de öykü kitabı bulunmaktadır.
Søren, kaygıyı sonluya ve sonsuza duyulan kaygı olarak ikiye ayırıyor. Kaygının doğru şekilde derinleşmesi ile sonlu olan tüm dünyevi yolları tüketeceği ve bizi özgür bırakacağını söylüyor. Bunun yolunu da: kaygıya boyun eğmeyi seçmeden kaygılı olmak olarak açıklıyor. Kısaca bu kitap, daha önce sonsuzluk kaygılarını tadmayanlar için belirsiz kalabilir. Yolun karşısına geçmişlere ise kitabı şiddetle öneriyorum.
"Bence bu, her insanın katetmesi gereken bir yoldur; ne yitip gitmeyi, ne de Kaygı'ya boyun eğmeyi seçmeden kaygılı olmayı öğrenmek. Doğru bir biçimde kaygılı olmayı öğrenen kişi, nihai noktayı da öğrenmiş demektir."

"Korku ve Titreme" yayımlandıktan bir yıl sonra yayımlanan bu kitap, bir anlamda önceki kitabın tamamlayıcısı oldu. "Kaygı" kavramı Kierkegaard felsefesinde çok önemli yer tutar, anlamı bir de Yasemin Akış'ın "Kierkegaard'da Kaygı Kavramı" kitabından okuyalım:

"Vigilius Haufniensis, bildiğimiz ismiyle Søren Kierkegaard, kaygıyı bir uçurumun sınırında durduğumuzda hissettiğimiz baş dönmesine benzetir. Adımını uçurumun belirsizliğine doğru atmanın ya da atmamanın kararını verebilecek olmak ve tüm olasılıkların bir an için önümüzde serili olması hali insanda bu baş dönmesini meydana getirir. Benzer şekilde kaygı, olanaklar arasında seçim yapmanın sorumluluğunun bireye ait olduğu her durumda ortaya çıkan baş dönmesidir. Uçurumun kenarından aşağıya bakıp başı dönen bir insan gibi, özgürlük kendi olanaklarını seyreder. Kendi kendisiyle ilişki kurma olanağını ve bu ilişkiden sorumlu olmanın zorunluluğunu keşfeder. Bu nedenle kaygı hem ona doğru itildiğimiz hem de ondan kaçındığımız “sempatik bir antipati, antipatik bir sempati”dir.

Üstad, yine "Korku ve Titreme" eserinde olduğu gibi tarihsel bir olayla başlıyor. Önceki kitabında İbrahim'den yola çıkmıştı, bu kez Adem ve 'Mevrus Günah' konseptinden yola çıkıyor. Yine, önceki kitaba benzer şekilde olayla ve Hristiyan inancıyla sınırlı kalmıyor elbette. -öyle olsa Kierkegaard olur muydu zaten?-

Kitabı okuduğum her satırda zihnimin içinde yankılanıyor aynı cümle;

"O bizi dünyanın kötü şekilde hayal kırıklığına uğrattığı, normalde bizi ayakta tutan duygularımızın yanılsamalarına yenilip içine düştüğümüz karanlıkları çok iyi anlayan bir arkadaşa ihtiyacımız olduğu zamanlarda yönelebileceğimiz, onları dağıtacak az sayıdaki filozoftan biridir."

Kierkegaard, bu eserde tamamen bunu yapıyor desek yeridir. Korku ile kaygıyı ayırarak başlıyor işe üstad. Bu noktada da her zaman olduğu gibi 'tikellik' önemini vurguluyor.
----------------

"kişinin yapacağı seçim iyi ile kötü arasında değil, estetik ile etik arasındadır. insanın üzerinde umutsuzluğa kapıldığı 'ben', sonlu bir 'ben'dir; kendisiyle ilgili seçim yapılacak 'ben' ise mutlak bir 'ben'dir."

Korku, Adem ve günah ile yeryüzünde bulunmuştur ama bu 'korku' yaşayan insanlara mı mâl edilmelidir? Diğer taraftan, Adem'den tamamen koparabiliriz miyiz insanı?

"Her birey, hem kendisi, hem de türün kendisidir."

Yaşayan insanların kapılması gereken duygu 'kaygı' ona göre. Buradaki fark şu, günümüzdeki genel görüşe göre 'kaygı' kaçınılması gereken bir kavram, insan yaşamını zorlaştırır ve yaşamın kaçmasına neden olur. Kierkegaard'a göre ise öyle değil. Baştaki cümleye bakalım yeniden:

"Bence bu, her insanın katetmesi gereken bir yoldur; ne yitip gitmeyi, ne de Kaygı'ya boyun eğmeyi seçmeden kaygılı olmayı öğrenmek."

Kaygı, insanı yaşamdan koparmaz, tam tersine tikel bireyi yaşama çeker. Tikel birey, Kaygı olmadan yaşayamaz. Burada seçim yapılması gereken şudur ki, kaygı, korkuya mı dönüşecek yoksa kişi kaygısını kucaklayacak mı? Üstada göre, ikincisi sadece daha cazip değil, olması gereken durum. Yoksa kişinin yitip gitmesi, Dünya'dan kopması kaçınılmaz olur. Kaygıdan uzak durmaya çalışmak, kişinin kendisini kandırmaya çalışmasından başka bir şey değil ona göre. Camus'nun "saçmalık ya da uyumsuzluk 'her sokağın dönemecinde her adamın yüzüne çarpabilir." diyerek, vurgulamak istediği de başka birşey mi?

Kaygı neden insani bir duygu ve gerekli, ona bakalım:

"İnsan, hayvan ya da melek türünden olsaydı kaygı içinde olamazdı; o, bir sentez olduğu için kaygı duymaya muktedirdir, kaygısı derinleştikçe kendisi de yücelir. Bu, düşünüldüğü gibi, dışsal olana ilişkin, kişinin ötesinde değil, kendisinin ürettiği bir kaygıdır."
---------------
"dışarıya dönüklük, nesnel doğrunun peşinden gitmek dolaysız Ben bilincinin yoksunluğuyla sonuçlanır."

Yine tikel bireyin önemi yüzümüze vuruluyor... Belki Stirner'den de yardım isteyebiliriz burada:

"neymiş benim üstlenmem gereken o bir sürü mesele? öncelikle iyi meseleleri benimsemeliymişim, sonra tanrı meselesini, insanlık, hakikat, özgürlük, insaniyet, adalet meselelerini; dahası halkımın, hükümdarımın, vatanımın meselelerini, ayrıca tin meselesini ve daha binlerce başka meseleyi... bir tek benim kendi meselem hiçbir zaman benim meselem olmamalıymış!" diyordu o da. Kierkegaard da bunun peşinde işte tam olarak. "Dışarıya dönüklük" ile belirtilen belki yerindedir, belki doğaldır ama sonuçta Ben bilincinin yok olması tehlikesi doğar. Bu olursa ne olur? Dünya, değerler karmaşası içinde olur işte, 200 yıl önce büyük adamları dinleseydik fena olmazdı sanki.

---------
'Olanaklılık' kavramına dönüyor sonra;

"Olanaklılık açısından her şey eşit derecede olanaklıdır; olanak tarafından yetiştirilen kişi, korkutan ve haz veren şeyleri aynı derecede kavrar. Böyle bir kişi olanaklılık okulundan mezundur; hayattan bir şey elde edemeyeceğini, dehşetin, yitip gitmenin, yok olmanın yanı başında olduğunu, bir çocuğun alfabeyi bildiğinden daha iyi bilir."

Olanaklılık, tam anlamıyla olumlu değildir. Öyle olsa, 'demonik' olurdu ve Ben bilincini yok ederdi. Olanaklılık, korkutan şeyleri de içerir, bu yüzüyle Kaygı'ya aittir.

------------
"İnsan" ve "kaygı" ile bitirelim...

"İnsan, ruh ile bedenin bir sentezidir; ama iki terim, bir üçüncü tarafından birleştirilmedikçe, sentezden söz etmek olanaksızdır: üçüncü terim Tin'dir. (...) Tin, kendisine kaygı ile bağlanır. Kaygıyı çıkarın, Tin ayakta duramaz; bu durumda Tin, kendisini kendi dışında bulur. Kaygıdan kaçmaya çalışır, yapamaz, çünkü onu sever; kaygıyı gerçekten sevmek ister, yapamaz, çünkü ondan kaçmaya çalışır."
  • Dönüşüm
    8.2/10 (8.195 Oy)8.503 beğeni27.263 okunma768 alıntı132.993 gösterim
  • Suç ve Ceza
    9.1/10 (6.248 Oy)7.590 beğeni20.521 okunma3.689 alıntı122.694 gösterim
  • Kürk Mantolu Madonna
    8.9/10 (14.645 Oy)18.198 beğeni41.249 okunma2.668 alıntı173.594 gösterim
  • Yeraltından Notlar
    8.7/10 (3.196 Oy)3.259 beğeni9.934 okunma4.751 alıntı90.192 gösterim
  • Yabancı
    8.3/10 (4.190 Oy)3.703 beğeni12.269 okunma1.111 alıntı50.313 gösterim
  • Satranç
    8.7/10 (8.854 Oy)8.795 beğeni24.118 okunma1.624 alıntı111.955 gösterim
  • 1984
    8.9/10 (5.754 Oy)6.063 beğeni15.960 okunma2.537 alıntı82.413 gösterim
  • Genç Werther'in Acıları
    8.3/10 (2.551 Oy)2.280 beğeni8.295 okunma3.874 alıntı54.153 gösterim
  • Bulantı
    8.3/10 (680 Oy)721 beğeni2.214 okunma1.358 alıntı19.107 gösterim
  • Hayvan Çiftliği
    8.9/10 (7.110 Oy)7.678 beğeni21.584 okunma766 alıntı84.316 gösterim
Ben Nietzsche'yi anlamanin zor oldugunu düşünürdüm, Kierkegaard Nietzsche'ye rahmet okuttu resmen, çok fazla tekrar var açikcasi bitirmek de zorlandim.
Çeviri konusunda hassasiyet sahibi olanların kitabı edinmeden önce bir göz atmalarını tavsiye ederim. Kitabı okurken bazı bölümlerde çeviri dolayısıyla dikkat kaybına uğradım. Çevirmen aynı kavramları farklı yerlerde farklı şekilde çevirmiş. Bunun bilinçli, anlam farkı yaratmaya yönelik olduğuna dair herhangi bir dipnot da eklenmemiş. Kimi yerde "zafer" kimi yerde "utku", kimi yerde "pişmanlık" kimi yerde "nedamet" kullanılmasının gerekçesi dipnot olarak verilirse daha faydalı olabilirdi.
Mantık ile hiçbir devinim gerçekleşmez, çünkü mantık, ya da mantıksal olan her şey, sadece vardır. Mantığın bu güçsüzlüğü, varoluş ile hakikatin ortaya çıktığı, mantıktan varoluşa yapılan geçişten kaynaklanır.
Cinselliğe dair kurnazca laf cambazlığı yapmak bayağı bir sanattır, öğüt vermek kolaydır, konunun içerdiği güçlüğü örtecek biçimde vaizlik yapmak da zor değildir; ama asıl sanat cinselliğe dair insani şeyler söylemektir.
Soren Kierkegaard
Sayfa 62 - Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları - 11. Baskı - Çev. Türker Armaner
Doğruluk özgürlüğün eseridir, özgürlük bu yolla doğruluğu sürekli oluşturur.
Soren Kierkegaard
Sayfa 137 - Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları - 11. Baskı - Çev. Türker Armaner
Havva bir anlamda türetilmiş olanı simgeler. Türetilmiş olan hiçbir zaman ilk olan kadar eksiksiz olmaz.
...
Kadının türetilmiş olması erkekten daha zayıf olduğu ile ilgili varsayımı da içerir.

Kitabın basım bilgileri

Adı:
Kaygı Kavramı
Baskı tarihi:
Ocak 2006
Sayfa sayısı:
207
Format:
Karton kapak
ISBN:
9789754587517
Kitabın türü:
Çeviri:
Türker Armaner
Dil:
Türkçe
Ülke:
Türkiye
Yayınevi:
İş Bankası Kültür Yayınları
Sören Kierkegaard (1813-1855): Topu topu 42 yıl süren yaşamında, 30'lu yaşlarının başında yayımladığı Ya/Ya da ve Korku ve Titreme gibi yapıtlarıyla sivrilen ve etkisini hem felsefeci hem de yazar olarak günümüze dek sürdüren önemli bir 19. yüzyıl düşünürüdür.

1843'te yayımladığı Kaygı Kavramı'ysa, Kierkegaard'dan son yıllarda dilimize aktarılanlar arasında özgün dilinden çevrilişiyle de farkını oluşturan bir yapıttır.

Türker Armaner (1968); Kuşağının felsefeyle edebiyatı birbirini en iyi biçimde besleyerek sürdüren önemli üyelerindendir. İskandinav dillerinden çevirdiği yazarlar arasında Kierkegaard'ın yanı sıra Sofi'nin Dünyası yazarı Jostein Gaarder de bulunan Armaner'in kendi yazdıkları arasındaysa, ilki 1997 yılında yayımlanan (Kıyısız) üç de öykü kitabı bulunmaktadır.

Kitabı okuyanlar 60 okur

  • daral_1988
  • Doğukan Türkeş
  • Şaban KURTOĞLU
  • Yusuf Ay
  • Kebikeç
  • Maia Euphoria
  • Cordelia de Silentio
  • Sun Seth
  • Ümit
  • Ömer

Yaş gruplarına göre okuyanlar

0-13 Yaş
%0
14-17 Yaş
%0
18-24 Yaş
%0
25-34 Yaş
%54.2
35-44 Yaş
%37.5
45-54 Yaş
%4.2
55-64 Yaş
%0
65+ Yaş
%4.2

Cinsiyetlerine göre okuyanlar

Kadın
%39.5
Erkek
%60.5

Kitap istatistikleri

Okur puanlamaları

10
%27.8 (5)
9
%33.3 (6)
8
%16.7 (3)
7
%11.1 (2)
6
%5.6 (1)
5
%5.6 (1)
4
%0
3
%0
2
%0
1
%0