Sokrates Öncesi ve Sonrası

7,7/10  (3 Oy) · 
7 okunma  · 
5 beğeni  · 
590 gösterim
Büyük İngiliz klasikçisi Francis Macdonald Cornford'un 1932 yılının Ağustos ayında Yunan felsefesi üzerine Cambridge Üniversitesi'nde verdiği dört konferans metninden oluşan bu minik kitap o kadar sevilmiş, o kadar çok okuyucu bulmuştur ki İngiltere'de bugüne kadar yirmi beş baskı yapmıştır.

Sokrates kimdi? Batı uygarlığı için kamil insan, bilge filozof modeli mi, yoksa Yunan düşüncesinin doğacı temellerinden ayrılarak mistisizm içinde kaybolmasına yol açan kişi mi? Verdiği dört konferansta Cornford Sokrates'in Eski Yunan ve tüm Avrupa uygarlığı içindeki emsalsiz yerinin nedenlerini büyük bir açıklıkla, basit bir dille ve kısa, okunması zevkli metinlerle anlatıyor..
(Tanıtım Bülteninden)
  • Baskı Tarihi:
    Temmuz 2015
  • Sayfa Sayısı:
    104
  • ISBN:
    9786053324850
  • Orijinal Adı:
    Before and After Socrates
  • Çeviri:
    A. M. Celal Şengör, Senem Onan
  • Yayınevi:
    İş Bankası Kültür Yayınları
  • Kitabın Türü:

Celal Şengör'ün son notları ile birlikte okunduğunda meraklı bir çocukluk dönemine benzetilen İyonya bilimi ile ergenlik ve olgunluk çağına karşılık gelen sokratik felsefe hakkında güçlü bir kavrayış ediniyorsunuz.

Kitaptan 10 Alıntı

Oysa insan bir kez kendi hayatı üzerine düşünmeye başladı mı, düşünceleri artık geçmişe değil geleceğe yönelik olacaktır.

Sokrates Öncesi ve Sonrası, Francis MacDonald Cornford (Sayfa 39 - 2003)Sokrates Öncesi ve Sonrası, Francis MacDonald Cornford (Sayfa 39 - 2003)

Platon'un devletinde, materyalist ateizm vaizine iki alternatif sunulurdu: Ya fikirlerinden vazgeç, ya da öl! Din, felsefi olmayan yurttaşa mit şeklinde öğretilecekti.

Sokrates Öncesi ve Sonrası, Francis MacDonald Cornford (Sayfa 53 - Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları)Sokrates Öncesi ve Sonrası, Francis MacDonald Cornford (Sayfa 53 - Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları)

Sokrates öncesi felsefe doğanın keşfiyle başlar; Sokratik felsefe ise insan ruhunun keşfiyle başlar.

Sokrates Öncesi ve Sonrası, Francis MacDonald Cornford (Sayfa 5 - Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları)Sokrates Öncesi ve Sonrası, Francis MacDonald Cornford (Sayfa 5 - Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları)

Er ya da geç Yunan aklı böyle tanrıların var olmadığını keşfetmeye mecburdu. Böylece mitoloji kendini aştı ve manevi dünyanın varlığından şüpheye düştü. Bilim dolayısıyla şu sonuca ulaştı: Manevi dünya yanlış falan anlaşılmamıştı çünkü aslında böyle bir şey yoktu; atomlardan oluşan somut cisimlerden başka hiçbir şey gerçek değildi. Sonuç, filozofların materyalizm adını verdiği, dindar kimselerin ise ateizm dediği bir doktrin oldu.

Sokrates Öncesi ve Sonrası, Francis MacDonald Cornford (Sayfa 19 - Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları)Sokrates Öncesi ve Sonrası, Francis MacDonald Cornford (Sayfa 19 - Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları)

24. Son not (A.M.Celal Şengör)
Platon'un fikirlerinin daha sonra hem Hıristiyan hem de Müslüman ilahiyatına kısmen temel alınmış olmaları boşuna değildir. Cornford'un bu cümlesinde dinin tehlikeli yüzü açıkça görülür: Emir kesindir: Ya inan, ya da öl! İyonyalıların düşlediği bilim temelli bir toplum yaşamının böyle zırva bir emri ciddiye alması mümkün değildi. Popper'in "Sokrates öncesine geri dön!" haykırışının temel nedeni budur.

Sokrates Öncesi ve Sonrası, Francis MacDonald Cornford (Sayfa 82 - Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları)Sokrates Öncesi ve Sonrası, Francis MacDonald Cornford (Sayfa 82 - Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları)

Neden insan önce doğayı inceledi ve ta ki Sokrates bu ihtiyacı kendi esas meselesi ilan edene kadar kendini bilme ihtiyacını unuttu?

Sokrates Öncesi ve Sonrası, Francis MacDonald Cornford (Sayfa 5 - Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları)Sokrates Öncesi ve Sonrası, Francis MacDonald Cornford (Sayfa 5 - Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları)

Dünyanın ve yaşamın köklerinden bu mitoloji sisini dağıtmak, akılcı düşüncenin olağanüstü bir marifeti olmuştur. Anaksimandros'un sistemi, her gün doğada gördüğümüz sıradan güçlerin işleyişini en başa kadar geri götürür. Onun düşüncesinde dünyanın oluşumu doğaüstü değil, doğal bir olay haline gelmiştir.

Sokrates Öncesi ve Sonrası, Francis MacDonald Cornford (Sayfa 14 - Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları)Sokrates Öncesi ve Sonrası, Francis MacDonald Cornford (Sayfa 14 - Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları)

6. yüzyıl İyonyalıları, diyebiliriz ki, altı yaşından ergenliğin başlangıcındaki döneme kadar süren çocuk zihninin tutumunu anımsatan bir evreye ulaştılar. Hayatımızın o döneminde yeni doğan bebeğin solipsizmini bırakmışızdır ve artık peri masallarının gerçek olduğuna inanmayı kesmişizdir. O zaman normal bir çocuk sadece pratik amaçlarla etrafındaki şeylerle ilgilenmekle kalmaz, aynı zamanda kendinde bunlara karşı da içten bir merak ve ilgi duyar. Bilgiden, bilginin kendisi için keyif alır, ta ki bu keyif eğitim denen şeyle yok edilene kadar.

Sokrates Öncesi ve Sonrası, Francis MacDonald Cornford (Sayfa 27 - Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları)Sokrates Öncesi ve Sonrası, Francis MacDonald Cornford (Sayfa 27 - Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları)

Doğa kanunlarından kaçmak mümkün değildir, toplumun kanunlarına ise sadece yakalanıp cezalandırılma riski varsa boyun eğilmelidir. Doğa sizi her zaman bulur; fakat şans ve kurnazlık yanınızdaysa, toplum bulamayabilir.

Sokrates Öncesi ve Sonrası, Francis MacDonald Cornford (Sayfa 29 - Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları)Sokrates Öncesi ve Sonrası, Francis MacDonald Cornford (Sayfa 29 - Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları)

Gençlere, bir insanın tam özgürlüğünü kazanmak için, kabul edilmiş tüm davranış ilkelerini sorgulamaları gerektiğini ve tüm ahlaki soruları kendi kendilerine yargılamayı hedeflemeleri gerektiğini söylemek, ailelerin ve toplumun çocukluklarını titizlikle kuşattığı ahlaki dayanak ve payandayı kesmek bakımından ahlak bozmaktır. Sokrates, aslında, insan türünün tarihi boyunca, aileden millete her büyüklükteki insan gruplarını bir arada tutan ne varsa, yani otoriteye itaat ve geleneğe riayet ahlakını ve sosyal baskının etkilerini zayıflatıyordu. Ya da daha ziyade, bu baskı ve kısıtlama ahlakının ötesine geçiyor, Dağ Vaazının Musa'nın Yasası'nın ötesine geçmesi gibi başka tür bir ahlak başlatıyordu. Bu yeni ahlakın kaynağı ruhun kendinde saklıydı.

Sokrates Öncesi ve Sonrası, Francis MacDonald Cornford (Sayfa 33 - Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları)Sokrates Öncesi ve Sonrası, Francis MacDonald Cornford (Sayfa 33 - Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları)