Türkiye'de Yahudi Olmak (Bir Deneyim Sözlüğü)

·
Okunma
·
Beğeni
·
51
Gösterim
Adı:
Türkiye'de Yahudi Olmak
Alt başlık:
Bir Deneyim Sözlüğü
Baskı tarihi:
Kasım 2017
Sayfa sayısı:
270
Format:
Karton kapak
ISBN:
9789750522901
Kitabın türü:
Dil:
Türkçe
Ülke:
Türkiye
Yayınevi:
İletişim Yayınları
“…farklı kombinasyonlarla bir araya geldiklerinde kaleydoskop gibi şekil değiştiren, böylelikle Türkiye’de Yahudi olmak konusunda düşünmek için farklı zeminler sunan kısa metinler.”

Türkiye’de Yahudi Olmak: Bir Deneyim Sözlüğü Türkiye’de Yahudi olmanın yerleşik ve egemen anlamlarını sorgularken bir yandan da kelimeler, kavramlar, anlar, anılar ve anekdotlarla bu hali anlamlandırmayı amaçlıyor. Fakat asla resmî bir sözlük veya ansiklopedi gibi değil: Genç bir Yahudi kadının Türkçesindeki Yahudi aksanından kurtulma gayretlerinden azınlık kimliğini görünmez kılma girişimlerine, ilk kez bir Yahudi ile tanışan
insanların ilk izlenimlerinin yarattığı etkiden Yahudi mahallelerinin renkli dünyasına, bir süre İstanbul’da sürgün olan Rus Yahudisi Troçki’den Yahudi karikatürlerinin prototipi haline gelen Salamon karakterine, çok çeşitli öznellikleri ve tarihsel vakayı, bilgiyi kayıt altına alıyor bu sözlük.

Yemekleriyle, âdetleriyle, deyimleriyle, dilleriyle Türkiye’deki Yahudilerin gündelik hayatlarına da ışık tutan Türkiye’de Yahudi Olmak: Bir Deneyim Sözlüğü kayıt tutan, hafıza tazeleyen bir kolaj…
Kitabın yazarı olarak Raşel Meseri ve Aylin Kuryel olarak gözükse de aslında bir derleme bu. Alfabetik olarak sözlük formatında hazırlanmış ve her bir maddenin yazarı, anlatıcısı farklı. Özellikle anlatıcıların isimleri tek tek belirtilmemiş. Derleyiciler bunun sebebini önsözde amaçlarının kişisel hikayelere odaklanmak değil, ortalama Türkiyeli Yahudilerin başlarından geçenlerin derlenmesi olduğu gerekçesiyle açıklıyorlar.

Kitapta ortalama bir Yahudi'nin düğün töreninden cenaze merasimine, okul hayatından Yahudi olmayanlarla ilişkisine dair pek çok anekdot var. Ayrıca Yahudi olduğu için çocukken arkadaşları tarafından hakarete uğramış, öğretmeni tarafından dışlanmış, sokakta yürürken Yahudi olduğunu kimsenin öğrenmemesine koşullandırılmış, İsrail devletinin işlediği suçların hesabının çoğu kez kendilerinden sorulmasına (Tüm Yahudilerin İsrail'in politikalarını benimsediğini ya da siyonist olduklarını sananlar tarafından) içerlemiş insanların çektikleri sıkıntılar, girdikleri ruh halleri de var elbette. Okurken "Bundan 70 sene önce 100 bin olan nüfus bugün neden 20 bin bile yok?" sorusuna yanıt ararken ırkçı ayrımcı politikaların dünyada yol açtığı yıkımlara, insanları ötekileştiren, dışlayan ideolojilerin işlediği suçlara öfkelenmemek elde değil.
Yahudilerin tek bir anadili yoktur. Tıpkı Hıristiyanların ve Müslümanların da olmadığı gibi. "Müslümanların anadili nedir?" sorusunun cevabı nedir? Arapça? Endonezyaca? Farsça? Türkçe? Urdu? İngilizce? Tabii ki, hepsi. "Müslümanca" diye bir dil olmadığı gibi "Yahudice" diye bir dil de yoktur. Günümüzde dünyada en çok Yahudi Amerika'da yaşadığına göre, en çok sayıda Yahudi'nin anadili İngilizcedir. En çok Yahudi'nin Rus İmparatorluğu'nda yaşadığı 19. yüzyılda, Yahudilerin çoğunluğunun anadili Rusçaydı. İsrail devletinin resmi dili olan İbranice, devlet tarafından siyasi bir karar sonucu canlandırılana kadar, yaklaşık iki bin yıldır ölü bir dil idi. Türkiye'deki (ve dünyanın geri kalanındaki) Yahudiler, dini nedenlerle dili öğrenen az sayıda kişi dışında, İbranice bilmez.
Raşel Meseri
Sayfa 17 - İletişim Yayınları
8 - 10 yaşlarındaydım. Yazdı, Temmuz belki de Ağustos ayı. Evimizin karşısında, deniz kıyısında yer alan çay bahçesinde, annem arkadaşlarıyla bir masada otururken, ben de mahallenin çocuklarıyla arka tarafta oyun oynuyordum. Sürekli kazandığımdan mı, bastırılmış bir kıskançlıktan mı, şimdi ne olduğunu anımsamıyorum ama çocuklardan biri durup dururken yüzüme bağırmıştı: "Pis Yahudi! Bizimle oynama, git buradan!" Nutkum tutulmuş, verecek bir yanıt bulamamıştım. Aynı mahallede büyüdüğümüz, birçok oyunda yer aldığımız birinden gelen bu aşağılama sözleri karşısında kıpkırmızı kesilmiş, neredeyse ağlayacaktım. Herkes çevremi sarmış, ortada bir suçlu gibi kalmıştım. Diğer birlikte oynadığımız çocukların da, bana karşı görünmeleri canımı daha çok sıkmış, yansıtamadığım büyük bir öfkeyle yanlarından ayrılmış, doğru yatak odasına kapanmıştım. Beni en çok üzen, bir anda böyle bir tepki göstermeleriydi. O çocuk yaşımla, neden bu tür ırksal bir ayrımın yapılabileceğini aklım almıyordu ama olmuştu. Bu konuyu, yüreğimi kemirmesine karşın o gün hiç kimseyle konuşamamış, çok üzülmüştüm. Gerçi çocukluk işte, birkaç gün sonra hiçbir şey olmamış gibi onlarla oyunumu sürdürmüştüm. Ancak o an bir tepki verememenin, başımı eğip gitmenin üzüntüsünü, uzun bir süre içimden atamamıştım.
Raşel Meseri
Sayfa 183 - İletişim Yayınları
En çok ikinci sınıftayım. Taksim Aydın Okulu. Bina Sıraselviler'in başında bir konak. Hala orada. Giriş ve merdivenler beyaz mermerden. Bayrak töreni kapalı bir salonda yapılıyor. Bayrağı taşıyan uzun direk orta yerde ve çocuklar küçük elleriyle ayakta tutuyorlar onu. Tabii ki, ben de parmak kaldırıp bayrağa doğru yöneliyorum. Ne de olsa bayrağı tutmak iyi bir şey. Ama... İlk Yahudi yaramı almış olmalıyım ki, hiç aklımdan çıkmadı. Öğretmen beni yerime gönderiyor: "Sen olmaz!"
Raşel Meseri
Sayfa 240 - İletişim Yayınları

Kitabın basım bilgileri

Adı:
Türkiye'de Yahudi Olmak
Alt başlık:
Bir Deneyim Sözlüğü
Baskı tarihi:
Kasım 2017
Sayfa sayısı:
270
Format:
Karton kapak
ISBN:
9789750522901
Kitabın türü:
Dil:
Türkçe
Ülke:
Türkiye
Yayınevi:
İletişim Yayınları
“…farklı kombinasyonlarla bir araya geldiklerinde kaleydoskop gibi şekil değiştiren, böylelikle Türkiye’de Yahudi olmak konusunda düşünmek için farklı zeminler sunan kısa metinler.”

Türkiye’de Yahudi Olmak: Bir Deneyim Sözlüğü Türkiye’de Yahudi olmanın yerleşik ve egemen anlamlarını sorgularken bir yandan da kelimeler, kavramlar, anlar, anılar ve anekdotlarla bu hali anlamlandırmayı amaçlıyor. Fakat asla resmî bir sözlük veya ansiklopedi gibi değil: Genç bir Yahudi kadının Türkçesindeki Yahudi aksanından kurtulma gayretlerinden azınlık kimliğini görünmez kılma girişimlerine, ilk kez bir Yahudi ile tanışan
insanların ilk izlenimlerinin yarattığı etkiden Yahudi mahallelerinin renkli dünyasına, bir süre İstanbul’da sürgün olan Rus Yahudisi Troçki’den Yahudi karikatürlerinin prototipi haline gelen Salamon karakterine, çok çeşitli öznellikleri ve tarihsel vakayı, bilgiyi kayıt altına alıyor bu sözlük.

Yemekleriyle, âdetleriyle, deyimleriyle, dilleriyle Türkiye’deki Yahudilerin gündelik hayatlarına da ışık tutan Türkiye’de Yahudi Olmak: Bir Deneyim Sözlüğü kayıt tutan, hafıza tazeleyen bir kolaj…

Kitabı okuyanlar 1 okur

  • Serkan Öztürk

Kitap istatistikleri