Yönteme Karşı

10,0/10  (1 Oy) · 
3 okunma  · 
1 beğeni  · 
253 gösterim
Feyerabend ölümüne iki yıl kala gözden geçirip ekleme ve çıkarmalar yaparak altına yeniden imza attığı bu önemli kitabında bilimi sorguluyor. Bilgibilimsel, yöntembilimsel, sosyolojik... sorular. Sarsıcı, hatta yıkıcı sorular bunlar.

Dünyayı anlama ve anlamlandırma biçimlerinden bir olan bilimin, modernizmle birlikte oturduğu iktidar koltuğunu tartışıyor. Bilim tek yol mudur? Batı biliminin henüz tam olarak nüfuz etmediği kültürler ve zamanlarda yaşayanlar, hayatın önlerine koyduğu sorunları aşıp ayakta kalmamışlar mıydı? Daha sonra da kalamazlar mıydı? (Bu soruya bugün, yani onların öz kaynakları ve kültürleri tahrip edilmişken olumlu yanıt vermek zordur belki. Soru, bunun kimin eseri olduğudur...) Bilimi "Bilim" yapan, yani bilimin söylediğini tek doğru derecesine yükselten, bunu böyle olduğuna bizi ikna eden nedir? Akla yatkınlığı mı? Kısaca bilimin yöntemini; akılcılığı, onun kullandığı araçları sorgulayarak ezberimizi bozuyor Feyerabend. Peki Batı biliminin, "akılcılığı" yöntem olarak kullanmaktan başka şansı yok mudur? Elbette vardır: Bilimsel devrimler söz konusu olduğunda yani paradigmanın değişikliğe uğradığı sıçrama anlarında, "akılcılığın" nasıl ihlal edildiğini tarihsel örneklere (Galileo örneğinde olduğu gibi) dayanarak gözler önüne seriyor Feyerabend.
(Arka Kapak'tan)

Kitaptan 7 Alıntı

Konrad Lorenz
"İnsanoğlunun sağlam bilgi hazinesinin ancak akılcı olarak kavranabilen, hatta yalnızca bilimsel olarak kanıtlanabilen şeylerden oluştuğu yolundaki yanlış inancın ürkütücü sonuçları vardır. 'Bilimsel olarak aydınlanmış' genç kuşaklan tüm çok eski kültürlerin geleneklerinde ve büyük dünya dinlerinin öğretilerinde taşınan muazzam bilgelik ve bilgi hazinelerini bir tarafa atmaya kışkırtır. Tüm bunların anlamsız olduğuna inanan bir insan doğal olarak, eşit ölçüde tehlikeli bir başka şeye teslim olur, bilimin normal olarak tüm bileşenleriyle bir kültürü, baştan aşağı hiçten ve akılcı bir tarzda yaratmaya muktedir olduğu inancına kapılır."

Yönteme Karşı, Paul Feyerabend (Sayfa 170 - Ayrıntı)Yönteme Karşı, Paul Feyerabend (Sayfa 170 - Ayrıntı)
.. 
07 Mar 23:52 · Kitabı okudu · Puan vermedi

''Bilimsel olmayan'' usullerin argümanla bir kenara atılamayacağı da bunun bir başka sonucudur. ''Sizin kullandığınız usul bilimdışı, bu yüzden ulaştığınız sonuçlara güvenemeyiz ve size araştırma için para veremeyiz'' derseniz ''bilim''in başarılı olduğunu ve tek tip işlemler kullandığı için başarılı olduğunu varsaymış olursunuz. Bu iddianın ilk bölümü eğer ''bilim''le bilim adamlarının yaptıkları şeyleri kastediyorsak doğru değildir; çünkü ortada bir sürü başarısızlık da vardır. İkinci bölümü -başarıların tek tip usullerin sonucu olduğu- ise böyle usuller olmadığı için doğru değildir. Bilim adamları farklı ebat ve şekillerde binalar inşa eden mimarlar gibidir ve ancak olaydan sonra, yani yapılarını bitirdikten sonra haklarında yargıya varılabilir. Yapı ayakta durabilir de çökebilir de; kimse bilemez.

Yönteme Karşı, Paul FeyerabendYönteme Karşı, Paul Feyerabend
.. 
07 Mar 23:45 · Kitabı okudu · Puan vermedi

Örneğin, tüm bilgi sorunlarında ''halk''a müracaat eden bir popülist değilim; ''soy hakikat'' yoktur, sadece şu veya bu gruba ve/veya kişiye ait hakikatler vardır diyen bir göreci de değilim. Tüm söylediğim, uzman olmayan insanların çoğu kez uzmanlardan daha çok şey bildiği, dolayısıyla da onlara başvurulması, danışılması gerektiği ve hakikat peygamberlerinin çoğu zaman belli bir bakışın, bizzat keşfetmek iddiasında olduğu olaylarla çelişen bir bakışın peşinden sürüklendiğidir.

Yönteme Karşı, Paul FeyerabendYönteme Karşı, Paul Feyerabend
.. 
20 Mar 20:00 · Kitabı okudu · Puan vermedi

''Yeniden normalleştirme''yle kısmen örtülmesine rağmen, sorun kuantum kuramında tekrar ortaya çıkar. Bu ''yeniden normalleştirme'' işlemi bazı hesaplamaların sonuçlarını bir tarafa atıp yerine fiili gözlem sonuçlarını koymaktan ibarettir. Böylece kuram yeni bir ilkenin keşfedildiğini ima eder bir tarzda yeniden formüle edilirken, örtük olarak sorunlu olduğu kabul edilir. O halde felsefi hile ve hurdalardan habersiz yazarların ''tüm kanıtlar amansız bir kesinlikle... bilinmeyen etkileşimler içeren tüm süreçlerin temel kuantum yasasına uyduğunu işaret ediyor'' izlenimine kapılmasına fazla şaşırmamak gerekir.

Yönteme Karşı, Paul FeyerabendYönteme Karşı, Paul Feyerabend
.. 
20 Mar 20:16 · Kitabı okudu · Puan vermedi

Akılcılar entelektüel kirlenmeden kaygılılar. Bu kaygıyı paylaşıyorum. Cahil ve yetersiz kitaplar pazarı işgal etti. Tuhaf ve gizemli terimlerle dolu laf kalabalıkları derin içgörüleri ifade ettiklerini iddia ediyor; beyinsiz, karaktersiz, hatta en ufak bir entelektüel ve duygusal özgünlük, herhangi bir üslup parıltısı taşımayan ''uzmanlar'' bize durumumuz ve onu iyileştirme hakkında bilgi veriyorlar ve bunlar sadece onların ne mal olduğunu bilen bizlere vaaz vermiyorlar; çocuklarımızın üzerine salınıyor ve onları kendi entelektüel sefaletlerine sürüklemelerine izin veriliyor.

Yönteme Karşı, Paul FeyerabendYönteme Karşı, Paul Feyerabend

Bilimsel sonuçlar ve bilimsel ethos (eğer böyle bir şey varsa), yaşamaya değer bir hayat için haddinden fazla zayıf bir temeldir.

Yönteme Karşı, Paul Feyerabend (Sayfa 170 - Ayrıntı)Yönteme Karşı, Paul Feyerabend (Sayfa 170 - Ayrıntı)
.. 
20 Mar 20:02 · Kitabı okudu · Puan vermedi

Benim anarşist vaazlarımdan birini dinleyen Prof. Wigner haykırdı: ''Eminim ki insanların sana gönderdiği bütün yazıları okumuyor, çoğunu çöp sepetine atıyorsundur''.

Tabii ki öyle yapıyorum.

Yönteme Karşı, Paul FeyerabendYönteme Karşı, Paul Feyerabend