Zincire Vurulmuş Prometheus

8,6/10  (25 Oy) · 
61 okunma  · 
17 beğeni  · 
950 gösterim
Aiskhylos (MÖ 525?-456): Eski Yunan'ın en önemli tragedya yazarlarındandır. Mitolojik konuların hemen hemen hepsini eserlerinde işlemiştir. Yazdığı 90 tragedyadan sadece 7 tanesi günümüze kalmıştır. Aiskhylos özellikle adaletin gerekliliği üzerinde durmuş, eserlerinin çoğunda hak meselesini konunun ağırlık merkezine yerleştirmiştir. Zincire Vurulmuş Prometheus'da da farklı kuşaklardan tanrılar arasındaki anlaşmazlığı ele almıştır. Tragedyanın kahramanı Olympos tanrılarına başkaldıran titan Prometheus ateşi tanrılardan çalmış ve insanlara vermiş, tanrıların kurmuş olduğu düzene karşı geldiği için zincire vurulmuştur. Aiskhylos bu tragedyasında akıl gücünün kaba kuvvete üstünlüğünü, akla ve özgür düşünceye verilmesi gereken önemi vurgulamıştır.
(Tanıtım Bülteninden)
  • Baskı Tarihi:
    Mart 2013
  • Sayfa Sayısı:
    78
  • ISBN:
    9789754582062
  • Orijinal Adı:
    Prometheus Desmotes
  • Çeviri:
    Sabahattin Eyüboğlu, Azra Erhat
  • Yayınevi:
    İş Bankası Kültür Yayınları
  • Kitabın Türü:
Sergen Özen 
 16 Eyl 23:06 · Kitabı okudu · 1 günde · 8/10 puan

Zincire Vurulmuş Prometheus, Yunan mitolojisindeki tanrılar arasındaki bir olayı anlatıyor. Tragedyanın merkezi bir hükümet darbesi ekseninde olduğu için, eser politik bir dram niteliği de taşıyor.
Prometheus, En güçlü tanrı olan Zeus’a karşı gelerek ateşi çalıp insanlara veriyor. Zeus, Prometheus’u dünyanın en uzak yerindeki bir kayalığa demirlerle bağlayarak cezanlandırırken, onun düşünce tekelinde olmayı kabul etmiyor. Prometheus Titanların soyundan geldiği için ölümsüzdür. Bundan dolayı sonsuza kadar bağlı zincirlerde, Zeus'un boyunduruğu altında olacaktır...

“Benim acılarıma hiç katlanamazdın demek!
Kader ölmeme de izin vermiyor
Yalnız ölüm kurtarabilirdi beni,
Oysa çektiğim işkencelerin sonu yok
Zeus tahtından düşmedikçe.” (s. 31)

Prometheus insanları seviyor. Başına gelenler de bundan dolayı zaten. Desek ki Prometheus bir “insan hakları savunucusudur” yanılmayız. Zeus insanları ortadan kaldırarak yerine başka bir tür yaratmak peşindedir. Ancak Prometheus’un onlara ateşi vermesi ile Zeus’un planı suya düşer. Çünkü artık güçlenecekler, gelişecekler ve Zeus’u tahtından indirme tehlikesi oluşturacaklardır.
Prometheus’un soyu olan Titanlıların(kardeşlerin) dördü de kafa gücünden pay almışlardır. Akıldan yana üstündürler ve bu üstünlükleriyle övünüp Zeus’a karşı gelmeye yeltenirler. Akıl gücüyse Zeus’un tekelindedir, o bu güçle ele geçirmiştir dünya egemenliğini, bu gücü başkasında görmek dinmez bir öfke doğurur içinde. Zeus’un korkusu budur zaten. Geleceği görme yetisi olan, kendinden üstün, düşünen bir insan kendi krallığına aykırı bir şey demekti. Zeus’u aldatmak, kuşkulandırmak, küçük düşürmek için kullanır ve bu öfkeyi körükler durur Prometheus. Çünkü düşünce hiçbir zaman ölmez. Bütün zincirler bağlasa da insanı, bütün yoksunluk çevresinde olsa bile düşünce her zaman kazanacaktır.

Prometheus’lar her zaman düşüncesini söyleyecek, kimi zaman empoze edecek, kimi zaman zincire vurulacak ama Zeus’ların nefret ettiği düşünce daim olacak… Gelecek zamanlar güç ve zor yoluyla değil, akılla kazanılır. Evet, eser bunun mesajını veriyor...

İncelemeyi Goethe'nin Prometheus şiiriyle bitirelim.

Karart göklerini Zeus,
Duman duman bulutlarla;
Diken başlarını yolan çocuk gibi de
Oyna meşelerin, dağların doruklarıyla.
Ama benim dünyama dokunamazsın,
Ne senin yapmadığın kulübeme
Ne de ateşini kıskandığın ocağıma.

Şu evrende siz tanrılardan
Daha zavallısı var mı bilmem:
Kurban vergileri
Dua üfürükleriyle beslenir
Haşmetli varlığınız zar zor.
Size umut bağlayan budalalar,
Çocuklar, dilenciler olmasa
Yok olur giderdiniz çoktan.

Ben de bir çocukken
Ne yapacağımı bilmez olunca
Çevirirdim güneşe doğru
Görmediğini gören gözlerimi;
Yakarışımı dinleyecek
Bir kulak varmış gibi yukarda;
Varmış gibi derdimle dertlenecek
Benimkine benzer bir yürek yukarda.

Azgın devlere karşı kim yardım etti bana?
Kim kurtardı beni ölümden,
Kim kurtardı kölelikten?
Şu benim yüreğim değil mi,
Kutsal bir ateşle yanan yüreğim,
Her işi başarmış olan?
O değil mi coşup taşarak,
Yukarda uyuyanı aldatarak
Başımı beladan kurtaran?

Benim seni kutlamam mı gerek? niçin?
Hiç derdine derman oldun mu sen
Derdine derman bulamayanın?
Gözyaşını sildin mi hiç
Başı darda olanların?
Kim adam etti beni?
Güçlüler güçlüsü zaman
Ve önü sonu gelmeyen kader, değil mi?
Onlar değil mi
Senin de benim de efendilerimiz..?

Sen yoksa beni
Yaşamaktan bıkar mı sandın?
Kaçak çöllere giderim mi sandın
Açmıyor diye
Bütün düş tomurcukları?
Bak işte, yerli yerimdeyim;
İnsanlar yetiştiriyorum bana benzer;
Bütün bir kuşak benim gibi,
Acılara katlanacak, ağlayacak,
Gülecek, sevinecek,
Ve aldırış etmeyecek sana
Benim gibi!

Çeviren: Sabahattin Eyüboğlu

Prometheus'u tanımak ve anlamak adına okunabilecek kitapların en başında gelir. Kitabın başında olay kısaca özetleniyor sonrasında kitap tiyatro şeklinde ilerliyor. Yunan tanrılarına meraklı olanlar ve içinde ufak da olsa bir başkaldırı bulunduranlar mutlaka okusun. Zira içinizdeki bu başkaldırının kaynağını görecek ve anlayacaksınız. Amaçsız bir yaşamdan uzaklaştıracak kitaplardan biri daha...

failimuhtar 
18 Eyl 2016 · Beğendi · 10/10 puan

Mükemmel bir çalışma olmuş, zaten Azra Erhat ve Sabahattin Eyüboğlu elini neye atsa, böyle bir şey çıkıyor ortaya. Özellikle Azra Erhat'ın ön sözüne (Okurken dikkatimizi çekmesi gereken birçok şeyi vermiş bu ön sözde.) ve Hesiodos ile Goethe eklerine bayıldım. Aiskhylos'un tragedyasından ziyade, bu iki güzel insanın çalışmasına vuruldum sanırım.

Bu kitabı, dikkati çekmiş olmak kaydıyla okumak üzere eline alacaklar zaten biliyordur Prometheus'u. Burada ek bir bilgi verilmesine gerek görmüyorum (Tesadüfen eline alanlar da kısacık bir araştırmayla veya ön sözle yeterli bilgiyi temin etmiş olacaklar nihayetinde.) ama, onun "bilge asi" yanına, Azra Erhat'ın deyişiyle son sözü söylüyor oluşuna, "bilinç ve özgürlük"e özellikle takılmanızı, bunun üzerine mutlaka konuşup tartışmanızı öneririm.

"Bilinçli ve özgürce" okumalar.

Kübra 
11 Şub 21:30 · Kitabı okudu · 1 günde · 7/10 puan

İnsan nedir? Başkaldırandır insan. İnsanlık başkaldırdıkça sürdürülebilir derler. Ateşi çalıp insanlığa armağan ettiği gün Prometheus, akıl gücüne güvendiği Zeus'a başkaldırmıştır zincire vurulacağını bile bile çünkü Zeus'un kurduğu düzen bileklerine geçen prangalardan daha özgür değildir, boyunduruk altındaki hiçbir tanrı onun kadar özgür olmayacaktır. Aiskhylos'un MÖ 5. yüzyılda kaleme aldığı bu eser bu anlamda kimin daha özgür olduğunu ortaya koyar. Her devrin hükümdarlık modeline rahatça uyabilecek, insanlığın ortak derdi niteliğinde bir esnekliğe sahiptir. Bir tanrının köle oluşunun hikayesi olmasının yanı sıra ilk politik tragedyalardandır ve sorunları çok ince ilmekler örerek harika bir mozaikle, şiirsellikle ortaya koyar Aiskhylos. Sabahattin Eyüboğlu yine harika çevirisiyle karşımızda, ara sıra olduğu gibi Azra Erhat'la birlikte. Mitoloji ve sisteme dair besleyici bir eser.

Özgür düşüncenin üstün olduğunu içten içe vurgulayan bu eser, bence her gencin baş ucu kitapları arasında yer almalıdır. Anlatıda Prometheus'un arketipsel özelliği barındırması ise geniş kapsamlı inceleme oluşturabilir. Zengin dimağlara lezzet katan bu eseri herkese tavsiye ederim.

Apollodoros 
31 Tem 01:41 · Beğendi

Yunan tragedyaları, özellikle Antigone ve Prometheus Desmotes (Zincire Vurulmuş Prometheus) günümüz Türkiyesi için özellikle büyük önem taşıyor. Bu eserler günümüzün sorunları yansıttığı kadar, çözümlerini de içinde barındıran ve binlerce yıl öncesinde şimdiye tutulmuş bir ayna gibi. Sanırım Azra Erhat ve Sabahattin Eyuboğlu, eserin önsözünde kurdukları politikayla ilgili bağlantının aradan geçen 40 yılda daha bir anlam kazandığını görselerdi, çok az insanın başına gelen bir şeyle, yani "haklı çıkmanın verdiği hüzün" ile tanışırlardı.

Her iktidarı devralanın yozlaştığı bu evrende, Prometheus, eskilerden aldığı derslerle, kendi bilgeliğini karıştırarak, yeni iktidarı sarsılmaz bir şekilde, acı çekmek pahasına inşa etmeye girişiyor. Aiskhylos'un çizdiği Prometheus tasviri, hem tanrısal hem de eserin kendi bağlamında tanrı karşıtı. Prometheus tam olarak bizim kafamızdaki tanrıyı yansıtıyor, bu açıdan "tanrısal" olmakla birlikte, yeni tanrıların başa geçtiği ve adaletsizliği düstur belledikleri bir evrende kendisinden beklenileceği gibi tanrı-karşıtı bir tavır sergiliyor.

Gerçek olmamasına rağmen, Hesiodos'un ve Aiskhylos'un kaleminden çıkalı iki bin yıldan fazla olmasına rağmen, sadece mitiyle bile biz insanlara doğru olduğunu düşündüğü yolda acılara aldırmadan yürümesini, zorbalara ve tiranlara diz çökmemek gerektiğini öğreterek son bir babalık yapıyor. Eser boyunca ne dostlar, ne dalkavuklar, ne talihsizler görüyoruz, hepsi tek bir ağız etmişcesine Prometheus'a vazgeçmesini söylüyor. Prometheus ise zeka dolu sözleriyle adeta onlarla alay ediyor.

Eserde rahatsız edici tek nokta, Aiskhylos'un kadınlar için kullandığı tasvirlerdi. Gerçi eserin başında verilen Hesiodos'un dizelerinde de aynı şeyi görüyoruz, elbette bin-bilmemkaç küsür yıl önce yaşadıkları için kadınlara karşı bakışlarının böyle olması çok şaşırılası bir şey değil, daha doğrusu geçmişte yaşamalarından çok, içinde bulundukları Antik Yunan toplumuyla ilgili bu kadın mevzusu. Sonuçta binlerce yıl önce yaşamış erkeklerle kadınların eşit oldukları toplumlar oldukları gibi, kadınların üstün konumda olduğu toplumlar da mevcuttu. Bu kısımlar çok kafa takılması gereken yerler değil elbette.

Cavanşir Gadimov 
15 Şub 23:35 · Kitabı okudu · Beğendi · 9/10 puan

Prometheus'un ateşi insanlara vermesi sonucu Zeus'un kızarak onu bir kayalığa zincirletmesinin hikâyesini anlatıyor. Ancak özünde Zeus kaba gücü, Prometheus ise aklı, bilgeliği temsil ediyor. Zeus her ne kadar onu şimdilik gücünü kullanarak cezalandırsa da Prometheus bilgeliği ile bir gün gelecek Zeus'un da tahtından edileceğini söyler. Buna kanıt olarak ise Zeus'tan önceki babası Kronos ve onun da babası Uranos'un devrilmelerini gösterir.
https://kitapokurum.blogspot.com.tr/...lmus-prometheus.html

ebru akgun 
11 Eyl 20:24 · Kitabı okudu · Puan vermedi

zincire vurulmuş prometheus ... tanrılıktan tiksinir ve kendini insana daha yakın hisseder prometheus. oysa bir titandır. bu nedenle ... gösteren oyundur. sevgili otisabi 'nin değişik bir yönden incelemesi ve özünden kopması, yanlış dallara ...

Kitaptan 17 Alıntı

Sergen Özen 
16 Eyl 22:46 · Kitabı okudu · İnceledi · 8/10 puan

Payıma düşeni gönül ferahlığıyla taşımalıyım,
Kaderin önünde durulmaz, bilmeliyim bunu.

Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2013. Çeviri: Azra Erhat - Sabahattin Eyüboğlu)Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2013. Çeviri: Azra Erhat - Sabahattin Eyüboğlu)
failimuhtar 
18 Eyl 2016 · İnceledi · Beğendi · 10/10 puan

Sen yoksa beni
Yaşamaktan bıkar mı sandın?
Kaçak çöllere giderim mi sandın
Açmıyor diye
Bütün düş tomurcukları?

Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Sayfa 60 - Goethe)Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Sayfa 60 - Goethe)

PROMETHEUS
Evet, ölüm kaygısından da kurtardım ölümlüleri.
KORO(Okeanos Kızları)
Nasıl bir deva buldun bu derde karşı?
PROMETHEUS
Kör umutlar saldım içlerine.

Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları)Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları)

İnsan kendi gücünün bilincine varmış, Tanrı'ya karşı ayaklanmıştır. Ona isterse tapar, isterse hiçe sayar onu, güçsüz ya da güçlü olduğu oranda tapar ya da hiçe sayar. Tanrı insanın elinde bir oyuncaktır, asıl Tanrı, yani asıl yaratıcı, insanın kendisidir.

Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları)Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları)
Mehmet Sinan Gündüz 
30 Tem 01:56 · Kitabı okudu · Beğendi · Puan vermedi

Pandora açınca kutunun kapağını,
dağıttı insanlara acıları, dertleri.
Bir tek umut kaldı dışarı çıkmadık
kapağı açılan dert kutusundan.
Umut tam çıkacakken Pandora kapatmıştı kapağı,. böyle istemişti Zeus
O gün bugündür insanların başı dertte.

Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Sayfa 57)Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Sayfa 57)
failimuhtar 
18 Eyl 2016 · İnceledi · Beğendi · 10/10 puan

...Yönetimi ele geçirmiş nice iktidar sahibi kişi ya da partiler vardır ki, karşılarına dikilip direnen tek tük düşünce sahiplerini susturup yok edebileceklerini sanırlar, oysa sonuç, umduklarının tersine çıkar: İktidar sahipleri devrilir gider, düşünce sahipleri yener ve kalır. İnsan toplumunun bu değişmez yasasının bilincine varan Aiskhylos, onu Prometheus diye bir efsanelik kişinin ağzından bildiriyor bize dek: Akıl gücü kaba güçten üstündür, düşünceye gem vurulamaz, özgür düşünce tutuklanamaz, susturulamaz, alt edilemez, olaylar nasıl gelişirse gelişsin, gelecekte egemenlik kaba kuvvetin değil, özgür düşüncenindir.

Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Sayfa 14 - (xiv))Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Sayfa 14 - (xiv))
Mehmet Sinan Gündüz 
30 Tem 02:04 · Kitabı okudu · Beğendi · Puan vermedi

Haydi ne kadar taşkın olabilirsen ol şimdi !
Çal tanrıların hakkını,ve ölümlülere,
Bakalım ne yardımı olacak sana ölümlülerin?
Sana tanrılar yanlışlıkla Prometheus demişler,
Düğümleri çözen demekse adın,
Çöz bakalım şimdi bu çözülmez düğümleri!

Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Sayfa 5)Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Sayfa 5)
Mehmet Sinan Gündüz 
30 Tem 01:59 · Kitabı okudu · Beğendi · Puan vermedi

KRATOS
Her varlık çoktan bir kederle yükümlenmiş,
Tanrıların başıdır yalnız yükümlü olmayan:
Zeus'tan başkası özgür değildir.

Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Sayfa 3)Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Sayfa 3)
failimuhtar 
18 Eyl 2016 · İnceledi · Beğendi · 10/10 puan

Benim seni kutlamam mı gerek? Niçin?
Hiç derdine derman oldun mu sen
Derdine derman bulunmayanın?
Gözyaşını sildin mi hiç
Başı darda olanların?

Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Sayfa 60 - Goethe)Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Sayfa 60 - Goethe)
2 /