Zincire Vurulmuş Prometheus

8,4/10  (14 Oy) · 
30 okunma  · 
7 beğeni  · 
772 gösterim
Aiskhylos (MÖ 525?-456): Eski Yunan'ın en önemli tragedya yazarlarındandır. Mitolojik konuların hemen hemen hepsini eserlerinde işlemiştir. Yazdığı 90 tragedyadan sadece 7 tanesi günümüze kalmıştır. Aiskhylos özellikle adaletin gerekliliği üzerinde durmuş, eserlerinin çoğunda hak meselesini konunun ağırlık merkezine yerleştirmiştir. Zincire Vurulmuş Prometheus'da da farklı kuşaklardan tanrılar arasındaki anlaşmazlığı ele almıştır. Tragedyanın kahramanı Olympos tanrılarına başkaldıran titan Prometheus ateşi tanrılardan çalmış ve insanlara vermiş, tanrıların kurmuş olduğu düzene karşı geldiği için zincire vurulmuştur. Aiskhylos bu tragedyasında akıl gücünün kaba kuvvete üstünlüğünü, akla ve özgür düşünceye verilmesi gereken önemi vurgulamıştır.
(Tanıtım Bülteninden)
  • Baskı Tarihi:
    Mart 2013
  • Sayfa Sayısı:
    78
  • ISBN:
    9789754582062
  • Orijinal Adı:
    Prometheus Desmotes
  • Çeviri:
    Sabahattin Eyüboğlu, Azra Erhat
  • Yayınevi:
    İş Bankası Kültür Yayınları
  • Kitabın Türü:
EsengüL 
12 Şub 21:14 · Kitabı okudu · 1 günde · Beğendi · 10/10 puan

"İnsan başkaldıran yaratıktır derler. İnsan doğanın ya da geleneğin kurulu düzenine karşı ayaklandığı an insan olmuştur, insanlığını da hep yeni baştan başkaldırdıkça sürdürebilir derler." diyor Azra Erhat, önsözde...

"Bu başkaldırınınsa ilk temsilcisi Prometheus'tur." tarzında bir söylemle devam ediyor.

Hesiodos ve Aiskhylos bakış açısından değerlendirirsek Prometheus'u; farklı fikirler edinmemizi sağlıyor.

Zincire Vurulmuş Prometheus, bir anda okuma listeme girerek zihnimi alt üst eden kısacık ama çok etkileyici eserlerden biri oldu.

Eski Yunan tragedyalarından biri olarak kabul edilen Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos'ın Prometheus konusunu işlediği üç tragedyadan biri. Diğer iki tragedya ise yitirilmesine rağmen isimleri edebiyat literatüründe bulunan 'Birinin Kurtulmuş Prometheus' ve 'Ateş Taşıyan Prometheus' tragedyalarıdır.

Karakter kadrosunun Kratos, Bia, Hephaistos, Prometheus, Okeanos Kızları, Okeanos, İo ve Hermes etrafında şekillendiği diyaloglar halinde ilerleyen eserde; 'Ateşi çalarak insanlara ulaştıran Prometheus'un tanrılara olan öfkesi, başkaldırısı ve suçlu görülmesi sebebiyle kayalara zincirlenmesiyle bir giriş yapılır. Kendisinin zincirlense dahi susturulamayacağı, her şeyi bilmesi sebebiyle bildiği gibi zamanın akacağı ve şahıs kadrosundaki karakterlerle karşılaşması sonucu özgürlüğünün engellenemeyeceği gerçeğini diyaloglarında bir yemin içer gibi dile getirir.'

İnsanların daima arkasında duran ve onlara güvenen Prometheus'ın tragedyasını anlatan bu 61 sayfalık eserin içerisinde Hesiodos ve Goethe'ye ait Prometheus metinleri de bulunmakta.

Eski Yunan metinlerini okumak farklı bir haz vermekle birlikte birçok açıdan okura belli bir birikim de sağlıyor. Bu birikime sahip olmak için can atan Esengül'ün yine bir tragedya hayranlığı daha peyda olmuş bulunmakta. :)

Prometheus'u tanımak ve anlamak adına okunabilecek kitapların en başında gelir. Kitabın başında olay kısaca özetleniyor sonrasında kitap tiyatro şeklinde ilerliyor. Yunan tanrılarına meraklı olanlar ve içinde ufak da olsa bir başkaldırı bulunduranlar mutlaka okusun. Zira içinizdeki bu başkaldırının kaynağını görecek ve anlayacaksınız. Amaçsız bir yaşamdan uzaklaştıracak kitaplardan biri daha...

Gamze Züleyha Üredi 
18 Eyl 2016 · Beğendi · 10/10 puan

Mükemmel bir çalışma olmuş, zaten Azra Erhat ve Sabahattin Eyüboğlu elini neye atsa, böyle bir şey çıkıyor ortaya. Özellikle Azra Erhat'ın ön sözüne (Okurken dikkatimizi çekmesi gereken birçok şeyi vermiş bu ön sözde.) ve Hesiodos ile Goethe eklerine bayıldım. Aiskhylos'un tragedyasından ziyade, bu iki güzel insanın çalışmasına vuruldum sanırım.

Bu kitabı, dikkati çekmiş olmak kaydıyla okumak üzere eline alacaklar zaten biliyordur Prometheus'u. Burada ek bir bilgi verilmesine gerek görmüyorum (Tesadüfen eline alanlar da kısacık bir araştırmayla veya ön sözle yeterli bilgiyi temin etmiş olacaklar nihayetinde.) ama, onun "bilge asi" yanına, Azra Erhat'ın deyişiyle son sözü söylüyor oluşuna, "bilinç ve özgürlük"e özellikle takılmanızı, bunun üzerine mutlaka konuşup tartışmanızı öneririm.

"Bilinçli ve özgürce" okumalar.

Kübra Bakırcı 
11 Şub 21:30 · Kitabı okudu · 1 günde · 7/10 puan

İnsan nedir? Başkaldırandır insan. İnsanlık başkaldırdıkça sürdürülebilir derler. Ateşi çalıp insanlığa armağan ettiği gün Prometheus, akıl gücüne güvendiği Zeus'a başkaldırmıştır zincire vurulacağını bile bile çünkü Zeus'un kurduğu düzen bileklerine geçen prangalardan daha özgür değildir, boyunduruk altındaki hiçbir tanrı onun kadar özgür olmayacaktır. Aiskhylos'un MÖ 5. yüzyılda kaleme aldığı bu eser bu anlamda kimin daha özgür olduğunu ortaya koyar. Her devrin hükümdarlık modeline rahatça uyabilecek, insanlığın ortak derdi niteliğinde bir esnekliğe sahiptir. Bir tanrının köle oluşunun hikayesi olmasının yanı sıra ilk politik tragedyalardandır ve sorunları çok ince ilmekler örerek harika bir mozaikle, şiirsellikle ortaya koyar Aiskhylos. Sabahattin Eyüboğlu yine harika çevirisiyle karşımızda, ara sıra olduğu gibi Azra Erhat'la birlikte. Mitoloji ve sisteme dair besleyici bir eser.

Cavanşir Gadimov 
15 Şub 23:35 · Kitabı okudu · Beğendi · 9/10 puan

Prometheus'un ateşi insanlara vermesi sonucu Zeus'un kızarak onu bir kayalığa zincirletmesinin hikâyesini anlatıyor. Ancak özünde Zeus kaba gücü, Prometheus ise aklı, bilgeliği temsil ediyor. Zeus her ne kadar onu şimdilik gücünü kullanarak cezalandırsa da Prometheus bilgeliği ile bir gün gelecek Zeus'un da tahtından edileceğini söyler. Buna kanıt olarak ise Zeus'tan önceki babası Kronos ve onun da babası Uranos'un devrilmelerini gösterir.
https://kitapokurum.blogspot.com.tr/...lmus-prometheus.html

Kitaptan 10 Alıntı

Gamze Züleyha Üredi 
18 Eyl 2016 · İnceledi · Beğendi · 10/10 puan

Sen yoksa beni
Yaşamaktan bıkar mı sandın?
Kaçak çöllere giderim mi sandın
Açmıyor diye
Bütün düş tomurcukları?

Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Sayfa 60 - Goethe)Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Sayfa 60 - Goethe)
Gamze Züleyha Üredi 
18 Eyl 2016 · İnceledi · Beğendi · 10/10 puan

...Yönetimi ele geçirmiş nice iktidar sahibi kişi ya da partiler vardır ki, karşılarına dikilip direnen tek tük düşünce sahiplerini susturup yok edebileceklerini sanırlar, oysa sonuç, umduklarının tersine çıkar: İktidar sahipleri devrilir gider, düşünce sahipleri yener ve kalır. İnsan toplumunun bu değişmez yasasının bilincine varan Aiskhylos, onu Prometheus diye bir efsanelik kişinin ağzından bildiriyor bize dek: Akıl gücü kaba güçten üstündür, düşünceye gem vurulamaz, özgür düşünce tutuklanamaz, susturulamaz, alt edilemez, olaylar nasıl gelişirse gelişsin, gelecekte egemenlik kaba kuvvetin değil, özgür düşüncenindir.

Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Sayfa 14 - (xiv))Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Sayfa 14 - (xiv))
Gamze Züleyha Üredi 
18 Eyl 2016 · İnceledi · Beğendi · 10/10 puan

Benim seni kutlamam mı gerek? Niçin?
Hiç derdine derman oldun mu sen
Derdine derman bulunmayanın?
Gözyaşını sildin mi hiç
Başı darda olanların?

Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Sayfa 60 - Goethe)Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Sayfa 60 - Goethe)
Gamze Züleyha Üredi 
18 Eyl 2016 · İnceledi · Beğendi · 10/10 puan

Şu evrende siz tanrılardan
Daha zavallısı var mı bilmem:
Kurban vergileri
Dua üfürükleriyle beslenir
Haşmetli varlığınız zar zor.
Size umut bağlayan budalalar,
Çocuklar, dilenciler olmasa
Yok olur giderdiniz çoktan.

Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Sayfa 59 - Goethe)Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Sayfa 59 - Goethe)
Cavanşir Gadimov 
15 Şub 23:39 · Kitabı okudu · İnceledi · Beğendi · 9/10 puan

“Sen tapın, yalvar, yaltaklan günün efendisine!
Zeus hiç ama hiç umurumda değil benim.
Elindeyken ne isterse yapsın, assın kessin:
Uzun sürmeyecek çünkü göklerde saltanatı.” (s. 39)

Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Sayfa 39 - İş Bankası)Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Sayfa 39 - İş Bankası)
Gamze Züleyha Üredi 
 18 Eyl 2016 · İnceledi · Beğendi · 10/10 puan

Aynı mitolojik motiflerle dile gelen bu iki devrim aslında birbirinden ayrı anlamlar taşır. Uranos'un devrilmesinde yalnız kaba kuvvete başvurulur: Erkeklik uzvunun kesilmesi, salt fiziki bir eylemdir. Bu eylemde akıl yoluyla kurulan düzenin bir payı varsa da, bu pay önemsizdir. İkinci devrim bir akıl ve hesap işidir. Onu hazırlamakta ve yürütmekte Uranos'la Gaia'nın oynadıkları kılavuz rolü dikkati çeker. Kaba kuvvetten zarar gördüklerini anlayıp başlarına gelenden ders almışa benzeyen birinci kuşak tanrıları, kendilerini deviren ikinci kuşağı alt etmek için aklın temsilcileri olarak çıkarlar karşımıza. (...) Böylece birinci devrim kaba kuvvetin kendine yenilmesi, ikinci devrimse kaba kuvvetin akılla yenilmesi anlamına gelir. Akıl yolundaki bu gelişimde Zeus bir adım daha ileri gider: Kaba kuvveti kendi çıkarına bir araç olarak kullanır. Ve sonunda kaba kuvvetler birbirlerini yok eder, dünya egemenliği yalnız akıl gücü üstüne kurulur.

Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Sayfa 8 - (viii))Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Sayfa 8 - (viii))
Gamze Züleyha Üredi 
18 Eyl 2016 · İnceledi · Beğendi · 10/10 puan

...Varsın şimdi otursun korkusuzca tahtında
Gökleri dolduran gümbürtülerine güvenerek
Ateş soluyan okunu sallayıp ellerinde.
Bunların hiçbiri önleyemez düşmesini
Şerefini yitirmenin dayanılmaz acısına.
Öyle güçlü bir düşman hazırlıyor ki kendisine!
Savaşılması zor yaman bir yaratık bu,
Bulacağı ateş yıldırımdan zorludur,
Gök gürültüsünü bastırır gümbürtüsü.

Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Sayfa 38)Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Sayfa 38)
Gamze Züleyha Üredi 
18 Eyl 2016 · İnceledi · Beğendi · 10/10 puan

...Okuyucu dikkat etti mi ki başlangıçta Zeus'un uşakları -günümüzün diliyle polisler-, Prometheus'u kaba güce başvurarak tutukladıkları sahnede, Prometheus tek kelime söylemez: Kayaya kakılmasına, zincire vurulmasına ve Kratos'un sövüp saymalarına sessizce katlanır, ama tragedyanın sonunda, (...) son sözünü söyler ve ölür. Kıyamet de kopsa son söz özgür düşüncenindir, demek istiyor Aiskhylos.

Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Sayfa 15 - (xv))Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Sayfa 15 - (xv))
Gamze Züleyha Üredi 
18 Eyl 2016 · İnceledi · Beğendi · 10/10 puan

Al sana bir sürü parlak, yuvarlak söz!
Tanrı uşağı dediğin böyle konuşmalı.
Siz yeniler yeni bir yönetim kurdunuz,
Kalenize dertler giremez sanıyorsunuz;
Ama ben iki kral gördüm
O kaleden sürülmüş, kapı dışarı edilmiş,
Üçüncüsü ki efendisidir bugünkü dünyanın
Bu gözlerim görecek onun da
En büyük utançla kovulduğunu.

Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Sayfa 40)Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Sayfa 40)
Gamze Züleyha Üredi 
18 Eyl 2016 · İnceledi · Beğendi · 10/10 puan

...Zeus, bütün kurbanları, uşakları, dalkavuklarına karşın bir çocuk gibi zayıf ve çaresizdir: Onu yıkımdan kurtaracak tek kişi, akıl gücünün taşıyıcısı Prometheus'tur. Zeus, tutukladığı düşmanının elinde tutukludur aslında.

Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Sayfa 14 - (xiv))Zincire Vurulmuş Prometheus, Aiskhylos (Sayfa 14 - (xiv))