â
Âlemler
1 üyeTakip
EMR ÂLEMİ ve "KÜN-OL" EMRİ...Âlemler
"De ki, ruh, Allah'ın emrindendir"; âyet meâli... "Emr âlemi", Allah tarafından hiçbir mertebe ve tavrın vasıtası olmaksızın, ancak "Kün-Ol" emriyle meydana gelen herbir şeydir. "Emr âlemi" Mutlak Vücûd'a izâfetle ikinci sebeptir; "Halk âlemi"ne nisbet ise, birinci sebep. Tahkik ehli "Halk âlemi"nden meydana gelen herbir mevcudu kastederler.
A'râz da cevher de hâdis → Âlem hâdistir.
Cevher, a'râz olmadan var olamaz; a'râz ise her ân yok olup yeniden var olur. O hâlde cevherin varlığı da a'râzın bu kesintisiz yenilenmesine bağlıdır. A'râz bir ân ortadan kalktığında, cevher a'râzsız kalır ve yok olur; yeni bir a'râz yaratıldığında ise onunla birlikte yeniden var olur. Böylece hem cevher hem a'râz kendi başlarına varlıklarını sürdüremezler, her ân var olup yok olurlar. Fakat bu tür bir yok oluş ve varoluş kendi kendine meydana gelemez; çünkü yok olmuş bir şeyin kendisini yeniden var etmesi düşünülemez, zîra yoklukta olan bir şeyin fiil sahibi olması imkânsızdır. O hâlde cevherle a'râzın bu sürekli var oluşu, onların dışındaki bir faile, yani onları her an varlıkta kılan bir yaratıcı kudrete dayanır. Böylece gözlem ve aklî zorunluluk bize gösterir ki âlemdeki varlık, kendi kendine değil, sürekli bir yaratma fiiliyle devam eder.
-
Can Tuğrul, "Kelâmcılar “Âlem” Sahnesinde", besincidevre.org, 2 Kasım 2025-
Reklam
Kelâmcıya göre her değişime uğrayan şey hâdistir; çünkü bekâ bulmayan, her ân değişen bir varlık tarzı taşır. A'râz da tam olarak bu türdendir: bir ân var olur, ardından yok olur; kendi varlığını bir sonraki âna taşıyamaz. Bu sebeple onun varlığı süreklilik değil, ardışık yok oluş ve var oluşlardan ibarettir. Bu sebeple a'râzın zatında bekâ kudreti bulunmaz. O var olabilmek için her ân yeniden bir hâricî kuvvete muhtaçtır. Böylece sonuç kendiliğinden ortaya çıkar: a'râz, varlığı itibarıyla değişime uğradığı için zatı gereği hâdistir.
-Can Tuğrul, "Kelâmcılar “Âlem” Sahnesinde", besincidevre.org, 2 Kasım 2025-
İNSAN ve ÂLEMLER...Âlemler
- "İnsanın âlemden hayırlı olması, ancak idraki sayesindedir!
Allah, insanoğlunun anlayış ve melekelerinden her birini, onun, âleme nüfûz etmesi için yaratmıştır; âlemden murad, varlıkların cinsleridir..."
Esseyyid Abdülhakim Arvasi 
Salih Mirzabeyoğlu 
Sefine sahife190. 4.Levha -Şuur ve Kâinat- Hakikat-i Ferdiyye, İBDA Yayınları