Gözlemle olaylar elde edildikten sonra bu olaylar sınıflandırılır. Sınıflamadan sonra kanunlar araştırılır. Akıl yürütmenin amacı, sınıflanan olayları açıklayacak bir kanun bulmaktır. Devamında da akıl yürütmenin iki basit biçimi husule gelir. Birincisi: olaylardan meydana gelme şartlarına, sonuçlardan nedenlerine yükselmektir. Buna 'ruhsal çözümleme' denir. Bu biçimde iç gözlem ve tümevarım söz konusudur. İkincisi: basit olaylardan başlayarak ruhsal hayatın birbiri ardınca gelen tabakalarını oluşturmaktır. Buna da 'ruhsal sentez' denir. Burada dış gözlem ve tümden gelim söz konusudur.
Cevher kategorisinin epistemoloji açısından değerlendirilmeye değer özelliği onun 'bir konuda olmayan' olmasıdır. Cevherin bu özelliği ona azlık ya da çokluk almaması, zıtlık kabul etmemesi ve değişkenlik göstermemesidir. Aristoteles'in ifadesiyle cevherler taşıyıcı olabilir, ama taşıdıkları şey olmazlar.