• "Hz. Mevlana 'Kardeşlerinin gönlünde sana kin varsa, kuyuda kalman daha iyidir. Allah, kardeşlerinin kininden korumak için Yusuf'u kuyuya attırdı' (Mesnevî, Cilt 6)..."
  • Mesnevî, cilt 6, 3482: "Sözü, sırlar sarayının kapısı bil. Güzel bir söz işitince düşün bakalım, Cennetin hangi kapısı açıldı... Kötü bir ses mi geldi, bed bir söz mü işittin? Dikkat et bakalım, Cehennemin hangi kapısı sana açıldı..."
  • Türkiye'nin önemli düşünürlerinden olan Yeni Şafak yazarı Yusuf Kaplan, 100 kitaptan oluşan okuma listesi tavsiyesine dair yazılarının beşincisini yayınladı. ‘Önümüzü açacak öncü kuşak için 100 kitaplık okuma listesi’ başlığı ile ile kaleme aldığı yazılarda ödünç bir akıl ile ödünç bir dünya inşa edilemeyeceğinin altını çizen Kaplan, kendi dünyamızı, tarihimizi, toplumumuzu tanımamız gerektiğini savunarak eğitim sisteminin de kendi kültür dinamiklerimizle şekillenmesi gerektiğini ifade ediyor.

    100 kitaplık okuma listesinde İslam'ın Dirilişi, Beş Şehir, Uzun Hikâye gibi yapı taşı diyeceğimiz kitaplar yer alıyor. Bunların yanı sıra yerli ve yabancı yazarların gözünden İslam tarihi, dünya tarihi, mimari, edebiyat ve sosyoloji gibi farklı birçok konu ele alınıyor.
    Benimde hoşuma gittiği için paylaşmak istedim.
    İşte Yusuf Kaplan’ın şimdiye kadar önerdiği okuma listesindeki kitaplar:

    BİRİNCİ AŞAMA OKUMA LİSTESİ

    1-İslam'ın Dirilişi-Sezai Karakoç.

    2-İnsanlığın Dirilişi-Sezai Karakoç (Birinci Aşama bitince yeniden okunacak).

    3-Diriliş Neslinin Amentüsü-Sezai Karakoç.

    4-Sütun-(Hepsi değil, bazı bölümleri seçilerek okunacak)-Sezai Karakoç.

    5-Yitik Cennet-Sezai Karakoç.

    6-Geleceğimizde İslâm Var-Roger Garaudy.

    7-Bu Ülke-Cemil Meriç (Birinci Aşama bitince yeniden okunacak).

    8-Beş Şehir-Ahmet Hamdi Tanpınar-(Birinci Aşama bitince yeniden okunacak).

    9-Yaşamak-Cahit Zarifoğlu (Birinci Aşama bitince yeniden okunacak).

    10-İnsanlığın Medeniyet Destanı-Roger Garaudy.

    11-Gül Yetiştiren Adam-(Anlatı) Rasim Özdenören

    12-Yoksulluk İçimizde-(Hikâye) Mustafa Kutlu.

    13-Ya Tahammül Ya Sefer-(Hikâye) Mustafa Kutlu.

    14-Bu Böyledir-(Hikâye) Mustafa Kutlu.

    15-Sır-(Hikâye) Mustafa Kutlu.

    16-Uzun Hikâye-(Hikâye) Mustafa Kutlu.

    17-Müslümanca Düşünme Üzerine Denemeler-Rasim Özdenören.

    18-Üç Zor Mesele-İsmet Özel.

    19-İslâm'ın Vadettikleri-Roger Garaudy.

    20-Doğu ve Batı Arasında İslâm-Aliya İzzetbegoviç.

    İKİNCİ AŞAMA OKUMA LİSTESİ

    21-Okulsuz Toplum-Ivan Illich-Birey Toplum Yayınları.

    22-Türkiye'nin Maarif Davası-Nurettin Topçu-Dergâh Yayınları.

    23-İslâm Kültür Atlası-İsmail Faruki-İnkılab (“Rehber” kitap bu: Liste bitince 2. kez okunacak)

    24-İslâm Tarihi-3 cilt-Filibeli Ahmet Hilmi ve Ziya Nur Aksun-Ötüken Yayınları

    25-Kur'ân-ı Kerîm Işığında Hz. Muhammed Mustafa (sav)-2 cilt-Osman Nuri Topbaş-Erkam Y.

    26-Mızraklı İlmihal-Semerkand Yayınları

    27-Komünist Manifesto-Marx & Engels.

    28-İlm-i Hâl-S. Ahmet Arvâsî

    29-Tefsir Usûlü ve Tarihi-Ömer Çelik-Erkam Yayınları

    30-Sünneti Anlamada Yöntem-Yusuf el-Karadavî

    31-Çöle İnen Nur-Necip Fazıl Kısakürek

    32-Fıkıh Usûlü-Vehbi Zuhayli-Risale Yayınları

    33-Tasavvuf-William Chittick-İz Yayıncılık

    34-Kelâma Giriş-U. Murat Kılavuz-A. Saim Kılavuz-İSAM Yayınları

    35-İslâm'ın Vizyonu-William Chittick-İnsan Yayınları

    36-Yoldaki İşaretler-Seyyid Kutup

    37-İslâm Düşüncesi-Muhammed İkbal-Külliyat Yayınları

    38-40-Çağ ve İlham-I-II-III-Sezai Karakoç-Diriliş Yayınları

    ÜÇÜNCÜ AŞAMA OKUMA LİSTESİ

    41-Tarih Hırsızlığı-Jack Goody-İş Bankası Yayınları.

    42-Şarkiyatçılık-Edward Said-Metis Yayınları.

    43-Küresel Çağda Tarih Yazmak-Lynn Hunt-Küre Yayınları.

    44-Dünya Tarihini Yeniden Düşünmek-Marshall Hodgson-Vadi Yayınları.

    45-Dünya Tarihi-William McNeill-İmge Yayınları.

    46-Uygarlıkların Grameri-Fernand Braudel-İmge Yayınları.

    47-Bir Bunalım Çağında Toplum Felsefeleri-Pitirim Sorokin.

    48-49-Tarih Bilinci-Arnold Toynbee-2 cilt.

    50-İslâm Medeniyeti Tarihi-Wilhelm Barthold, Mehmet Fuad Köprülü-Alfa Yayınları.

    51-53-İslâm’ın Serüveni-Marshall Hodgson-3 cilt-Pegasus Yayınları.

    54-Türk Cihan Hâkimiyeti Mefkûresi Tarihi-Osman Turan-Ötüken Yayınları.

    55-Zihniyet ve Din-Sabri Ülgener.

    DÖRDÜNCÜ AŞAMA OKUMA LİSTESİ

    56-Modern Dünyanın Bunalımı-Rene Guenon-İnsan Yay.

    57-Hikmetin Yapıtaşları: Felsefeye Giriş-Douglas J. Soccio-Kaknüs Yay.

    58-Avrupa Düşüncesinin Serüveni-Jaqueline Russ-DoğuBatı Yay.

    59-Batı Düşüncesi Tarihi-Richard Tarnas-2 cilt-Külliyat Yay.

    60-Sosyolojik Düşünce Geleneği-Robert Nisbet-Paradigma-Vadi Yay.

    61-Siyasî Felsefenin Büyük Düşünürleri-William Ebenstein-(Çev.: İsmet Özel)-Şule Yay.

    62-İnsanın Durumu-Lewis Mumford-Açılımkitap Yay.

    63-İslâm Düşüncesinde İlimlerin Tasnifi-Osman Bakar-İnsan Yay.

    64-Hilal Doğarken-Ziyaüddin Serdar-İnsan Yay.

    65-Fıkıh Usûlünün Mahiyeti ve Gayesi-A. Cüneyd Köksal-İSAM Yay.

    66-Varolmanın Boyutları-William Chittick-İnsan Yay.

    67-İslâm Felsefesi: Tarih ve Problemler-M. Cüneyt Kaya-edisyon-İSAM Yay.

    68-İslâm Düşüncesi Tarihi-M. Şerif-2 cilt-İnsan Yay.

    69-Türkiye’nin Çağdaş Düşünce Tarihi-Hilmi Ziya Ülken-İş Bankası Yay.

    70-Edebiyat Yazıları-1-2-Sezai Karakoç-Diriliş Yay.

    71-Kırk Ambar-Cemil Meriç

    72-Yaşadığım Gibi-Ahmet Hamdi Tanpınar

    73-Sanatın Öyküsü-Ernst Gombrich

    74-Sanatın İcadı: Bir Kültür Tarihi-Larry Shiner-Ayrıntı Yay.

    75-Sanat Tarihinin Tarihi-Vernon Hyde Minor-Koç Üniversitesi Yay.

    76-Aşk Estetiği-Beşir Ayvazoğlu

    77-İslâm Sanatı: Dil ve Anlam-Titus Burkhardt

    78-İslâm Mimarisi Üzerine Düşünceler-Turgut Cansever

    79-Gözün Vicdanı: Kentin Tasarımı ve Toplumsal Yaşam-Richard Sennett-Ayrıntı Yay.

    80-Sinemanın Hakikati-1. Cilt ve Hakikatin Sineması-2. Cilt-Enver Gülşen-Külliyat Yay.

    Kaplan, dördüncü aşamada bazı kitapların bütün ciltlerine ayrı rakamlar verdiği için son listeyi 75’ten başlattı.

    BEŞİNCİ AŞAMA OKUMA LİSTESİ

    75-Konfüçyüs-Konuşmalar / Analektler (Çev. Murat Karlıdağ) Say Yay.

    76-Eflatun-Devlet.

    77-Aristo-Nikomakhos’a Etik; Politika, Poetika; Metafizik; Ruh Üzerine (Çev. Ömer Aygün, Grekçe Metinle Birlikte, Pinhan Yay.)

    78-Aziz Augustine-İtiraflar.

    79-Descartes-Meditasyonlar; Metot Üzerine Düşünme.

    80-Spinoza-Teolojik-Politik inceleme; Etika.

    81-John Locke-Yönetim Üzerine İki İnceleme.

    82-David Hume-İnsanın Anlama Yetisi Üzerime Bir Soruşturma.

    83-Kant-Saf Aklın Kritiği; Pratik Aklın Kritiği; Yargı Gücünün Krtiği.

    84-Hegel-Tarih Felsefesi; Estetik.

    85-Nietzsche-Deccal (Çev. Yusuf Kaplan-Külliyat Yay); Putların Alacakaranlığında (Çev. Yusuf Kaplan-Külliyat Yay); İyinin ve Kötünün Ötesinde (Çev. Mustafa Tüzel, İş Bankası Yayınları).

    86-Heidegger-Varlık ve Zaman (Çev. Kaan Ökten), Alfa Yay.

    87-Şehristânî-Milel ve Nihal-Yazma Eserler Başkanlığı (Arapça Metinle Birlikte).

    88-Mâtüridiye Akaidi-Nûreddin es-Sâbûnî-Ankara: DİB.

    89-İmamı Azam-Fıkh-ı Ekber; Âlim ve Müteallim-Şamil Yay.

    90-Fârâbî-Harfler Kitabı (Çev. Ömer Türker), İstanbul-Yazma Eserler Başkanlığı (Arapça Metinle Birlikte); İlimlerin Sayımı; Medinetü’l-Fazıla (Çev. İdeal Devlet).

    91-İbn Sina-İşaretler ve Tenbihatlar

    92-Gazâlî-Bilgi, Varlık, Yol (Çev. Asım Cüneyd Köksal)-Timaş-(3 kurucu risale bşr arada).

    Mustesfa-Küre Yay (Fıkıh Usûlü’nün kurucu metinlerinden; Çev. Yunus Apaydın).

    Tehafütü’l-Felâsife (Çev. Mahmud Kaya) Klasik Yay.

    93-İbn Rüşd-Tehafütü’t-Tehafüt, Faslu’l-Makal

    94-İmam Kuşeyrî-Kuşeyrî Risalesi.

    95-İbn Arabî-Füsûsu’l-Hikem, (Ekrem Demirli tercümesi ve şerhi), Kabalcı Yay.

    96-İbn Haldun-Mukaddime (Çev. Süleyman Uludağ), İstanbul: Dergâh.

    97-Cürcânî-Şerhu’l-Mevâkıf-İstanbul-Yazma Eserler Başkanlığı (Arapça Metinle Birlikte).

    98-Yusuf Has Hâcib-Kutadgu Bilig

    99-Ahmed Yesevî-Divân-ı Hikmet ve Yunus Emre-Yunus Emre Divanı

    100-Mevlânâ Celaleddin Rûmî-Mesnevî

    KİTAPLAR 4 FARKLI KALEMLE OKUNACAK

    ‘Önümüzü açacak öncü kuşak için 100 kitaplık okuma listesi’ni tamamlayan Kaplan, tavsiye ettiği kitaplar için bir de okuma yöntemi sundu. Kitapları 4 kurşun kalem ile okunmasını öneren Kaplan, "Bu okuma yöntemi, liste kadar önemli" diye belirtti. İşte o yöntem:
    1-Yeşil kalemle-Kilit kavramların altı çizilecek.
    2-Kırmızı kalemle-Önemli satırların altı çizilecek.
    3-Mavi kalemle-Atlanmayacak yerler işaretlenecek veya gerekirse çizilecek hafifçe.
    4-Siyah kurşun kalemle-Kitabın sayfalarının sağ ve sol kenarlarına notlar alınacak, üst boşluklara en önemli cümle yazılacak.
    Okuduğunuzun kitabın birinci bölümü bitince, sırasıyla:
    1-Önce yeşil kalemle çizilen yerler / kavramlar hızla okunacak
    2-Kırmızı kalemle çizilen satırlar okunacak
    3-Sayfaların üst taraflarına yazılan cümleler okunacak...
    Bu üç işlemden sonra kitabın ikinci bölümüne geçilecek. Her bölüm, bu şekilde okunacak..."
  • 808 syf.
    ·5112 günde·10/10
    2006 yılının son aylarında başlayıp aralıklarla okumaya devam ettiğim altı ciltlik “Mesnevî”yi nihayet, yaklaşık 13 yıl sonra, bitirdim. İçimde hüzünle karışık bir sevinç, Orhan Veli’nin dediği gibi, bir iş görmenin saadeti var. Zannederim bu his, ancak bu büyük eserin zenginliğini bilenlere mâlûm olur.

    Mesnevî’den bazılarınca “Kur’an” diye bahsedilirmiş ki, İslâm kaidelerine göre bu yakıştırma çok yanlıştır ve Mevlânâ’nın da bu teşbihe sıcak bakmadığı tahmin edilebilir. Fakat Mesnevî’nin ne derece mühim bir eser olduğunu da bu ifade ortaya koyar.

    Gerçekten de elimizde her şeyden önce çok ulu bir edebiyat klasiği vardır. Elbette Mesnevî’nin özünü, Allâh inancını vaaz etmek, İslâm dinini övmek ve bu dine tüm insanları davet etmek oluşturur. Ancak bendenizin esas murâdı, ondaki edebiyat ve söz sanatları ile gıdalanmaktı ki, ne devlet, bu bakımlardan ömrümde okuduğum en leziz eser, hiç şüphesiz, Mesnevî’dir.

    Ciltleri okurken o kadar mest oluyordum ki, sizi temin ederim, her seferinde kaynağını bilmediğim ney ve bülbül sesleri duyuyordum sanki. Zaman ve mekânın dışına çıkmaya hazırlanmanın, bunu yaparken de alçakgönüllülükten sıyrılmamanın nasıl bir his olduğunu, günümüz insanının tasavvufta ne bulduğunu anlayabiliyordum. Nitekim dünyanın en iyi üniversitelerinden psikiyatr veya psikologların yazmış oldukları, piyasayı dolduran kitapların bir kısmının da, Mesnevî tarzı eserlerin uyandırdığı “aşkınlık” ve “gönül ferahlığı” duygularını depresyon gibi rahatsızlıklar için bir terapi yöntemi olarak benimsediklerinin farkına vardım.

    Hakikaten, örneğin hafif ve orta dereceli depresyon hâline giren insanların yoğunlaşmayı bir türlü başaramadıkları bazı gerçekler vardır. Bunlar; koca evrende tek tek şahısların acınası şekilde değersiz oluşları, hayatın bir “bütün” olarak değerlendirilmesi gerektiği ve ömrümüzün gerçekten çok kısa olduğu gibi gerçeklerdir. İşte Mesnevî de, başka amaçlar istikâmetinde olmakla birlikte, temelde bu gerçeklere yoğunlaşır ve bunları teyit edecek çok sayıda hikâye ve öğüdün bir araya gelişidir. Şayet bu şâheserin anlattıklarını özetlemeyi göze alabilseydim, şu benzer cümleleri muhakkak kullanırdım: Dünya bir oyun bahçesidir, ona bel bağlama; insan denilen mahlûk böbürlenmeyi aklından geçiremeyecek kadar âcizdir, sakın ola ululanıp da gülünç olma; uzun vâdeli menfaatlerini kısa vâdeli menfaatlerine feda etme vs… (Bir süre, F. Nietzsche'nin "Böyle Söyledi Zerdüşt" eseri ile Mesnevî'yi aynı zaman dilimine denk gelecek şekilde okumuştum. Belki yazarların iddialarının bir kısmında benzerlikler bulunabilirdi ama, dehâsına hayran olunan Nietzsche'nin kasveti ile Mevlânâ'nın sıcaklığı arasındaki fark çarpıcıydı.)

    Mesnevî bu kadar övgüye lâyık da, onu tercüme ve şerh eden Abdülbâki Gölpınarlı değil mi? Bu büyük insan öyle bir iş çıkarmış ki, sanki bahsekonu eserin aslı Farsça değil de Türkçe imiş gibi… Üstelik onun şerhi sayesinde öğrenilen şarkiyat sahasına ait geniş bilgi, okurun Mesnevî’yi daha iyi anlamasına, onu çok-kaynaklı uzun bir tarihin biriktirdiği parçalarla ilişkisine göre yorumlamaya yardımcı oluyor.

    Dine dair düşüncelerimiz ne olursa olsun, tasavvuf veya tekke edebiyatını bilmek, onun tarih ve estetiğinden kopmamak, özellikle biz Türkçe okurları için çok önemli. Bana kalırsa, sonuna son olmayan bu edebiyatın diliyle hemhâl bulunanların zevk ölçülerinin, kendilerine ve dünyaya bakışlarının iyinin lehine değişmesi daha kolaydır. Mesnevî’nin haricinde, mesela Şeyh Galip’in "Hüsn ü Aşk"ı da demek istediğimi daha iyi anlatabilir.

    Velhâsıl, ruhlara cilâ, kalplere şifâdır Mesnevî. Okumuş olduğunuz bilgisine, özgeçmiş belgenizde yer verebileceğiniz kadar…


    Not: Mevlânâ ve Mesnevî son yıllarda, sosyal medyanın da çanak tutmasıyla, istismar ediliyor. Onlara atfedilerek paylaşılan saçma sapan sözleri aman ha ciddiye almayınız! Ben bu sitede Mesnevî’den altını çizdiğim cümleleri ara ara paylaşacağım.
  • “ kardeşlerinin gönlünde sana kin varsa, kuyuda kalman daha iyidir. Allah, kardeşlerinin kininden korumak için Yusuf’u kuyuya attırdı.”
  • Mesnevî, cilt 6, 87:

    ..."Ey Hakk âşıkı, mânâdan zevk almayan, basit insanların, dar kafalı bilginlerin sözünden, sohbetinden sakın.
    Onların davranışları, sözü, sohbeti, onların havası kıştan beter soğuktur. Onların davranışları, sözü, sohbeti, onların havası kıştan beter soğuktur. Onların sohbeti, senin nezle olmana, koku almamana sebep olur."
  • Hiçbir şeye aldırmayan aşktır, akıl değil... akıl, fayda elde edeceği şeyi arar.
    Mesnevî-i Şerif, Cilt 6 / 1972