Onur Kızıloğlu
@mots
Yazar, Araştırmacı
Tarih, Lisans
18 Ağustos
24 okur puanı
Ocak 2020 tarihinde katıldı
Foucault’nun tüm eserlerini tek solukta anlat deseler ancak bu olabilirdi. Kendi konuşmalarından derlenen “kendilik” kültürü, antik çağdan moderniteye dek Batının kendine nasıl baktığını anlatıyor. Üstelik sanılanın aksine kendi düşünceleri arasındaki köprüleri de gösteriyor. Cinselliğin Tarihi’nden Kelimeler ve Şeyler’e, Hapishanenin Doğuşu’ndan Kant’ın Aydınlanması’na dek geneloji ve arkeoloji tartışmalarıyla son derece keyifli bir kitap.
Açıkçası daha teolojik ve İslam merkezli bir kitap bekliyordum. Ancak Hallaq belirli konularda Avrupa’dan etkilenerek ve onlara da bir şeyler kanıtlamak istercesine bir eser yaratmış. ⠀
⠀
Modernite kavramının İslam ile kullanılmasının çelişkili olduğundan bahseden Hallaq, Şeriat’ın hukuk/ulus devleti’nden neden ayrı tutulması gerektiğini anlatıyor. Ancak ilginçtir ki bu savını hukuki düzlemde Carl Schmitt’ten, teknolojik olarak da Michel Foucault merkezli bir perspektiften savunuyor. Özellikle Foucault’nun İslami bir penceresini yaratmakta ısrarlı bir tavrı varmış gibi hissettiriyor. Benlik teknolojilerinin yegane öncü ismi olarak Foucault’nun kullanılması gayet doğal tabii ki. ⠀
⠀
Modern Batılı devletlerin Tanrı merkezli ahlaki yapıdan sıyrılıp hukuk merkezli seküler devlete geçişi, Hallaq’ın tezinin merkezinde yer alıyor ve oldukça da mantıklı. Osmanlı şer’i hukukundan da önemli alıntılar yapması, Şeriat savını Arap merkezli olmaktan kurtarmakla kalmıyor; Şer’i hukukun en yüksek mertebesini temsil eden Osmanlı adalet sistemine de itibarını teslim etmiş oluyor. ⠀
⠀
Kitaba dair bahsedilebilecek çok şey var. Pratikten ziyade teorik olarak konuları ele alması işini kolaylaştırıyor. Ancak özellikle Gazzali merkezli dini yaklaşımı bende olumsuz bir etki bıraktı. Ayrıca şeriatın kendi içinde oldukça barışçıl görüntüsü sunması “fazlasıyla” abartılı gibi geldi. Yine de baştan sona neredeyse tutarlı, çalışılmış değerli bir eser meydana getirilmiş. Alan ile ilgili herkesin okuması gerekir.
Zoomkitap’ın kısa çalışmaları gerçekten ufuk açıcı. Bir Afro-Amerikan (Afrikalı ve Amerikan yerlisi) olan Hall, Batı düşünce dünyasının dikkat çekici bir ismi olmayı başarmıştır.⠀
⠀
Kendi deyimiyle “küçük k harfiyle başlayan” kültür ile ilgilenmektedir. Yani bilgiye dayalı edinimlerden ziyade yerel ve mahalli olanla. Elbette kitabın bir söyleşiyi temsil etmesi, konular arasındaki değişkenliği tetikleyen temel neden. Ancak bu sayede Hall’un hangi filozoflardan ne denli etkilendiğini görebilmemiz mümkün hale geliyor.⠀
⠀
Yapısökümcü olarak konumlanan Hall, başta Foucault olmak üzere Deleuze, Said, Gramsci, Fanon gibi önemli düşünürlerin esintilerini taşıyor. Foucault benzeri temsiliyet deşifrelerinde bana göre kısmen başarısız olsa da, farklı düşünmeye teşvik eden bir düşünce tarzı var. Ayrıca entelektüel konusunda Said’in aktivist tutumunu baştan sona kabullenmesi önemli. ⠀
⠀
Siyahi kültürün yarattığı raggae ve hip-hop’ın içinde yer alan homofobi ve kadın düşmanlığının beyaz ırkçılık ve sınıf üstünlüğü arasında bir bağ yakalamak oldukça Foucaultcu fakat marjinal. Kitap gerçekten iştah açıcı bir aperatif. Şu an indirimde ve gerçekten okunmaya değer bir eser.
