Neslihan ÇİMŞİR
@neslihan41
Mirasyedi ve alafrangalığı birleştirerek, yanlış Batılılaşmayı ve alafranga züppe tipini ilk işleyen romandır. Yazılan dönem şartlarını gerçekçi bir üslupla yansıtan Mithat Efendi, alaturka-alafranga, tembellik-çalışkanlık, israf-tutumluluk vb. zıtlıklarını romana adını veren Felâtun ve Râkım üzerinden ele alır. Karakterler sık sık aynı durum, olay, kişiler arasında bulunur ve bunlara gösterdikleri tepki ve davranışlarıyla aralarındaki farklar gözler önüne serilir. Mithat Efendi, parasal hesaplara ve tavsirlere ağırlık verir, diğer eserlerinde olduğu gibi bu romanında da okuyucu ile diyaloğa girer.
Berna Moran'ın deyimi ile; Batılılaşma sorunu, romanın kuruluşunu ve kişilerini belirler. Ona göre roman, âdeta "Ağustos Böceği ile Karınca" hikayesi gibi ahlak dersi verir niteliktedir.
Râkım Efendi ile yazar arasında büyük benzerlikler vardır. Öyle ki Tanpınar da yazarın Râkım Efendi'ye "iş makinesi" adını vermesiyle kendisine de "yazı makinesi" denilmesi arasındaki benzerliğe dikkat çeker. Mehmet Kaplan da yazarın tecrübe ve gözlemlerini eserine kattığını düşünenlerdendir. 
Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış 1 
19. Asır Türk Edebiyatı Tarihi
Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış 1 19. Asır Türk Edebiyatı Tarihi
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Yazarın bu son başyapıtı başından sonuna kadar yazarın zekasını, edebi gücünü ve bilgisini kanıtlayan nitelikte. Ana karakterler tipleşmiş denilirse yanlış söylenmiş olmaz belki de. Çoğu dünya klasiklerinde olduğu gibi yazılan çağın ötesine de ışık tutuyor. Kitap kalın olmasına rağmen gereksiz, lüzumsuz cümleler bulunmuyor; yer yer öğretici ve açıklayıcı anlatımdan yararlanılmış, hayata dair hak verilecek düşünceler ve öğütler dile getirilmiş.
Kitapta, yazarın deyimiyle "gökle uçurumun dibini aynı anda seyredebilecek tabiatta, çelişkili ve iki yönlü olan" Karamazovlar (baba ve oğulları) arasında geçen dehşet verici olayların -aşk, para ve aile ilişkileri- şehre ve hatta ülkeye yayılması üzerinde duruluyor.
Kitapta Franz Kafka ile Milena Jesenska (Pollak) arasında geçen talihsiz aşk gözler önüne seriliyor. Mektuplar, Kafka’nın iç dünyasını ve ruhsal yaşantısını çok net yansıtıyor. Korku, bunalım, verem vs. ile birlikte geçen hayatında mektup yazmaktan nefret ettiğini de şu sözlerle ifade ediyor:
“Ama mektup yazmak, hayaletlerin önünde soyunmak demektir, ki onlar da aç kurtlar gibi bunu bekler zaten. Yazıya dökülen öpücükler yerlerine ulaşmaz, hayaletler yolda içip bitirir onları.”
Ayrıca mektuplarda bahsi geçen ve anlaşılmayan kısımlara, son notlar ve ekler başlıkları altında açıklık getirilmiş.
Kafka’nın bu kitabı diğer eserlerine göre onu daha fazla tanımamıza, anlamamıza ve düşünce tarzını öğrenip irdelememize sebep olacaktır diye düşünüyorum.
Atatürk’ün de etkilendiği kitaplardan olan bu yapıtta insanın medeni hâle geçişi, yasama, siyasal yasalar, yönetim biçimleri, devletin yapıları ele alınıyor.
Kusursuz bir demokrasinin olmadığını vurgulayan Rousseau, yönetimdeki eksiklikleri ve yanlışlıkları fark etmemizi sağlıyor. Ancak verilen bazı örnekler ve açıkça belirtilmeyen mesajlar, bilgi alanımızın dışında olduğundan ve açıklanmadığından tam anlamıyla amacını yerine getiremeyebiliyor.
Tüm bunlar dikkate alınırsa; akıl süzgecinden geçirerek, sindire sindire okunması gereken eserlerden biri olduğu anlaşılacaktır.
