Kitabda məni ilk cəlb edən şey Monte Cristo obrazının özü oldu - çox güman əksəriyyətdə olduğu kimi. Onun dünyagörüşü, müxtəlif dilləri, mədəniyyətləri və insanları mənimsəməsi məndə heyranlıq yaratdı, "fangirl" damarım qabardı. Monte Cristo təkcə güclü yox, düşünülmüş, səbrli və mədəni bir fiqurdur; bu da onu adi bir intiqam qəhrəmanından fərqləndirir. Roman boyunca hiss etdiyim əsas duyğu, onun qurduğu bu dünyaya və özünü yenidən yaratma biçiminə duyulan təsirlənmə idi.
Elə ki, artıq Edmond Dantes və Monte Kristo Kontu obrazlarını eyni şəxs kimi görə bilmirəm. Aradakı iyirmi il Edmondu sadəcə dəyişməyib, onu tamamilə başqa bir varlığa çevirib. Monte Cristo, Edmondun davamı yox, onun yerinə keçmiş, bilik və məsafə ilə formalaşmış yeni bir kimlikdir.
İntiqam məsələsi bu nöqtədən sonra gəlir. Edmondun aldığı intiqam yalnız günahkarlarla məhdudlaşmır; bir çox insan bu prosesdən təsirlənir. Bu, əxlaqi baxımdan mübahisəli olsa da, roman oxuru bundan tam uzaqlaşdırmır. Dumas oxuru düşünməkdən əvvəl hiss etməyə yönəldir və bu intiqam çox vaxt narahatlıqdan çox, məmnunluq yaradır.
Romanın yan obrazları bu hekayəni dərinləşdirir. Adı sadəcə bir abzasda keçən personajlar belə açar rol oynayır və hekayəni tək bir xətt üzərində getməkdən xilas edir.
Bu kitabdan sonra uzun bir müddət oxuduğum romanlardan təsirlənə bilməyəcəm.