• E.
    E. Anne Babalar için Gençlerde Homoseksüelliği Önleme Rehberi'yi inceledi.
    368 syf.
    ·Beğendi·9/10
    Joseph Nicolosi, bir uzman psikolog olarak, psikoloji camiasının genelinin bir şey söylemediği-belki de söyleyemediği-bir konuyu ele almış bu kitapta.
    Kitapta yazar; homoseksüelliğin yanlış anne baba tutumlarından kaynaklandığının üstünde durmuş ve özellikle erkek eşcinselliğine değinmiş.Günümüzde sıkça tekrarlanan "Oyuncakların,renklerin cinsiyeti olmaz.Bir erkek çocuk da kızların oynadığı oyuncaklarla oynayabilir,kızlar gibi giyinebilir, bunda bir problem yoktur. Eşcinsellik doğuştandır,değişebilecek bir şey değildir." gibi düşüncelerin aslında ne kadar yanlış olduğunu yazar kendi danışanlarından örneklerle aktarmış. Bu arada yazar sadece sorunu söylemekle kalmamış,anne ve babaya düşen görevleri, çocukla nasıl bir iletişim kurulması gerektiğini, çocuğu nasıl etkinliklere yönlendirmenin faydalı olabileceğini... anlatmış yani birçok öneride de bulunmuş. Daha kitabı okumadan linç eden ilerici(!) insanlara aldırmadan sağlıklı cinsiyet gelişimine sahip çocuklar yetiştirmek ve bu konuda yapılan manipülasyonlara karşı uyanık olabilmek açısından bu kitabın okunmasının gerekli olduğunu düşünüyorum.
  • Çocugun yaramazlıkları, 'problemleri ' ailenin odak konusu olarak , aileyi birlikte tutar. Bu nedenle de ' problem çocuklar ' yaratılır!
    Leyla Navaro
    Sayfa 76 - Remzikitabevi
  • "Bazı çocukların okumayı öğrenme noktasında özel bir problem yaşadığı da genellikle okulda ortaya çıkar. Bu çocuklar sesler ve harfler arasındaki ilişkiyi kavramakta güçlük yaşar. Harflerin sayfadaki sıralamasını akılda tutamaz. Kendilerini çok zorlasalar bile sayfadaki yazılar onlara karman çorman çizgiler gibi görünür. Buna disleksi (okuma güçlüğü) denir."
  • 283 syf.
    ·10 günde
    “Başqası cəhənnəmdir”,-deyib Jan Pol Sartr o zaman... Cəhənnəm olan başqalarıdır ya insan o cəhənnəmi öz içindəmi yaşayır? Ya da Sartr “Başqası cəhənnəmdir”- dedikdə çoxluq içində yaşanan tənhalığımı nəzərdə tuturdu ?
    “Hepsi (apayrı düşünceleri benimsemiş olan hepsi, 'Bizler') bir adaya toplanmışlardı, böyle düşünülebilirdi. Adaya kapatılmışlardı. Bu adada birbirlerini tüketiyorlardı. Tek eylemleri birbirlerini tüketmekti. Ada, denizin ortasında, fırtınaya kapılmış bir şamandıra gibiydi.”
    Sadəcə bu abzas ilə insan münasibətlərinə baxmaq üçün bir pəncərə açır Selim İleri. İnsan münasibətlərinin xülasəsi,kiçik şərhidir. Cəmiyyətlə, inanlarla, özləri ilə ziddiyətləri, konfiliktləri olan insanlar bir-birlərinin cəhənnəminə dönüblər. Özlərindən, hisslərinindən, daxili sorğu sualdan qaçmaqdı niyyətləri. Ancaq bu dəfə də, qaçdıqca başqasının odunda yanırlar...tükətirlər ömürlərini...
    Romanda Cem, Tarık və Murat'ın Bodruma gəlir, Haydar, Betigül, Kerem'le tanış olur və onlara Ahmet, Katharine, Emine qoşulur. Bu xətt üzrə bütün münasibətlərin qopuqluğu açıqca göstərilir.
    Selim İleri romanı nəql etməsində bəzi üsullar özünü göstərir. Bunlara diqqət yetirək;
    • Zamanda sıçrayışlar – Yazıçı obrazların hissləri arasında hansısa səbəb nəticə əlaqəsi qurmur. Keçmişə dönüşlər edərək indiki zamana proyeksiya salır. Buna Emine'nin timsalında nümunə göstərək;
    Uşaqlığını xatırlayır..
    “Çık, arkadaşlarınla oyna,» denirdi Emine'ye. Dışarda ip atlardı kızlar, oğlanlar kayalık tepelere tırmanırlardı çam iğnelerinden ayakları kayarak. Gözetlerdi onları; «Bizi sevmiyorlar,» derdi taşbebeğine. Odada nasıl uyuyakaldığını, bütün köşk halkının onu aramak için nasıl kıyılara koştuğunu (canına kıyacağını sanmışlardı herhalde; demek acı çektiğini biliyorlardı) pek anımsamıyor. Dayak yemişti tabiî.”
    Uşaqlıqdan etibarən onu izləyən tənhalığı Emine yaşa dolduqca da yaxasını buraxmamış, kölgə kimi onu izləmişdir. Bu səbəbdərdir, Emine'nin sevgiyə, diqqətə ac olmağı və bu qədər qırılğan olmağı. Emine getdiyi hər yerə öz uşaqlığından bir parça aparır...
    • Göstərmə üsulu – Yazıçı obrazları, hadisələri olduğu kimi bizə təqdim edir. Biz yazıçını əsərlə oxucu arasında görmürük. Eyni zamanda, səbəblər, nəticələr qəlibə salınmır. Təsvirlə təhkiyə bütövləşir.
    • Daxili monoloq – Selim İleri bu romanında dialoqlardan daha çox monoloqlara yer verib. Daxili monoloqa, daxili nitqə... Hətta daha da irəli gedərək bəzən obrazları bu daxili nitq vasitəsi ilə danışdırıb. Bunu Emine və Cem'in nitqində görə bilirik.
    “Buraya niye gelmişlerdi? Sordu kendi kendine Cem: 'Buraya ve Bodrum'a?' Bilmeyerek, duymayarak yanıtladı sessizce Emine Cem'i: 'Ört-bas etmek için hissettiklerimizi..”
    Yazıçı bu daxili nitq vasitəsilə ünsiyyətdə, münasibətlərdə qopuqluq yaşayan bir qrup insanın iç dünyasını göstərir bizə. Çünki, danışmaqdan boyun qaçırır və nə zaman danışırlarsa bir-birlərinin hisslərini görməzlikdən gəlməkdən çəkinmirlər.
    • “The stream of consciousness technique” (Bilinç akışı tekniği) - Məlum olduğu kimi, S.Freyd insan psixologiyasının quruluşu üzərində işləyirdi. Freyd şüur, şüuraltı anlayışlarını meydana çıxarır. Şüursuzluq əvvəlcə şüuraltını, şüuraltı da öz növbəsində şüuru formalaşdırır. Bunu üçün də istəklərin, xatirələrin yer aldığı şüuraltı avtobioqrafik yaddaş rolunu da oynamaqdadır. Bu üsul da psixologiya ilə bağlıdır. Beləki, bu üsulda hadisələr birinci şəxsin dilindən, olduğu kimi də verilir. Hisslərinin məhsulu olduğu və içə dönük olduğundan düzənsiz (qrammatik qaydalara tabe olmadan) olur. Bunun bir nümunəsi Oğuz Atay'ın “Tutunamayanlar” romanıdır ki, əsərdə bu üsula tez-tez rast gəlirik. Əsərə dönsək;
    • Müxtəlif anlarda, demək olar ki, hər obrazın nitqində buna rast gəlirik. Ancaq bu üsulu daha çox Cem'in nitqində görmək mümkündür. Çünki ətrafdakılar tərəfindən susqun, ölgün olaraq bilinən Cem ünsiyyətdən uzaqdır. İçində fırtılarar qopur, bəzən üsyan etmək, hayqırmaq istəsə də, üzündə yel əsmir. Bu səbəndən də onun nitqində bu üsulu görə bilirik.
    “Manastırda, belki bir kilise eskisi, durulmaz, başkaları, yani onlar, arkadaş bile olmak istemeyenler istememişlerdir durmayı ve Bafa gölünde inmiştik, Selçuk'ta da inmiştik geçerken o korkunç, adsız sansız kaleyi..”
    Cem - Cəmiyyətdəki ziddiyyətlərə, uçurumlara onun nəzəri ilə diqqət yetiririk. Cem cəmiyyətə, cəmiyyətin normalarına uyğunlaşa bilməyən biridir və özündə bunun səbəblərini axtarır.
    “Hayır, sonsuz uyumu bulamayacaktı. îç içeydi her şey. Bir gemicinin seyir defteri değildi yaşam. Karmakarışık yollara girip çıkıyordu insan. En önemlisi sonsuz, olanaksız bir iç çatışmayla boğuşuyordu..”
    Ahəng arzusunda olan Cem'in nitqinə diqqət yetirsək görərik ki, itirdikləri var, itirmək istəmir, bu məhrumiyyətləri unutduğunu düşünür. Ancaq öc almaq hissi ilə yaşayır. Ancaq unudur ki, öc almaq hissi uyğunlaşmağa da əngəldir.
    “Bunları düşündükçe şaşırıyordu. Bütün yaşamı boyunca karşılıksız sevmişti insanları. Çıkara, ikiyüzlülüğe dayanmayan ilişkilerdi. Düşsel bir yanları vardı. Böyle bir ilişki ancak küçük çocuklar için söz konusu edilebilirdi.”
    Öncə onu qeyd etmək istəyərdim ki, Selim İleri’nin obrazları bizə təqdim etməsi fərqlidir. Beləki, biz obraz haqqında məlumatı şərh üsulu ya təsvir şəklində almırıq. Hansısa hədisədə aydın olur obraz bizə. Ən əsası isə Selim İleri obrazları elə yaradıb ki, heç biri haqqında tam qənaətə gələ bilmirik. Bir obrazı hansısa fikrinə görə tənqid edərkən, digər cümlədə ona qatılır, onu dəstəkləyirik. Bu ən çox Cem'lə tanışlığımızda olur.
    Beləki, Cem insanları qarşılıq gözləmədən sevdiyinə inanır. Biz də öncə buna inanırıq. Həyatda sadəcə saf sevgi, dostluq axtarışında olduğunu düşünürük. Daha sonra içindəki öc hissi ilə tanış oluruq. O istəyir ki, “sevgi”lər qarşılıqsız olsun. Ancaq yenə unudur ki, sadəcə analar qarşılıqsız sevə bilər. Mənim fikrimcə, “Böyle bir ilişki ancak küçük çocuklar için söz konusu edilebilirdi.”- cümləsi də buna işarədir. Qarşılıqsız sevən Cem Emine'nin hərəkətlərini anlaya bilmir. Onun niyə bu qədər tez özünü sevginin ağuşuna buraxdığını anlamır...
    “Yaşam bir aşk değildi, birçok aşk değildi. İnsan kendisini aşkın etkilerinden kurtarabilmeliydi. Yoksa (aşkın) ardına takılıp koşuşturuyor, o gerçeklikten kopuk, çok uzak bir dünyanın insanı oluyordu.” – bu cümlədən də aydın olur ki, sevginin dəyişdirici gücündən uzaq idi, əslində... 27 yaşı var idi. Özünün də dediyi kimi, “Ordan oraya savrulmuş, ama gerçek anlamında kişiliğini belirleyememişti.” Həyatən müəyyən dövrlərində bəzi fikirləri müdafiə etmiş, zaman ötdükcə bu düşüncələr də dəyişmişdi. Hər dəfə xatırladıqca da, əvvəl etdiklərinə məna yükləyə bilmir.
    Murat – Müəyyən təcrübələrdən sonra sevgidən soyumuş biridir Murat.
    “Sevgisii bile hasta.. Hasta değilim ben, inanıyorum, söyledikleri yalan onun, onu sevmiyorum.'
    Muratın uzaqlaşmaq istədiyi, bu dərəcə qorxduğu Cem'in sevgisi idi. Hansıki Murat bunu “xəstəlik” adlandırırdı.
    Münasibət çox zəhmət tələb edən bir prosesdir. Hər iki tərəfin əmək xərcləməli olduğu bir proses. Murat Cem'in dəyişdiyini düşünürdü. Əslində, Cem'də heç bir dəyişiklik yox idi. Muradın öz düşüncə və hisslərində idi bu dəyişikliklər, ziddiyətlər..
    “Beni sevmemiş olabilirsin, dedi Cem, istersen arkadaşlık da etmeyiz.. Ne kazanacaksın bununla?”
    Haqlı idi Cem.. Çünki ətrafdakılarda axtardığı problem əsas özündə idi,, və sevgisizliklə, həqiqətən, heç nə qazana bilməyəcəkdi.
    “Palmiyelerin etli yaprakları toz içinde, yağmur yağmayacak, yağmursuzluktan giderek toza gömülecek bütün palmiyeler. Her şey kirlenecek. İnsanların ilişkileri gibi tıpkı.” Hər kəs özünü cəmiyyətin qəliblərinə uygunlaşdırmağa çalışdıqca, yaradıcı yox yıxıcı olduqca, ünsiyyətdən, sevgidən qaçdıqca, empatiya anlayışından uzaqlaşdıqca kirlənəcəkdi insan münasibətləri.
  • Filozof Spinoza, anlamak; "sevmenin başlangıcıdır" demiştir. Sevgiden yoksun insanlar nerede hata yapıyor nasıl da belli oluyor. Kötülüklerin temelinde her zaman aynı şey vardır. Anlamamak, anlamaya gayret etmemek. Hangi zaman diliminde olursa olsun, insan hayatında problem hep olagelmiştir. Çünkü içinde yaşadığımız dünyayı anlamaya kalktığımızda, sürekli bir engelle karşılaşıyoruz. Kahir ekseriyeti ile insanlar, kendi zevkleri için başkalarının haklarını çok kolay çiğneyebilmektedirler. Bu ise toplumsal anlamda anlam bütünlüğünü zedelemektedir. Burada Franz Kafka?yı anmasak olmaz. Der ki; ??Ormanda yolunu yitirmiş çocuklar gibi terk edilmişlik içerisindeyiz. Önümde durup bana baktığında, ne sen benim içimdeki acıları anlayabiliyorsun, ne de ben seninkileri. Ve senin önünde kendimi yere atsam, ağlasam ve anlatsam bile, biri sana cehennemi sıcak ve korkunçtur diye anlattığında da cehennem hakkında ne bilebilirsen, benim hakkımda da ancak o kadarını bilebilirsin.?
  • "brezilya'daki eğitim konusunda çok ilginç bir deneyim kazandım. öğretmen olacak bir grup öğrenciye eğitim veriyordum. çünkü o zamanlar brezilya' da iyi eğitim almış insanlar için bilim alanında fazla bir fırsat yoktu. bu öğrenciler zaten bir çok ders almışlardı. benim vereceğim ders bunların içinde en kapsamlı ve ileri düzeyde olanıydı, -elektrik ve magnetizm, maxwell denklemleri v. s.

    üniversite şehir içinde çeşitli binalara dağılmıştı. benim ders verdiğim sınıf körfeze bakan bir binada idi.

    çok acayip bir olay keşfettim: bir soru soruyordum, öğrenciler hemen cevap veriyorlardı. ama başka zaman soruyu soruyordum -aynı konu, aynı soru- hiç cevap veremiyorlardı örneğin bir seferinde polarize olmuş ışık hakkında konuştum ve onlara birkaç tane polaroid şerit verdim.

    polaroid sadece elektrik vektörü belli bir yönde olan ışığı geçirir. bu yönün nasıl bulunacağını ve polarodin parlak mı karanlık mı olduğunun nasıl anlaşılacağını anlattım.

    önce iki şerit polaroid aldık ve ışığı en çok geçirene kadar döndürdük. bundan çıkardığımız sonuç iki şeritin artık tek ve aynı yönde polarize olmuş ışığı geçirdiği gerçeğidir. bir polaroidden geçen ışık, diğerinden de geçecektir. ama bundan sonra onlara tek bir polaroid şeridinden polarizasyonun mutlak yönünü nasıl bulacaklarını sordum.

    hiçbiri fikir yürütemedi.

    farkındaydım, bu biraz soyut düşünme yeteneği gerektiriyordu. bu yüzden onlara bir ipucu verdim, "dışarıda, körfezden yansıyan ışığa bakın".

    ses yok.

    sonra "hiç brewster açısı diye bir şey duydunuz mu?"dedim.

    "evet efendim! brewster açısı, ışığın kırılma indisi olan bir ortasından tamamen polarize olarak yansıdığı açıdır".

    "işık yansıtıldığında hangi yöne polarize olur?".

    "işık, yansıma düzlemine dik yönde polarize olur efendim". şu an bile düşünmeden edemiyorum. bunları yüzeysel biliyorlardı! bu çocuklar açının tanjantının indise eşit olduğunu bile biliyorlardı.

    "yani ...?" dedim.

    hala tepki yok. oysa şimdi bana körfezdeki su gibi, kırılma indisi olan bir ortamdan gelen ışığın polarize olduğunu ve hangi yönde polarize olduğunu söylediler.

    "polaroidin arkasından körfeze bakın ve polaroidi çevirin" dedim.

    "aha, polarize oluyor!" dediler.

    birçok gözlemden sonra, anladım ki öğrenciler her şeyi ezberlemişti. fakat ezberlediklerinin ne demek olduğunu bilmiyorlardı. "indisi olan bir ortamdan yansıyan ışık," sözünü işittiklerinde bunun su gibi bir madde olduğunu bilmiyorlardı. "işığın yönü"nün bir şeye bakarken onu gördüğümüz yön olduğunu ve buna benzer şeyleri bilmiyorlardı. tamamen ezbere dayalı olarak biliyorlardı her şeyi. yine de hiçbir şeyi uygulanabilir düzeye taşıyamıyorlardı. bu yüzden onlara "brewster açısı nedir?" diye sorduğum zaman bilgisayara doğru kelimeleri girdiğim için cevap alıyordum. oysa "suya bakın," dediğimde hiçbir şey olmuyordu.

    daha sonra mühendislik okulundaki bir derse katıldım. buradaki dersler eğer tercüme edecek olursak şu şekilde işleniyordu; "iki cisme eşit torklar uygulanınca eşit ivmeler oluşuyorsa bu cisimler birbirlerine eşdeğer olarak değerlendirilir." iki cisme, eşit torklar uygulanınca, eşit ivmeler oluşuyorsa, bu cisimler birbirine eşdeğer olarak değerlendirilir. bütün öğrenciler oturup not alıyordu. profesör cümlesini tekrar ettiğinde yazdıklarım gözden geçirip doğru olduğunu kontrol ediyorlardı. sonra, diğer cümleye geçiliyordu. sınıfta profesörün eşit atalet momenti olan cisimlerden bahsettiğini bilen tek kişi bendim. bunu anlamak çok zordur.

    çocukların bu yöntemle bir şey öğrenebileceklerini sanmıyordum. burada atalet momentinden bahsediliyordu ama bir kapının arkasına ağır yük konduğunda, yükün menteşeye daha yakın yerleştirilmesinin kapının açılmasını kolaylaştıracağı veya zorlaştıracağı üzerine bir tartışma olmadı. böyle hiçbir şey olmadı!

    dersten sonra öğrencilerden biriyle konuştum. "tuttuğun bütün o notlarla ne yapacaksınız?".

    "onları çalışacağız, sınav için." dedi.

    "sınav nasıl olacak?".

    "çok kolay. size sorulardan birini söyleyebilirim" deyip notlarım karıştırdı. "iki cisim ne zaman birbirine eşdeğerdir?". cevap da, "iki cisim eşit tork uygulandığında eşit ivmelenme kazanıyorlarsa birbirlerine eşdeğerdir."dedi. görüyorsunuz, öğrenciler sınavı geçebilir ve bunların hepsini öğrenebilir ama ezberledikleri dışında hiçbir şey bilmeyeceklerdir.

    mühendislik bölümünün giriş sınavlarından birine gittim. sözlü bir sınavdı bu. dinlememe izin verdiler. sınava giren öğrencilerden birisi gerçekten harika idi. bütün soruları doğru cevaplıyordu. jüridekiler diamegnetizmin ne olduğunu sordular, mükemmel cevapladı. sonraki soru "bir ışık ışını n indisli ve belli bir kalınlığı olan paralel yüzlü bir maddeden belli bir açıyla geçerse ışığa ne olur?

    "giren ışına paralel fakat aynı doğru üzerinde olmayan bir ışın olarak çıkar efendim."

    "giren ışına göre ne kadar kaymış olarak çıkar?"

    "bilmiyorum efendim, ama hesaplayabilirim" oturup hesapladı. çocuk çok iyiydi. fakat bu beni şüpheye düşürmüştü.

    sınav sonrası bu başarılı genç adamın yanına gittim. ona amerika birleşik devletlerinden geldiğimi ve birkaç soru sormak istediğimi, bu soruların sınav sonucunu etkilemeyeceğini söyledim. ilk sorum "bana diamagnetic madde için bir örnek verebilir misin?"idi.

    "hayır."

    "varsayalım ki kitap camdan yapılmış ve onun arkasından masanın üstündeki herhangi bir şeye bakıyorum. eğer camı biraz çevirirsem görüntü nasıl olur?".

    "görüntü camı çevirdiğiniz açının iki katı kadar sapar efendim."

    "sakın ayna ile karıştırmış olmayasın?"

    "hayır efendim!".

    ona sorduğum soru sınavda ona sorulan sorunun aynısı idi. sınavda ışığın kendine paralel çıkacağını söylemişti ve hiçbir açıdan bahsetmemişti. üstelik ne kadar sapacağını dahi hesaplayabilmişti. ama camın indisi olan bir materyal olduğunu ve sorumun ona sorulanın bir uygulaması olduğunu fark edememişti.

    mühendislik okulunda verdiğim, "fizikte matematiksel yöntemler" dersinde problemlerin deneme yanılma yoluyla nasıl çözüleceğini göstermeye çalışıyordum. bu insanların kolayca öğrenemedikleri bir metod olduğundan basit aritmetik örnekleriyle işe başladım. verdiğim ilk ev ödevini seksen kişi arasından sadece sekizinin hazırlayıp getirdiğini görünce şaşırmıştım. bunun üstüne öğrencilere uğraşıp başarmaları gerektiği, sadece oturup benim yaptıklarımı öğrenmenin işe yaramayacağı üzerine uzun bir nasihat verdim.

    dersten sonra öğrenci temsilcilerinin oluşturduğu bir grup yanıma geldi ve benim onların bu konudaki birikimlerini anlayamadığımı iddia etti. onlar problem çözmeden çalışırlarmış. zaten aritmetik biliyorlarmış. bunlar seviyelerinin altında imiş.

    ben de derslere devam ettim. konu ne kadar karmaşık ve ileri seviyede olsa da hiçbir lanet ev ödevini hazırlayıp, vermediler. kuşkusuz sebebini artık anlamıştım: çünkü yapamıyorlardı.

    onların yapmasını sağlayamadığım bir diğer şey de soru sormaları idi. sonradan öğrencilerden biri bana bunun sebebini açıkladı: "ben size ders esnasında bir soru soracak olursam, daha sonra herkes bana, "neden ders saatini harcıyorsun?"diyor. "biz öğrenmeye çalışıyoruz, sen ise onu durdurup soru soruyorsun."

    bu bir tür ukalalıktı. hiç kimse olan biteni anlamıyordu. ama başkalarına sanki her şeyi biliyorlarmış gibi davranıyorlardı. hepsi anlıyor gibi poz yapıyordu ve içlerinden biri bir an için soru sorarak bir şeyi karıştırdığını söylediğinde hepsi birden karışık bir şey olmadığını ve kendileri anlamış gibi rol yapıyor. üstelik zamanının harcandığından şikayet ediyorlardı.

    onlara, beraber çalışmanın, tartışmanın, konu üzerinde konuşmanın ne kadar yararlı olduğunu anlattım ama bunu da yapmayacaklardı. çünkü birisine soru sorsalar itibarları sarsılır sanıyorlardı. çok yazık!

    hepsi yaptıkları işlere göre akıllı insanlardı ama kendilerini bu komik düşünceye hapsetmişlerdi. bu acayip, kendince yeterli eğitim türü tamamen anlamsızdı.

    akademik yılın sonunda öğrenciler benden brezilya'daki öğretim deneyimlerimi anlatmamı istediler. konuşmamı sadece öğrenciler değil, profesörler ve hükümet görevlileri de izleyeceğinden istediğim her şeyi söyleyebilmem için söz vermelerini istedim. "tabii" dediler, "burası özgür bir ülke."

    konuşmaya gittiğimde elimde üniversitenin birinci sınıfında verilen temel fizik derslerinin kitabı vardı. bu kitabın özellikle iyi olduğunu düşünüyorlardı. çünkü çeşitli türde harflerle yazılmıştı. kalın büyük yazılar bilinmesi en gerekli şeyleri, daha silik olan yazılar ise daha az önemli konuları gösteriyordu. ve böyle devam ediyordu.

    birisi hemen, "kitap hakkında kötü bir şey söylemeyeceksiniz değil mi? kitabın yazarı da burada ve herkes beğeniyor." dedi.

    "istediğim her şeyi söyleyebileceğimi söylemiştiniz!"

    salon tamamen doluydu. konuşmama bilimin doğayı anlamak olarak tanımlanabileceğini söylemekle başladım. sonra sordum: "bilim öğretmek için iyi bir sebep acaba ne olabilir? tabii ki her ülke kendisini medenileşmiş sayabilmesi için vs, vs vs, vs!"herkes orada oturmuş başı ile onaylıyordu. çünkü böyle düşündüklerini biliyordum.

    sonra dedim ki: "bu kuşkusuz çok saçma. çünkü neden başka bir ülke ile yarışmak için yapalım bunu? bunu sadece başka ülkeler yaptığı için değil de daha iyi, daha anlamlı bir sebep için yapmak gerekir." bilimin güzelliğinden ve onun insanın gelişimine katkısından bahsettim. dinleyenleri birazcık tedirgin etmiştim.

    sonra "konuşmamın asıl amacı size brezilya'da bilim öğretilmediğini göstermekti!" dedim .

    kafalarının karıştığını hissettim. düşünüyorlardı: "ne? öğretilmiyor mu? çok saçma! biz o derslerin hepsini veriyoruz."

    onlara dikkatimi çeken ilk şeyin brezilya'ya geldiğimde ilkokul çocuklarının kitapçılarda izik kitapları satın aldığını görmek olduğunu söyledim. amerika'da bilime başlama yaşından çok daha küçük yaşta, çok fazla sayıda öğrenci fizik öğreniyordu brezilya'da. ama hayrettir, brezilya' da çok sayıda fizikçiye rastlayamıyoruz. neden böyle? bu kadar öğrenci, o kadar çok çalıştıkları halde hiçbir işe yaramıyor.

    yunancayı çok seven bir yunan dili ve edebiyatı araştırma ve eğitimcisinin deneyimleri ile benzerlik kurdum. bu adam kendi ülkesinde çok az sayıda çocuğun yunanca üzerinde çalıştığını biliyordu. başka bir ülkeye gitmiş ve bu ülkede herkesin, hatta ilkokul öğrencilerinin bile yunanca eğitimi aldığını görünce çok hoşlanmış. yunanca'da mezuniyet derecesi alacak bir öğrencinin sınavına giriyor ve soru soruyor, "socratesin gerçek ile güzellik arasındaki ilişki konusundaki düşünceleri ne idi?" öğrenci cevap veremiyor. sonra şöyle soruyor: "socrates üçüncü sempozyumda plato 'ya ne demiştir?" öğrencinin gözü parlıyor ve başlıyor: "brrrrr " bütün her şeyi söylüyor. kelimesi kelimesine socratesin
    öylediklerini güzel bir yunanca ile tekrarlıyor.

    aslında, socrates üçüncü sempozyumda gerçek ile güzellik arasındaki ilişkiden bahsetmişti!

    bu yunanca uzmanı şunu keşfediyor: öğrenciler önce harflerin telaffuzunu, sonra kelimeleri, cümleler ve paragrafları öğreniyorlar. socratesin söylediklerini kelime kelime ezbere tekrar edebilirler. ama bu yunanca kelimelerin anlamlarının ne olduğunu hiç bilmezler. öğrenciler için bütün söylenenler yapay seslerden ibarettir. bir kişi bile bu cümleleri öğrencilerin anlayacakları bir dile çevirmemiştir.

    "brezilya'da çocuklara fen öğretmeniz bana böyle görünüyor işte" dedim. (büyük patlama, değil mi?) sonra elimdeki kullandıkları temel fizik kitabını kaldırıp gösterdim. "bu kitapta, hiçbir deneysel sonuç verilmemiştir. bir yer hariç, onda da eğimli bir yüzeyde bırakılan bir topun bir saniye, iki', saniye, üç saniye sonra nereye geleceği verilmiş. verilen sayılarda "hata" var, yani bunlara baktığımız zaman kuramsal sonuçların üstünde veya altında deneysel sandığımız sonuçlar görüyoruz. kitap deneysel hataları nasıl düzeltmek gerektiğini dahi anlatıyor. çok güzel. sorun şu ki bu sayıları kullanarak ivme sabitlerini hesaplayınca doğru sonuç buluyorsunuz. ama eğimli bir yüzeyde yuvarlanan-bir topun dönmesinden kaynaklanan bir atalet momenti vardır. deneyi yaptığımızda bulduğunuz sonucun doğru sonucun yedi de-beşi olduğunu görürüz. çünkü topun dönebilmesi için fazla bir enerji gereklidir. bu yüzden örnek olarak tek bu deney için verilmiş bu sözde sonuçlar uydurma bir deneye aittir. aslında kimse o topu yuvarlamamış ve sonuçları elde etmemiştir."

    "fark ettiğim bir şey daha var" diye devam ettim. sayfaları gelişigüzel çevirirken herhangi bir sayfada durup orayı size okuyarak bu kitaptakinin bilim olmadığını, tamamen ezbere dayalı olduğunu gösterebilirim. şimdi de yapıp size gösterebilirim."

    yaptım da. brrrr. parmağrmı araya koyup durdum. okumaya başladım. "triboluminescence kristallerin ezilirken saldıkları ışıktır .... "

    ve sordum "fen bunun neresinde? yok! burada verilen sadece bir kelimenin başka kelimelerle ifade edilmiş anlamı: doğa ile ilgili hiçbir şey verilmemiş. hangi kristal ezildiğinde, ışık veriyormuş? neden ışık veriyormuş? evine gidip bunu deneyen bir öğrenci gördünüz mü? yapamaz."

    "bunların yerine şöyle yazılsaydı daha iyi olmaz mıydı? 'bir miktar şeker alıp karanlıkta pense ile ezersek mavimsi bir ışık görürüz. ' bazı başka kristallerde de bu görülür. kimse bunun nedenini bilmiyor. bu olayın adı triboluminescetir. böyle olunca öğrenci eve gidip bunu deneyebilir. böylece doğada bir deney yapmış olur". onlara bu örneği verdim. kitabın herhangi başka bir yerindeki konu için de örnek verebilirdim. her sayfası böyle idi.

    en sonunda hiç kimsenin böylesi içine kapalı bir eğitim sistemiyle, sadece ve sınav geçmeyi öğreterek eğitilebileceğini düşünmediğimi söyledim. "bununla beraber" dedim, "yanılıyor olmalıyım. çünkü sınıfımda çok iyi iki öğrenci var. ayrıca tanıdığım fizikçilerden biri eğitiminin tamamını brezilya'da yapmış. yani, bazıları, sistem ne kadar kötü olursa olsun başarabiliyor".

    konuşmamı bitirince fen fakültesinin dekanı ayağa kalkıp konuştu. "bay feynman bizim için duyması gerçek acı şeyler söyledi fakat gördüğünüz gibi o bilimi gerçekten seviyor ve yaptığı eleştiride çok samimi. bundan dolayı ona dinlemeliyiz bence. buraya gelirken eğitimimizde bir terslik olduğunu bilerek geldim fakat öğrendik ki sistemimiz kanser olmuş" ve oturdu.

    bu diğerlerine konuşmaları için cesaret verdi. büyük bir heyecan vardı. herkes bir bir kalkıp öneriler getirdi. öğrenciler komite oluşturup ders notlarını önceden çoğaltıp dağıtılması ve derslerin sağlığı için başka şeyler yapılması gerektiğine karar verdiler.

    sonra hiç beklemediğim bir şey oldu. öğrencilerden biri ayağa kalktı ve "ben bay feynmanın konuşmasının sonlarında bahsettiği öğrenciden biriyim. eğitimimi brezilya'da görmedim. almanya'da gördüm. daha bu sene brezilya'ya geldim." dedi.

    sınıfta başarılı olan diğer öğrenci de kalkıp bunlara benzer şeyler söyledi. konuşmamda adı geçen profesör de "ben eğitimimi savaş sırasında brezilya'da aldım. şans eseri, o sırada bütün profesörler üniversiteyi terk ettiğinden ben her şeyi kendi kendime okuyarak öğrendim. bu yüzden ben brezilya sisteminin eğittiği biri değilim." dedi.

    bu hiç beklemediğim bir şeydi. sistemin kötü olduğunu biliyordum ama bu kadarını beklemiyordum!

    brezilya'ya sponsorluğunda geldiğim birleşik devletleri dışişleri bakanlığı benden buradaki deneyimlerimin yazılı olduğu bir rapor istedi. ben de burada yaptığım konuşmanın ana hatlarını yazdım. daha sonra kulağıma geldiğine göre bakanlık görevlilerinden biri şöyle demiş. "bu size brezilya'ya saf birini göndermenin ne kadar tehlikeli olabileceğini göstermiştir. aptal adam. sağlayacağı tek şey sorundur." oysa tam aksine dışişleri bakanlığı'ndaki o adam böyle düşündüğü için saftı. çünkü onun tek görebildiği bir liste dolusu ders veren bir üniversiteydi. hepsi bu kadar idi."