• Ramallah... Seni seven herkesi uyandır ölüm uykusundan...
  • "El-Ramla'da bir sokak lambasının altında uyumayı Ramallah'ta bir sarayda uyumaya tercih ederim."
  • Sekiz yaşındaki oğlum sağır. Kudüs'te yaşıyoruz ve sağırlar için tek özel okul Ramallah'ta. Ama Ramallah'a kadar olan on kilometrelik yol için özel izne ihtiyacım var. Tabii Yahudiler karşılığında bir şey istedi. Kuzenim Hamas'ta ve ben ona ihanet etmek istemedim. Şimdi oğlumun Ramallah'taki yurtta kalması gerekiyor ve ben de onu alıp geri götürmek için her hafta sonu gizlice ülkeden ülkeye geçmek zorundayım.
    Joris Luyendijk
    Sayfa 147 - Paloma Yayınevi
  • 1948'in Temmuz ortasında, Arapça'da " Allah'ın Dağ" ı anlamına gelen Ramallah Kuzey Filistin'de sakin bir Hristiyan Dağ kasabasından ıstırabın ve travmanın kol gezdiği bir emanetçiye çevrilmişti.
  • Eğitim Kurumunun Adı  Kaza ve Sancak  Vilâyet  Ruhsat yılı
     (Bilinenler yazıldı)  
    Kilise ve Okul      Mualleke  BEYRUT    
    Kilise ve Okul      Bugbun  "    
    Kız Yatılı Okulu   Bitlik-Merkez  BİTLİS    
    Kız ve Erkek İlkokulu  Derkevank[97] (Bitlis)  "    
    Kız ve Erkek İlkokulu  Mogunk[97] (Bitlis)  "    
    Erkek Okulu         Muş  "    
    Kız Okulu              "  "    
    Kız ve Erkek İlkokulu  Tuk [97]  "    
    CEZÂİR-İ BAHR-İ SEFÎD'de (Ege Adaları) Amerikan okulu yoktur. 
    Erkek Okulu ve Tesisleri     DİYARBAKIR    
    Kız Okulu ve Tesisleri  "  "    
    Teoloji Semineri  "  "    
    Kız Yatılı Okulu   Merkez  ERZURUM    
    Erkek Yatılı Okulu  "  "    
    EDİRNE Vilâyetinde Amerikan okul ve tesisleri yoktur. 
    Erkek Okulu         Suveydiye  HALEB[98]    
    Kız Okulu              "  "    

    Eğitim Kurumunun Adı  Kaza ve Sancak  Vilâyet  Ruhsat yılı
     (Bilinenler yazıldı)  
    Anteb Amerikan Koleji
     (Central Turkey College)   Anteb  HALEB[98]    
    Kız Yatılı Okulu  "  "    
    İlkokullar  "  "    
    Kilise ve İlkokul  Geraş  "    
    Kilise ve İlkokul  Cıbbin  "    
    Kız Okulu  Kassab-Haleb  "    
    Amerikan Kız Koleji  Maraş  "    
    Teoloji Semineri  "  "    
    Okul ve Kilise  Urfa  "    
    Kilise ve İlkokul  Haleb (Merkez)  "    
    Kilise ve İlkokul  Antakya  "    
    Kilise ve İlkokul  Beylan  "    
    Kilise ve İlkokul  Bias  "    
    Kız Yatılı Okulu  Bursa  Hüdavendigâr    
    Yetimhane  "       
    İŞKODRA vilâyetinde Amerikan okulu yoktur. 

    Eğitim Kurumunun Adı  Kaza ve Sancak  Vilâyet  Ruhsat yılı
     (Bilinenler yazıldı)  
    Rumelihisarı Amerikan Koleji (Robert College)  İSTANBUL    
    Üsküdar Amerikan Kız Koleji Misyon Okulu
     (Rahibe eğitimi için) Kumkapı'dadır.   "    
    Kilise ve Okul      Ain-i Zehaltah  CEBEL-İ LÜBNAN
    MUTASARRIFLIĞI
     (Özerk ve özel
    statülü bölge)    
    Kilise ve Okul      Abein    
    Kilise ve Okul      Zahleh    
    KASTAMONÎ vilâyetinde Amerikan okulu ve tesisi yoktur. 
    Kilise ve Okul      Burdur  KONYA    
    KOSOVA vilâyetinde Amerikan okulu ve tesisi yoktur. 
    Harput Amerikan Koleji
     (Euphrates College)   Harput-Merkez  MAMURET-ÜL-ÂZİZ  1308 (1890) 
    Amerikan Kız Koleji  "     "  "    
    Anaokulu ve Yatılı Okul  "     "  "    
    Teoloji Semineri  "     "  "    
    Amerikan Kız Koleji  Manastır  MANASTIR  11.6.1308 (1890) 
    MUSUL vilâyetinde Amerikan okulu ve tesisi yoktur. 
    SELÂNİK vilâyetinde Amerikan okulu ve tesisi yoktur. 
    Merzifon Amerikan Koleji
     (Anatolian College)   Merzifon-Amasya  SİVAS  Mart 1315 (1897) 

    Eğitim Kurumunun Adı  Kaza ve Sancak  Vilâyet  Ruhsat yılı
     (Bilinenler yazıldı)  
    Amerikan Kız Koleji  Merzifon-Amasya  SİVAS  Mart 1315 (1897) 
    Sanat Okulu  "     "  SİVAS    
    Teoloji Semineri  "     "  "    
    Okul ve Kilise  Gürün-Merkez  "    
    Kız Okulu  "  "    
    Erkek Okulu ve Kilise  "  "    
    Okul ve Kilise  "  "    
    Okul ve Kilise  Tokat  "    
    Kız Lisesi  Şam  SURİYE[99]  14 Teşrinevvel 1309 (1891) 
    Erkek Lisesi  "  "    
    Okul  Merkez  TRABZON    
    TRABLUSGARB vilâyetinde Amerikan okulu ve tesisi yoktur. 
    Erkek Okulu  Merkez  VAN    
    Kız Okulu  "  "    
    YANYA vilâyetinde Amerikan okulu ve tesisi yoktur. 
    YEMEN vilâyetinde Amerikan okulu ve tesisi yoktur. 

    MERKEZE BAĞLI MUTASARRIFLIKLARDAKİ (SANCAK) AMERİKAN OKULLARI

    Eğitim Kurumunun Adı  Kaza ve Sancak  Vilâyet  Ruhsat yılı
     (Bilinenler yazıldı)  
    Erkek Lisesi  Bağçecik  İZMİT  Haziran 1893 
    BİNGAZİ sancağında Amerikan okulu yoktur. 
    ÇATALCA sancağında Amerikan okulu yoktur. 
    Kız Yatılı Okulu  Ramallah  KUDÜS    
    Erkek Yatılı Okulu  "  "    
    Amerikan Arkeoloji Okulu  "  "    
    KALE-İ SULTANİYE (Çanakkale) sancağında Amerikan okulu yoktur. 

    MUHTELİF YERLERDEKİ YETİMHANE, HASTAHANE VE DİSPANSERLER

    Kurumun Cinsi    Kaza ve Sancak  Vilâyet 
    Yetimhane            Hacin-Kozan  Adana 
         "                          Merkez  Bitlis 
         "                          "  Erzurum 
         "                          Maraş  " 
         "                          Urfa  " 
         "                          Bursa  Hüdavendigâr 
         "                          Harput  Mamuret-el-âziz 
         "                          Gürün-Merkez  Sivas 
         "                          Merzifon-Amasya  " 
         "                          Merkez  " 
         "                          "  Van 
         "                          "  İzmit Sancağı 
    Hastahane            Anteb  Haleb 
    Amerikan Hastahanesi ve Dispanseri  Talas-Kayseri  Ankara 
         "                          Merkez  Bitlis 
         "                          Lazkiye  Beyrut 

    Kurumun Cinsi    Kaza ve Sancak  Vilâyet 
    Hastahane            Trablusşam  " 
    Dispanser             Sidon  " 
    Hastahane            Şveyr  Cebel-i Lübnan Mutasarıflığı 
    Hastahane ve Dispanser  Maalmetein  " 
         "                          Mardin  Diyarbakır 
    Hastahane ve Dispanser  Harput  Mamuret-ül-âziz 
         "                          Merzifon-Amasya  Sivas 
         "                          Merkez  Van
  • Bir hücre karanlığında yalnızdır,
    Vakit huysuzlanır ve kandıramaz gözlerini uykuyla.
    Bin endişe yürür aklının kıvrımlarına,
    Tek kelime dökülmez dudaklarından.
    Kendini elevermiş bir suçlu gibi yakalanır ansızın.
    Tövbe eder günahsızlığına.

    Ya bir de ihanet ederse gözleri
    En olmadık anda ifşa ederse,
    Çaresizliğini

    Düşünür
    Seccadesinde tevekküle sarılıp bekleyen
    Gün ışığında ölümüne ferman yazan kimdir?
    Bu, yürek kıpırtısı gibi titreyen lambalar,
    Duvarların küf renginde büyüyen korku
    Bu tecrit edilmiş hayat
    Kimin ruhsuzluğudur...

    Diz çöker,
    Dua eder,
    Seccadesi ıslanır.

    Ramallah'ta anneler çocuklarına
    Allah için yaşayıp ölmeyi öğretirler.
    Gazap büyütürler bahçelerinde
    Ve çiçek saksılarında gül kurusu
    Akşam sofraya hüzün koyarlar.
    Teslimiyet kuşanırlar onurla
    Yollarken geri dönmeyecek oğullarını

    Bir mermi sağnağıdır geceyarısı gökyüzünü kaplayan
    Gazze'de bir çocuk silah sesleriyle uyanır
    Bir şarapnel göğsüne saplanmadan az önce,
    yıldız kaydı zanneder
    Ve usulca cennete doğarken
    Ceplerinden ebabil armağanı taşlar dökülür
    Ne zaman bir savaş çıksa çocuklar,
    babalarından önce ölür.

    Filistin, ölümün hüzünlendiği şehirdir.

    Adige Batur
  • “Bu Şiirin Bitmesini İstemiyorum”

    Ortadoğulu yazar ve şairlerin siyasi, ekonomik, dini sebeplerden dolayı anavatanlarından batıya göç etmesi ve bulundukları kültürle kaynaşması sonucu, edebiyat sosyolojisinin konuları arasında en başta yer alan Arap Modern Edebiyatı oluşmuştur. Mahmud Derviş de bu oluşumun bir parçasıdır.

    ”…Bu şiirin bitmesini istemiyorum
    Bu güz gününün bitmesini istemiyorum
    Sonsuzluğun doğruluğundan emin olmadan
    Sevmeye muktediriz…”
    Mahmud Derviş’in uzun soluklu şiirlerinden sadece bir tanesinden birkaç dize. Mahmud Derviş, Modern Arap edebiyatına önemli katkılarda bulunmuş Filistinli bir şairdir. Filistinde doğmuş ilkokul çağındayken köylerine yapılan baskından dolayı ailesiyle Lübnan’a göçmek zorunda kalmış ve mülteci hayatı yaşamıştır.
    ”… Hala buradayız biz
    Büyük hayallerimiz var
    Davet etmek gibi kurdu sahneye
    her yıl düzenlenen bir dans partisinde gitar çalmaya

    Küçük hayallerimiz var
    Hayal kırıklığı yaşamadan uyanmak gibi
    Hayal etmedik imkansızı

    Yaşıyoruz, hayattayız…. Ve devamı var hayallerin…”

    Küçük yaşlarda karşılaştığı hayatın zorluklarını zamanla şiirlere dönüşütürmüştür. Daha ilkokul sıralarındayken öğretmeni ve arkadaşları arasında bir üne sahipti. İçinde bulunduğu toplumsal koşulları şiirlerinde ifade etmesi beş kez hapis yatmasına sebep olmuştur. Onlarca şiirini hapiste yazmıştır.

    ”…Nasibim olmayabilirdi ilham
    Ve ilham şansıdır yalnızların
    Bir zar atışıdır şiir
    karanlıktan bir satıh üzerinde
    ışıldar, bazen de ışıldamayabilir
    söz düşer
    kuma düşen bir tüy gibi

    Hiçbir dahlim yok şiirde
    ritmine itaat ediyorum yalnızca:
    duyguların hareketleri, bir his tadil ediyor diğerini
    bir sezgi anlamı indiriyor
    ve kelimelerin yankısında bir kayboluş
    ve ben’den başkalarına intikal eden
    nefsimin sureti ve nefsime olan itimadım
    pınara olan hasretim…”

    Hapisten çıktıktan sonra Moskova’ya gidip Sosyal Bilimler Enstitüsüne kaydolarak Rusça eğitimi alıyor ve buradan Beyrut’a göç ederek yaklaşık olarak 10 yıl yaşıyor oradan Kahire’ye, Şam’a, Tunus’a ve son olarak Paris’e geçerek burada on yıl yaşıyor. Filistin’in bir bölümü özerlik kazanınca sürgün yaşamına son vererek Ramallah’ yerleşiyor. Sürgün hayatı boyunca kendini edebi anlamda geliştirmiş olmasıyla Karmel adlı derginin yazı işlerinin yönetimini üstleniyor.

    ”…Dünüm var orada, onun küçük şehrinde
    Çoban değneğim var, horoz ibiğim var orada
    Saksıda bir demet nergis
    Onun bende selamı var boşluğun dibinden
    Uzanan selvinin yücelerine kadar
    Bende oradaki yarının hatırası var, benim orada bir kederim var.
    Vadiye açılan bir pencere ve bir kapı

    Orada bir dünüm var
    Bir yokluğum var!

    Mahmud Derviş Filistin’in Nazım Hikmet’i olarak anılır. Vatanından uzakta yaşadığı sürgün hayatı ve karşılaştığı din, dil, ırk sorunlarını eserlerinde ince ince işlemiştir. En çok da Filistin’e olan sevgisini ve özlemini dile getirmiştir şiirlerinde. Şiirleri otuza yakın dile çevrilmiştir. 2003 yılında uluslararası Nazım Hikmet şiir ödülüne layık görülmüştür. Ömrü boyunca vatanına hasret yaşayıp, kavuştuktan sonra kalp ameliyatı için gittiği Amerika’da hayatını yitirmiştir.

    ”Buluttur şimdiki zamanım…Yarınım yağmur”


    Kaynak: Mahmud Derviş / Bu şiirin bitmesini istemiyorum/ yky /


    Şeyma İzler