Şunu da net olarak ifade etmeliyim ki ıstırap, anlam bulmak için mutlaka gerekli değildir. Sadece anlamın ıstıraba rağmen mümkün olduğunu ısrarla söylemek istiyorum (elbette ıstırabın kaçınılmaz olduğu durumlarda).
İnsanın kaderini ve barındırdığı tüm ıstırabı kabul etme biçimi, kendi çarmıhını yüklenmesi ona en zorlu koşullarda bile yaşamına derin bir anlam katma olanağı sunar. Cesur, onurlu ve bencillikten uzak duran biri olabilir. Kendini korumak için verdiği acı savaşta insan onurunu
unutabilir ve bir hayvandan farksız bir hale gelebilir. Burada, insanın zor bir durumun sunduğu ahlaki seviyeye erişme fırsatını
kullanması veya tepmesine yönelik seçim söz konusudur ve bu da onun çektiği acılara değer olup olmadığını belirler.
Önden yediği kurşun gövdesine çarpar çarpmaz seker, tepip saldırganı hedef alırmış, ancak kendini onun uğruna feda edecek kadar seven birinin sevecenlikle ateşlediği bir silah yarayabilirmiş onu.