• hangi el aralar hangi yüz girer
    içimiz sevgilere kapalı nicedir
    dışımız eğreti yalan giysiler
    Şükrü Erbaş
    Sayfa 9 - kırmızı kedi
  • bu gece gözlerinin göğünden
    şiirime yıldız yağıyor
    kâğıtların beyaz sessizliğinde
    kıvılcım ekiyor pençelerim

    sıtmalı divane şiirim maahçup
    arzuların açtığı oyuktan
    ateşlerin sonsuz alevi
    yakıyor bedenimi yeniden

    evet,sevmenin başlangıcıdır bu
    gerçi belirsizdir yolun sonu
    ama ben artım düşünmüyorum sonu
    sevmektir güzel olan çünkü

    karanlıktan sakınmak niye
    gece elmas damlalarıyla doludur
    geceden geriye kalansa
    sarhoş eden leylak kokusudur

    ah,bırak kaybolayım sende
    benden iz sürerek bulamasın artık kimse izimi
    yakıcı ruhun ve nemli ahın
    şarkımın gövdesinde essin dursun

    ah bırak bu açık pencereden
    rüyaların ipekleri üzerinde uyuyarak
    ışıltılı bir kanatla uçayım
    dünyanın hisarlarından geçeyim

    hayattan ne istiyorum biliyorsun
    ben sen olayım,sen,tepeden tırnağa sen
    bin defa gelmek mümkün olsa dünyaya
    her defasında ssn,her defasında sen
    bir denizdir bende saklı olan
    ne zaman güç bulacağım saklamaya kendimi
    keşke sana bu korkulu tufanı
    anlatacak gücüm olsaydı

    öyle doluyum ki seninle
    çöllerde koşmak
    dağa taşa vurmak başımı
    gövdemi dalgalara atmak istiyorum

    öyle doluyum ki seninle
    kendimden döküleceğim toz gibi
    bastığın yere baş koyacağım usulca
    uçarı gölgene asılıp kalacağım

    evet,sevmenin başlangıcıdır bu
    gerçi belirsizdir yolun sonu
    ama ben artık düşünmüyorum sonu
    sevmektir güzel olan çünkü
  • Kendini Çevirten Şiir
    Herkes gibi, temelde şiirin başka dile çevrilemeyeceği kanısındayım ben de. Şiirin kendi yazıldığı dile bile çevrilemeyeceği kanısına da katılıyorum. Nedir ki, bu konuda iki noktada katılaşmış izlenimlerim var.


    Bir kere, şiir, diyorum, başka bir dile çevrilemez ama, en güzel şiirler çevrildikten sonra da ikinci dile bir şeyler taşıyan şiirlerdir. Elbette ki, şiirin kendi tek konumunu, şahane yalnızlığını, yüklendiği espriyi öbür dilde tıpatıp yeniden yaratmak imkânsız bir şey.Zaten bunun tersine inanmak, sorunu el çabukluğuna getirip sıfıra indirgemek, şiirin bin yıllık serüvenine hayınlık etmek olur. Ancak, güzel şiirler, büyük şiirler, öbür dilde kendi içeriğinden olsun, kendine yabancı öğelerin varlığından olsun, bir öz kıpırdanması, bir hareket dalgalanması meydana getiriyor. Bu, çok defa yeni bir şey oluyor. Ama şiirin eski ya da asıl durumundan çıkan, ondan üretilebilen bir şey. Yani güzel bir şiir çevrilirken öbür dilde hiç değilse başka bir şiir yazılmasına zorluyor çevireni, bunun ipuçlarını veriyor; kendi birikiminin öbür dildeki yatağını kazıyor, o dilde yeni şiir değerleri kotarıyor; çevresine hemeninden yeni bir ânın, yeni bir durumun, yeni bir şiirsel tavrın halkasını çekiveriyor. Bu bakımdan güzel şiire, kendini çevirten şiir de diyebiliriz. Şiir ne kadar güzelse, daha doğrusu şiirsel gerilimi ne kadar güçlüyse o kadar kolayca çevrilebilmekte ve o oranda bambaşka bir şiir çıkmaktadır ortaya.


    Baudelaire’den Cahit Sıtkı Tarancı’nın çevirdiği “Balkon”, Guillaume
    Apollinaire’den Sabahattin Eyuboğlu ile Necati Cumalı’nın çevirdikleri “Marizibill”, Charles Cros’dan Orhan Veli’nin çevirdiği “Çirozname”, Max Jacob’dan İlhan Berk’in çevirdiği “Kamichi”, Max Jacob’dan Ülkü Tamer’in çevirdiği “Ayrılış” gibi şiirleri göz
    önüne getirince bu yargımın güç kazandığına inanıyorum. Sözgelimi İlhan Berk’in Max Jacob’dan dilimize aktardığı “Kamichi” adlı şiiri ele alalım: Bu şiirin Türkçesi ile aslı arasında çok büyük farklar var; İlhan Berk’in “Kamichi”si her yönüyle ayrı bir şiir olmuş. Max Jacob’un o palyaço tavırlı bilgesi, o güleç ermişi yerini Türkçede daha
    buruk ve çok sert anlamlı bir yüze bırakmıştır. Üstelik İlhan Berk’in şiirin yapısına bağlı kalarak çevirme görüşünden de eser yok bu şiirde, İlhan Berk’in havası da yok. Ama bütün bunların ötesinde çok güzel ve Türk şiirine olanaklar dağıtmaya elverişli bir şiir olup çıkmış “Kamichi”. “Marizibill” şiirinin çevirisi için de aynı şeyi söyleyebiliriz. “Marizibill”deki müzik öğesi de, bir eğleni havası içinde ince ve saydam hüzün de Türkçede daha tok, daha oturaklı bir biçime dönüşmüştür. Denebilirse, babayiğitçe bir tavrı var “Marizibill”in Türkçesinin. Hatta, dikkat ettim, o şiiri okuyanlar seslerine erkekçe bir ton kazandırmayı da yerine mutlaka getirilmesi gereken bir hakseverlik belirtisi gibi görüyorlar. Bütün bu ayrılığa rağmen, Türkçe “Marizibill” de çok güzel bir şiir. Türkçede kendi karşılığını doğrudan doğruya yaratmış bir şiir. Ayrı bir espri düzeyine oturtulduğu halde, yeni ve gerçek bir şiir onuru taşıyor.Güzel şiir, çevrilirken ikinci dilde bir dalgalanma meydana getirir. Çevirmenine yeni ufuklar açar. Ve o anda ikinci dilin kendi içindeki bütün şiirsel değerleri de üstlenir. Kendi konumunu kendisi getirir. Doğurgandır, çevirtir kendini. Tabii burada çevirmeninin iyi bir çevirmen olduğunu, yani şiiri iyi bilen biri olduğunu varsayıyoruz. “Cebren ve hile” ile hareket eden biri olduğunu değil.


    İkinci noktaya gelelim şimdi de. Ne diyoruz şiirin çevrilmezliğini anlatırken: Şiir kendi dilinde bile ikinci kez söylenemez. Böyle diyoruz. Şiirin tekniğini anlatmak için bundan güzel bir söz olamazdı. Güzel bir şiir, getirdiği öz birikimiyle ve biçim değerleriyle, kendinde, akraba laf değerlerini billûrlaştırmış, bir bakıma da dondurmuş oluyor. Konum mu, artık yalnız o konum vardır; öz mü, artık yalnız o öz. Ancak burda da bir şey deminki düşünceyi destekler şekilde aklımı kurcalıyor. Şiir gerçekten de aynı espri yüküyle kendi dilinde bile bir kez daha yazılamaz, ama yazılsaydı, yazılabildiği
    kadar yazılsaydı?.. Aynı zamanda da başka bir dile çevrilseydi?.. Elbet bu ikinciler ayrı şiirler olacaktı. Bu noktada şöyle diyebiliriz: Bir şiirin başka dile çevrilmişi, kendi dilinde ikinci kez söylenmişinden daha başarılı olacaktır. Çünkü ikinci dilde o şiire daha başka ve daha yeni bir ortam vardır. Ve daha elverişli. O zaman İlhan Berk’in savunduğu görüşü gereksiz bulmak için cesaretimizi toplayabiliriz. Şiiri çevirirken yapısına bağlı kalmak çeviriyi tutsak edebilir. Onun yeni söz değerleri kurmasını önleyebilir.Ve bir şiirin ikinci dilde yeniden yaratılması için şiirin aslındaki bazı öğelere sıkı sıkıya bağlı kalınması gerekmez. Hatta bunları değiştirmek, ikinci dildeki şiirsel ağıntıyı harekete getirmek için bazı yeni kaynaklara eğilmek zorunlu olabilir.


    Biz Guillaume Apollinaire’in “Bir Aşk Kırgınının Şarkısı”nı çevirirken güç ve bu yönden oldukça ilginç bir kıtayla cebelleşmiştik.


    Şu kıtayla:
    Voie Lactée ô soeur lumineuse
    Des blancs ruisseaux de Chanaan
    Et des corps blancs des amoureuses
    Nageurs morts suivons-nous d’ahan
    Ton cours vers d’autres nébuleuses


    Türkçede Samanyolu dediğimiz yıldız talaşına Fransızlar voie lactée (sütlü yol) diyorlar. Yani bizdeki samanyolu sarı rengi, Fransızcadaki ise beyaz rengi çağrıştırıyor. Bu belki de Fransa göklerinde samanyolunun bizimki kadar sarı görünmemesindendir.


    Apollinaire, bu kıtada samanyolu ile ak ırmakları, beyaz tenli kızları ilgilendirmiş. Türkçede biz samanyolu çağrışımının otomatik işlerliği içinde hareket ettik, kızları beyaz değil de sırma saçlı yaptık, ak ırmaklar yerine güz değmiş ırmaklar deyimini kullanmayı uygun gördük. Böyle yapmakla şiirin içeriğindeki hiçbir şeye aykırı hareket
    etmediğimize inandık. Kıta şöyle oldu Türkçede:

    Sen samanyolu ne güleç ablasısın
    Güz değmiş ırmakların Kenaneli’ndeki
    Sevdalı kızlara vergi sırma saçların
    Tıkanmış yüzücüler gibi izleyelim mi
    Başka gök kıyılarına koşunu senin


    Bir arkadaş da böyle hareket edişimizin anlamını çıkaramadığından, bu şiir çevirisi üstüne yazdığı bir yazıda yanlış yaptığımızdan söz etti.”

    (Cemal Süreya, Türkçe Bilenin İşi Rastgider)
  • Daha önce Hüseyin Nihat Atsız'ın Bozkurtlar ve Ruh Adam romanlarını okumuş ve oldukça sevmiştim. Ruh Adam kitabındaki şiirleri okuyunca Atsız'ın diğer şiirlerini de okumayı çok istemiştim. Kısmet bugüneymiş. Kitabımız Hüseyin Nihal Atsız'ın Yolların Sonu isimli şiir kitabı. Atsız'ın aşk şiirlerindeki coşkusu Türkçülük şiirlerinde bol miktarda var. Genel olarak şiirler aşk ve Türkçülük temalı. Üslup tabi ki sert. Atsız'dan bahsediyoruz neticede. Genel olarak severek okuduğum bir şiir kitabı oldu. Burada dikkatimi en çok çeken ve kitaptan önce okuma fırsatı bulduğum Topal Asker şiirinin hikayesine de değinmek lazım. Bu yazıyı yazarken Topal Asker şiirinin hikayesini bir kez daha okudum ve tüylerim diken diken oldu. Hikayesini okumadan şiiri okumayın. Daha doğrusu şiirleri okumadan varsa hikayelerini veya şairlerinin hayatlarını okuyun. İşte o zaman ister aşk şiiri olsun ister başka şiirler olsun okunan mısralar çok daha fazla mana kazanacaktır gönlünüzde. Hep derim bir şiir kitabındaki tek mısra ruhunuza dokunuyorsa o kitap okunmalıdır. İşte bu şiir, bu kitapta ruhuma dokunan ve hatta tüm Türkiye halklarının ruhuna dokunması gereken ve dahi dokunmayı geçtim yüzümüze bir şamar gibi inen bir şiir olacaktır. Tavsiye edebileceğim bir kitaptır. İyi okumalar.
    http://www.okunmuskutuphane.blogspot.com

    TOPAL ASKER ŞİİRİNİN HİKAYESİ

    Hikaye Alıntıdır
    1915 yılının Aralık ayı. Kışın en şiddetli günleri. Türk Ordusu 37 yıldan beridir Rus ve Ermeni işgali altında bulunan Kars, Ardahan, Artvin ve Batum şehirlerini Rus ve Ermeni zulmünden kurtarmak için Doğu'ya sefer düzenler. Enver Paşa komutasındaki Türk Ordusu Allahüekber Dağları'ndan aşarak düşman ordularını arkadan kuşatıp imha etmek istemektedir.Öncü kuvvetler Sarıkamış, Selim ve Kars'ın yol güzergâhındaki köyleri gizlice seferber ederler. Türk Ordusu'nun harekete geçtiğini haber alan köylüler, Türk Ordusu'na yardım etmek için hummalı bir çalışmaya koyulurlar. Hayvanlar kesip kavurma yapar, buğday kavurup kavurga, kavut hazırlar, uzun süre bayatlamayan lavaş ekmekler pişirir; çoraplar, kazaklar örer, keçe çarıklar dikerler.
    Yıllardan beridir Ermenilerin ve Rusların baskı ve zulmünden canlarına yeten ve tahammül edemez duruma gelen bazı Türk gençleri ise Rusların, Ermenilerin tehdit ve takiplerine aldırmaksızın silahsız, donanımsız olarak köylerinden ayrılır, Türk Ordusuna katılmak için yollara düşerler.
    Palasını beline bağlayıp, azığını sırtına alarak Türk Ordusu'na katılmak için yollara düşen gençlerden birisi de Ahmet Turan'dır.
    Ahmet Turan, Kars'ın Derecik köyündendir. İki yıldır evlidir. Bir kızı vardır. Annesi, babası ve eşiyle vedalaşıp bir gece yarısı köyünden ayrılır.
    Bütün Türk anne ve babalar artık evlatlarının Ermenilerle, Ruslarla mücadele etmelerine, onlara karşı savaşmalarına engel olmuyorlar, hiç bir eğitim almayan yavrularının cepheye koşmalarına ses çıkarmıyorlardır. Çünkü yapacakları başka şey kalmamıştı. Rusların fedailiğini yapan Taşnak ve Hınçak Ermenileri ve Rumlar gemi azıya almışlardı. Türklere yapmadıklarını bırakmıyorlardı. Köyleri basıyorlar, insanları öldürüyorlar, mallarını yağmalıyorlar, kadınlarını kızlarını kaçırıyorlardı. Halk çâresizdi. Ya canlarından olacaklardı ya da sefil zelil yaşayacaklardı. Ölmeyi sefil ve zelil yaşamaya tercih ediyorlardı.
    Ahmet Turan'ın da annesi ve babası ona engel olmamışlar, bilâkis ardından su serpmişler dualar etmişlerdi.
    Ahmet Turan, Oltu önlerinde Türk Ordusu'na kavuşur. Ona destek kıtaların birisinde görev verilir. Ordu hareket halindedir.
    Türk Ordusu Aralık ayının son günlerinden Aşkale tarafından Allahüekber Dağı'na yönelir. Çok zorlukla çıktıkları dağın üzerindeki platoda tipiye tutulurlar. Ordunun büyük bir bölümü donarak şehit olur. Sağ kalan askerlerden birisi Ahmet Turan'dır. Hatta birkaç askeri de donmaktan o kurtarmıştır.
    Komutanı o geceki gayretlerinden dolayı onu çok beğenir ve yanına alır.
    Türk Ordusu, büyük bir talihsizlik olarak düşmanla savaşamadan iklimin azizliğine uğrar ve savaşamaz duruma gelir.
    Büyük kayıplar veren Türk Ordusu Erzurum'a çekilir. Kısa süre sonra destek kıtalarından birkaçı Irak cephesine gönderilir. Ahmet Turan da bu kıtalardan birisinin komutanının yaveri olarak Irak cephesindedir.
    İngilizlere karşı savaşan 6. Türk Ordusu'na destek verirler. İngilizleri bozguna uğratırlar. Bir İngiliz tümenini generalleriyle birlikte esir alırlar. Ne yazık ki Türk Ordusu bu cephede de Arapların azizliğine, daha doğrusu ihanetine uğrar. İngilizlerin bağımsızlık vaadlerine ve dağıttıkları altınlara aldanan Araplar Türk Ordusu'nu arkadan vururlar. Bu amansız çatışmalarda Ahmet Turan bacağından yaralanır. İyi bir tedavi göremez. Yaraları iyileşir ama bacak kemiğinin eğri tutması sebebiyle ayağı garip bir görünüm alır. Topallayarak yürümektedir.
    İki yıl kadar bu bölgede İngiliz-Hint ve aldatılmış Araplara karşı savaşırlar. Ne hazin ki Bağdat'ı Araplara bırakmak zorunda kalırlar. O günlerde İstanbul'dan bir emir gelir. Destek kıtalarından birkaçı Galiçya'ya gidecektir. Ruslara karşı savaşan Türk kolordusuna katılacaklardır.
    Ahmet Turan'ın içinde bulunduğu kıta da gidecektir. Komutanı onu götürmek istemez. Ahmet Turan, kıtasından ayrılmamak için komutanına yalvarır yakarır. Sonunda arzusuna kavuşur. Komutanı onu yine yanında götürür. Aylardan sonra Galiçya önlerindedirler.
    İki yılı aşkın bir süre de bu bölgede bulunurlar. Almanlarla birlikte Ruslara karşı savaşılar. Zaman zaman çok zor durumlarda kalırlar.
    Ahmet Turan birçok arkadaşını kaybeder. Birçok arkadaşı sakat kalır. Nice arkadaşı atılan bombaların altında parçalanıp meleklere katılır. Kendisi de bir kez daha yaralanır. Siperdeyken kafasına hedeflenen kurşun sakat bacağına saplanır. Bir şarapnel parçası da burnunu, çenesini dağıtır. Yine iyi bir tedavi yapılamaz. Ayağı daha da eğri ve sakat kalır. Yüzü gözü tanınmaz olur.
    Türkler bu cephede de Amerika'nın ve Bulgaristanların hıyanetine uğrar ve perişan bir vaziyette çekilirler.
    Birinci Dünya Savaşı sona ermiş, Türkler, Avusturya-Macaristan ve Almanya ile birlikte savaşı kaybederler. Uzun ve meşakkatli bir yolculuktan sonra İstanbul'a dönerler.
    Askerler terhis edilir. Ahmet Turan da silahını teslim eder. Silahı ile birlikte ruhunu, canını bıraktığını zanneder. Kendisiyle özdeşleşen silahından ayrı yaşayamayacağını düşünür. Düşmanları için göz dağı, kendisi için arkadaş, kardeş olan, güvendiği, dayandığı silahı artık onunla değildir. Bir değnek bulur, şimdiden geri ona dayanarak yürüyecektir.
    Memleketine, köyüne dönmek istemektedir. Yedi yıldır köyünden, eşinden, çocuğundan, anne ve babasından haber alamamıştır. Onların hasretiyle buram buram yanmaktadır. Onlarla kucaklaşacağı anı, onlara savaş hatıralarını anlatacağı günü aramaktadır. Topal bacağıyla kanatlanmış kuş gibidir. Uçmak istiyor, havalanıp köyüne konmak, yıllardır yolunu gözleyen eşine, çocuğuna ulaşmak istiyor.
    Komutanı ülkesinin neresinde neler olduğunu iyi bilmektedir. Yunanlıların İzmir'i işgal ettiğini, İtalyanların Antalya'yı, Fransızların Kahramanmaraş'ı, İngilizlerin Adana'yı, Rus ve Ermenilerin doğu illerini aldıklarını biliyor. Hatta Rus ve Ermenilerin Erzincan'dan Gümrü'ye kadar yol güzergâhındaki bütün Türk köylerini yaktıklarını, insanlarını öldürdüklerini, bütün varlıklarını alıp götürdüklerini biliyordu. Bu köyler arasında Ahmet Turan'ın köyünün de talan edildiğini ve bütün halkının samanlıklara doldurularak yakıldığını öğrenmişti.
    Komutan, bütün bunları bildiği için Ahmet Turan'ı İstanbul'da alıkoymak istemektedir. Yıllardır yanından ayırmadığı ve cepheden cepheye birlikte koştukları bu kahraman ve yiğit vatan evladını bırakmak istememektedir. Ancak bir türlü gerçekleri de ona söyleyememektedir.
    Ahmet Turan vedalaşmak için komutanının yanına gelir. Elini öpmek helallik almak ister. Komutanı elini öptürmek, o yaralı dağ parçası yiğidi kucaklar bağrına basar. Bir süre onu bırakmaz. Vücudunun büyük bir parçasının kopup gittiğini zanneder. Yüreği yanar, gözleri yaşarır ama Ahmet Turan'a hissettirmez. Kollarını çözüp bu defa omuzlarından tutup bir müddet yüzünü seyreder. İç cebinden bir kağıt çıkarır, üzerine bir şeyler yazar ve katlayıp Ahmet Turan'a uzatır ve ekler:
    -Ahmetçiğim, adresimi yazdım. Sakın kaybetme. Memleketine, köyüne git. Bir müddet kal, hasret gider. Eğer sıkıntıya düşersen, iş güç bulamazsan dön, bana gel. Sana iş güç bulabilirim. Burada birlikte yaşarız.
    Ardından yan cebinden çıkardığı birkaç kuruşu da Ahmet Turan'ın eline tutuşturur.
    -Bu birkaç kuruşu da al, gereğin olur.
    Ahmet Turan pusulayı alıp sürekli göğsünde taşıdığı hamailin arasına koyar. Parayı almak istemez. Komutanın ısrarı üzerine onu alır paltosunun iç cebine koyar. Teşekkür eder.
    Ahmet Turan İstanbul'dan ayrılır. O artık Kars yolundadır. Eşine, annesine, çocuğuna, babasına gitmektedir. Köyden köye, şehirden şehire, o topal bacağı ile sürünüp yürümektedir. Kimi gün yaya, kimi gün rastladığı at arabalarına binerek kimi zaman at, katır kafilelerine katılarak aylardan sonra Kars'a ulaşır.
    Şehir tanınmaz hâldedir.Sanki yedi yıl önce bıraktığı şehir gitmiş yerine başka bir şehir gelmiştir. Sözün gerçek anlamı ile harpten çıkmış bir şehir. Çarşıyı pazarı dolaşır bir tek tanıdık simaya rastlayamaz. İçinde ağır bir sıkıntı oluşur. Kalbi sıkışır.. Duman dolmuş bir aşhaneye girmiş gibidir. Bir an önce şehirden çıkmak ister. Tenha bir bakkalda biraz şeker, çay ve şekerleme bulur, alır. Annesi, babası, eşi ve çocuğu için İstanbul'dan satın aldığı hediyelerin yanına kor ve bohçayı bağlayıp omuzuna atar. Köyün yolunu tutar. Ata ocağı, yâr kucağı olan köyü, Kars'ın 10 km. doğusundadır. Normal bir insan iki saatte varır. Ancak Ahmet Turan topaldır, üç dört saatte ancak varacaktır.
    Yol boyunca eşini, evlilik günlerini, kızı Elif'i, annesini, babasını düşünür. Elif'in şimdi sekiz yaşında güzel bir kız olduğunu hayâl eder.
    Köyün yanıbaşındaki derin vadinin karşı kaşına varır. Oradan köy nispeten görülmektedir. Elindeki değneğe dayanıp biraz dinlenmek ve köyünü seyretmek ister. Garip bir hava hisseder. Burnuna yanık kokuları gelir. Köyün camisinin ahşap minaresi, o güzelim ağaçlar, ağaç, direklerin başındaki leylek leylek yuvaları, hiçbirisi görülmüyor. Sanki köy yere gömülmüş. Bir şeyler göremez. Ortalıkta kimseler de yoktur. Herkes yaylaya gitmiş gibi. Oysa yayla mevsimi değil. Bir anlam veremez. Yerinde duramaz, kafası, beyni uğuldamaktadır. Aklına çok garip şeyler gelir. Bir solukta vadinin dibine iner ve karşı yamaca tırmanmaya başlar. Kocaman yokuşu nasıl çıktığını bilemez. Vadinin diğer kaşına çıktığında köyün tamamını karşısında bulur. Acı gerçekle yüz yüze gelir. Dünyası yıkılır. Köy baştan başa yakılmıştır. Kimse yoktur. Bütün evler yerle bir olmuştur. Donakalır. Birden kendi evine doğru koşar. Bütün köy evleri gibi onun evi de yakılıp yıkılmıştır. Ahmet Turan'ın vücudu çözülür. Kolu kanadı yanına düşer. Dökülüp dağılacak gibidir. Bohça omzundan yere düşer. Ayakta duramaz. Takati kesişir. Bir taşın üzerine yığılır. Ellerini değneğine, alnını da ellerinin üzerine dayayıp donup kalır. Gözlerinin yaşı yerleri ıslatmaktadır.
    Başından geçenler gözlerinin önünden geçer. Komutanının sözlerinin hatırlar. Adresini ona niçin ısrarlar verdiğini o anda anlar.
    Bir müddet yanıp kavrulduktan sonra kalkıp yakılıp yıkılan evlerin arasında dolaşır. Köyün kenarındaki mezarlığa varır. Alelâde yapılmış mezarları görür. Ölülerin, kimseler tarafından toplanıp gömüldüğünü anlamakta gecikmez. Çünkü birçok cephede defalarca bu işi kendisi de yapmıştı. Mezarların toprağına yüzünü sürer, ağlar. Fatihalar okuyup ruhlarına bağışlar. Yanıp kül olan annesinin, babasının, eşinin, çocuğunun, hısım akrabalarının, ellerini yüzlerini öpmeyi umarken küllerini, topraklarının öpmek durumunda kalır.
    Geceye kalmadan köyden ayrılır. Yola iner, Kars'a gitmekte olan bir at arabasına biner. Arabacı, epey ötede bulunan Subatan köyünün Ermeni katliamından kurtulan sakinlerinden birisidir. Tanışırlar. Ahmet Turan, köylerinin ve köylülerinin başına gelenleri sorar. Adam, içi sızlayarak anlatır.
    Kâzım Karabekir Paşa'nın ordusunun Erzurum'a geldiğini öğrenen Ermenilerin Kars ve çevresinden katliama başladıklarını, Derecik Köyü'nün 671 sakinini samanlıklara doldurup, gazyağı, benzin dökerek yaktıklarını, kaçmaya çalışanları ise balta, kılıç ve yaylım ateşi ile öldürdüklerini, 671 kişiden sadece 11 kişinin kurtulabildiğini, bütün bu bölgedeki köyleri aynı şekilde yakıp yıktıklarını, talan ettiklerini göz yaşlarını boğularak söyler.
    Ahmet Turan durumu bütün açıklığı ile öğrenir. Artık Kars'ta durmanın yersiz olduğunu anlar. Arabacıdan ayrılırken düşürdüğü bohçayı hatırlar. Arabacıya köyünün girişinde bıraktığı bohçayı almasını içindekileri ihtiyacı olanlara dağıtmasını rica eder.
    Tekrar yollara düşer. Aynı yollardan aynı sıkıntı ve engellerle karşılaşarak aylardan sonra İstanbul'a ulaşır.
    Komutanın adresi Avrupa yakasındadır. Yolcu vapuruna binerek karşı tarafa geçmek ister. Rıhtımın, güvertenin tutacaklarına tutunarak güçlükle vapura biner. Vapur fazla kalabalık değil. Kimsenin oturmadığı büyük bir banka sendeleyip tutunarak oturur. Perişan hâldedir. Vücudu ve ruh hâli ülkesinin durumu gibidir. Saçı sakalı birbirine karışmış, avurtları çökmüş, çenesinin eğriliği ve yüzündeki derin yara izleri çehresini garip bir görünüme sokmuştur. Ayağının topallığı ise yürek yakmaktadır.
    Karşı tarafta birkaç kadın ve yetişkin bir kız oturmaktadır. Bunlar Ahmet Turan'ı seyretmektedirler. Onun yedi yıldır sırtından çıkaramadığı parça parça olmuş paltosuna, şalvarının uyumsuz çarpık yamalarına, yüzünün yamukluğuna ve eğik bükük topal ayağına bakıp durmaktadırlar. Aralarındaki, dış görünüşü ve tavırlarıyla yabancıyı andıran bakımlı ve alımlı kız, Ahmet Turan'a bakıp bakıp güler. Ahmet Turan bu durumdan çok müteesir olur. Yıllardır onlar için savaştığı insanlardan ilgi, sevgi beklerden böyle bir tavırlar karşılaşması onu perişan eder. Kalkıp oradan uzaklaşır. Güvertenin en kenarından bir direğe tutunup denizi ve uzakları seyre dalar. Kendisine karşı yapılan bu hakarete bir anlam veremez. Aklına, bir arkadaşının geçende anlattıkları gelir. İşgal kuvvetleri komutanı Fransız generali İstanbul'a girerken bazı İstanbullu kızlar, kadınlar Fransız ve İngiliz askerlerine çiçekler atmış. Onlara pasta çörek ikram etmişler. Acaba bu kadın ve kızlar da onlardan mıdır diye aklından geçirir. Şaşkın vaziyettedir. Vatanında kendisini garip hissetmektedir. Herkese küsmüş gibi kimsenin yüzüne bakmaz.
    Vapurdan inip epey uzaklaştıktan sonra hamailin içerisinden adresi çıkarır ve rastladığı kimselere sora sora komutanının evine varır. Kucaklaşırlar. Gözyaşları birbirine karışır. Ahmet Turan çocuk gibi ağlamaktadır. Hıçkıra hıçkıra, içini çeke çeke dakikalarca ağlar, anlatır. O sırada komutanın arkadaşlarından Mehmet Nail Bey'in oğlu askerî tıbbiye öğrencisi Hüseyin Nihâl olayı seyretmekte anlatılanları dinlemektedir.
    Hüseyin Nihâl, bu fedâkar ve kahraman Türk gazisine yapılan densizliğe çok üzülür ve gençlik heyecanını da katarak Ahmet Turan'ın ağzından o arsız kıza bir şiirle cevap verir:

    TOPAL ASKER

    Ey saçları “alagarson” kesik hanım kız!
    Gülme öyle bana bakıp sen arsız arsız!
    Bacağımla alay etme pek topla diye.
    Bir sorsana o topallık nerden hediye?
    Sen Şişli’de dans ederken her gece, gündüz
    Biz ötede ne ovalar, çaylar, ne dümdüz
    Yaylaları geçtik, karlı dağları aştık;
    Siz salonda dans ederken bizler savaştık.
    Ey dudağı kanım gibi kıpkırmızı kız,
    Gülme öyle bana bakıp sen arsız arsız!
    Olan işler dimağını azıcık yorsun!
    Biliyorum elbisemle eğleniyorsun;
    Biliyorum baldırını o kadar nazla
    Örten bir tek ipek çorap kıymetçe fazla
    Benim bütün elbisemden… Hatta kendimden…
    Biliyorum: Çünkü bugün şu dünyada ben
    Neyim? Bir hiç… işe güce yaramaz, topal…
    Sen sağlamsın senin hakkın dünyadan zevk al:
    Çünkü orda düşmanlarla boğuşurken biz
    Siz muhteşem salonlarda şarap içtiniz!
    Ey gözünün rengi bana yabancı güzel,
    Her yolcunun uğradığı ey hancı güzel!
    Sen yabancı kucaklarda yaşarken her gün
    Yapıyorduk bizde kanla, barutla düğün.
    Sen o sıcak odalarda cilveli, mahmur
    Dolaşırken… Biz de tipi, fırtına, yağmur,
    Kar altında kanlar döktük, canlar yıprattık;
    Aç yaşadık, susuz kaldık, taşlarda yattık
    Sen açılmış bir bahardın, biz kara kıştık;
    Bizden üstün ordularla böyle çarpıştık…
    Gülme bana bakıp pek arsız arsız
    Sen ey dışı güzel, fakat içi çamur kız!
    Sana karşı haykıranı mecbursun dinle;
    Bugün hesap göreceğiz artık seninle:
    Ben cephede geberirken, geride vatan
    Aşkı ile bin belalı işe can atan
    Anam, babam, karım, kızım eziliyorken
    Dağlar kadar yük altında… Gel, cevap ver, sen
    Bana anlat, anlat bana, siz ne yaptınız?
    Köpek gibi oynaştınız, fuhşa taptınız!
    Anavatan boğulurken kıpkızıl kanda
    Yalnız gönül verdiniz siz zevke, cazbanda…
    Ey nankör kız, ey fahişe unutma şunu:
    Sizin için harp ederken yedim kurşunu.
    Onun için topal kaldı böyle bacağım,
    Onun için tütmez oldu artık ocağım.
    Nazlı nazlı yatıyorken sen yataklarda
    Sallanarak ölü kaldık biz bataklarda.
    Kalbur oldu süngülerle çelik bağrımız,
    Bu amansız boğuşmada öldü yarımız,
    Ya siz nasıl yaşadınız? Bizim kanımız
    Size şarap oldu sanki… Şehit canımız
    Güya sizin mezenizdi! Yiyip içtiniz;
    Zıpladınız, kudurdunuz arsız, edepsiz! …
    Gerçi salonlarda “yıldız” dı senin adın,
    Hakikatte fahişesin ey alçak kadın!
    Ey allıklı ve düzgünlü yosma bil şunu:
    Bütün millet öğrenmiştir senin fuhşunu.
    Omuzunda neden seni fuzuli çeksin?
    Kinimizin şiddetiyle gebereceksin! ..
  • Ölü bir yılan gibi yatıyordu aramızda
    yorgun, kirli ve umutsuz geçmişim
    oysa bilmediğin bir şey vardı sevgilim
    Ben sende bütün aşklarımı temize çektim

    imrendiğin, öfkelendiğin
    kızdığın ya da kıskandığın diyelim
    yani yaşamışlık sandığın
    Geçmişim
    dile dökülmeyenin tenhalığında
    kaçırılan bakışlarda
    gündeliğin başıboş ayrıntılarında
    zaman zaman geri tepip duruyordu. Ve elbet üzerinde durulmuyordu.
    Sense kendini hala hayatımdaki herhangi biri sanıyordun, biraz daha
    fazla sevdiğim, biraz daha önem verdiğim.

    Başlangıçta doğruydu belki. Sıradan bir serüven, ratsgele bir ilişki
    gibi başlayıp, gün günden hayatıma yayılan, büyüyüp kök salan ,
    benliğimi kavrayıp, varlığımı ele geçiren bir aşka bedellendin.
    Ve hala bilmiyordun sevgilim
    Ben sende bütün aşklarımı temize çektim
    Anladığındaysa yapacak tek şey kalmıştı sana
    Bütün kazananlar gibi
    Terk ettin

    Yaz başıydı gittiğinde. Ardından, senin için üç lirik parça
    yazmaya karar vermiştim. Kimsesiz bir yazdı. Yoktun. Kimsesizdim.
    Çıkılmış bir yolun ilk durağında bir mevsim bekledim durdum.
    Çünkü ben aşkın bütün çağlarından geliyordum.
    Sanırım lirik sözcüğü en çok yüzüne yakışıyordu
    yüzündeki kuşkun kedere, gür kirpiklerinin altından
    kısık lambalar gibi ışıyan gözlerine
    çerçevesine sığmayan
    munis, sokulgan, hüzünlü resimlerine
    lirik sözcüğü en çok yüzüne yakışıyordu
    Yaz başıydı gittiğinde. Sersemletici bir rüzgar gibi geçmişti
    Mayıs. Seni bir şiire düşündükçe kanat gibi, tüy gibi, dokunmak gibi
    uçucu ve yumuşak şeyler geliyordu aklıma. Önceki şiirlerimde hiç kullanmadığım bu sözcük usulca düşüyordu bir kağıt aklığına, belki de
    ilk kez giriyordu yazdıklarıma, hayatıma.
    Yaz başıydı gittiğinde. Bir aşkın ilk günleriydi daha. Aşk mıydı,
    değil miydi? Bunu o günler kim bilebilirdi? “Eylül’de aynı yerde ve
    aynı insan olmamı isteyen” notunu buldum kapımda. Altına saat: 16.00
    diye yazmıştın, ve saat 16.04’tü onu bulduğumda.
    Daha o gün anlamalıydım bu ilişkinin yazgısını
    Takvim tutmazlığını
    Aramızda bir düşman gibi duran
    Zaman’ı
    Daha o gün anlamalıydım
    Benim sana erken
    Senin bana geç kaldığını
    Gittin. Koca bir yaz girdi aramıza. Yaz ve getirdikleri.
    Döndüğünde eksik, noksan bir şeyler başlamıştı. Sanki yaz, birbirimizi görmediğimiz o üç ay, alıp götürmüştü bir şeyleri hayatımızdan, olmamıştı, eksik
    kalmıştı.
    Kırılmış bir şeyi onarır gibi başladık yarım kalmış
    arkadaşlığımıza. Adımlarımız tutuk, yüreğimiz çekingen, körler gibi tutunuyor, dilsizler gibi bakışıyorduk.
    Sanki ufacık birşey olsa birbirimizden kaçacaktık.
    Fotoromansız, trüksüz, hilesiz, klişesiz bir beraberlikti bizimki.
    Zamanla gözlerimiz açıldı, dilimiz çözüldü güvenle ilerledik birbirimize.
    Gittin.şimdi bir mevsim değil, koca bir hayat girdi aramıza. Biliyorum ne sen dönebilirsin artık, ne de ben kapıyı açabilirim sana.
    Şimdi biz neyiz biliyor musun?
    Akıp giden zamana göz kırpan yorgun yıldızlar gibiyiz.
    Birbirine uzanamayan
    Boşlukta iki yalnız yıldız gibi
    Acı çekiyor ve kendimize gömülüyoruz
    Bir zaman sonra batık bir aşktan geriye kalan iki enkaz olacağız yalnızca
    Kendi denizlerimizde sessiz sedasız boğulacağız
    Ne kalacak bizden?
    bir mektup, bir kart, birkaç satır ve benim su kırık dökük şiirim
    Sessizce alacak yerini nesnelerin dünyasında
    Ne kalacak geriye savrulmuş günlerimizden
    Bizden diyorum, ikimizden
    Ne kalacak?
    Şimdi biz neyiz biliyor musun?
    Yıkıntılar arasında yakınlarını arayan öksüz savaş çocukları
    gibiyiz. Umut ve korkunun hiçbir anlam taşımadığı bir dünyada bir
    şey bulduğunda neyi, ne yapacağını bilemeyen çocuklar gibi.
    Artık hiçbir duygusunu anlamayan çocuklar gibi
    Ve elbet biz de bu aşkla büyüyecek
    Her şeyi bir başka aşka erteleyeceğiz
    kış başlıyor sevgilim
    hoşnutsuzluğumun kışı başlıyor
    bir yaz daha geçti hiçbir şey anlamadan
    oysa yapacak ne çok şey vardı
    ve ne kadar az zaman
    kış başlıyor sevgilim
    iyi bak kendine
    gözlerindeki usul şefkati
    teslim etme kimseye, hiçbir şeye
    upuzun bir kış başlıyor sevgilim
    ayrılığımızın kışı başlıyor
    Giriyoruz kara ve soğuk bir mevsime.
    Kitaplara sarılmak, dostlarla konuşmak, yazıya oturup sonu
    gelmeyen cümleler kurmak, camdan dışarı bakıp puslu şarkılar mırıldanmak…
    Böyle zamanlarda her şey birbirinin yerini alır
    çünkü her şey bir o kadar anlamsızdır
    içinizdeki ıssızlığı doldurmaz hiçbir oyun
    para etmez kendinizi avutmak için bulduğunuz numaralar
    Bir aşkı yaşatan ayrıntıları nereye saklayacağınızı bilemezsiniz
    çıplak bir yara gibi sızlar paylaştığınız anlar, eşyalar
    gözünüzün önünde durur birlikte yarattığınız alışkanlıklar
    korkarsınız sözcüklerden, sessizlikten de; bakamazsınız aynalara,
    çağrışımlarla ödeşemezsiniz
    dışarıda hayat düşmandır size
    içeride odalara sığamazken siz, kendiniz
    Bir ayrılığın ilk günleridir daha
    Her şey asılı kalmıştır bitkisel bir yalnızlıkla
    Gün boyu hiçbir şey yapmadan oturup
    kulak verdiğiniz saatin tiktakları
    kaplar tekin olmayan göğünüzü
    geçici bir dinginlik, düzmece bir erinç
    suyu boşalmış bir havuz, fişten çekilmiş bir alet kadar tehlikesiz
    bakınıp dururken duvarlara
    boş bir çuval gibi, çalmayan bir org gibi, plastik bir çiçek, unutulmuş bir oyuncak, eski bir çerçeve gibi, hani, unutsam eşyanın gürültüsünü, nesnelerin dünyasında kendime bir yer bulsam, dediğimiz zamanlar gibi
    kendimizin içinden yeni bir kendimiz çıkarmaya zorlandığımız anlar
    gibi
    yeni bir iklime, yeni bir kente, bir tutukluluk haline, bir trafik
    kazasına, başımıza gelmiş bir felakete, işkenceye çekilmeye, ameliyata
    alınmaya
    kendimizi hazırlar gibi
    yani dayanmak ve katlanmak için silkelerken bütün benliğimizi
    ama öyle sessiz baktığımız duvarlar gibi olmaya çalışırken,
    ve kazanmış görünürken derinliğimizi
    Ne zaman ki, yeniden canlanır bağışlamasız belleğimizde
    bir anın, yalnızca bir anın bütün bir hayatı kapladığı anlar
    o tiktaklar kadar önemsiz kalır şimdi
    hayatımıza verdiğimiz bütün anlamlar
    denemeseniz de, bilirsiniz
    hiç yakın olmamışsınızdır intihara bu kadar
    Bana Zamandan söz ediyorlar
    Gelip size Zamandan söz ederler
    Yaraları nasıl sardığından, ya da her şeye nasıl iyi geldiğinden. Zamanla ilgili bütün atasözleri gündeme gelir yeniden. Hepsini bilirsiniz zaten, bir ise yaramadığını bildiğiniz gibi. Dahası onlar da bilirler. Ama yine de güç verir bazı sözler, sözcükler,
    öyle düşünürler.
    Bittiğine kendini inandırmak, ayrılığın gerçeğine katlanmak, sırtınızdaki hançeri çıkartmak, yüreğinizin unuttuğunuz yerleriyle yeniden
    karşılaşmak kolay değildir elbet. Kolay değildir bunlarla baş etmek,
    uğruna içinizi öldürmek. Zaman alır.
    Zaman
    Alır sizden bunların yükünü
    O boşluk dolar elbet, yaralar kabuk bağlar, sızılar diner, acılar
    dibe çöker. Hayatta sevinilecek şeyler yeniden fark edilir. Bir
    yerlerden
    bulunup yeni mutluluklar edinilir.
    O boşluk doldu sanırsınız
    Oysa o boşluğu dolduran eksilmenizdir
    gün gelir bir gün
    başka bir mevsim, başka bir takvim, başka bir ilişkide
    o eski ağrı
    ansızın geri teper.
    Dilerim geri teper. Yoksa gerçekten
    Bitmişsinizdir.
    Zamanla yerleşir yaşadıkların, yeniden konumlanır, çoğalır, anlamları
    önemi kavranır. Bir zamanlar anlamadan yaşadığın şey, çok sonra değerini
    kazanır. Yokluğu derin ve sürekli bir sızı halini alır.
    Oysa yapacak hiçbir şey kalmamıştır artık
    Mutluluk geçip gitmiştir yanınızdan
    Herşeye iyi gelen Zaman sizi kanatır
    ölmüş saadeti karşılaştır yaşayan mutsuzlukla
    günlerin dökümünü yap
    benim senden, senin benden habersiz alıp verdiklerini
    kim bilebilir ikimizden başka?
    sözcüklerin ve sessizliklerin yeri iyi ayarlanmış
    bir ilişkiyi, duyguların birliğini, bir aşkı beraberlik haline getiren
    kendiliğindenliği
    yani günlerimiz aydınlıkken kaçırdığımız her şeyi
    bir düşün
    emek ve aşkla güzelleştirilmiş bir dünya
    şimdi ağır ağır batıyor ve yokluğa karışıyor orada
    ölmüş saadeti karşılaştır yaşayan mutsuzlukla
    Bunlar da bir ise yaramadıysa
    Demek yangında kurtarılacak hiçbir şey kalmamış aramızda
    Bu şiire başladığımda nerde,
    şimdi nerdeyim?
    solgun yollardan geçtim. Bakışımlı mevsimlerden
    ikindi yağmurlarını bekleyen
    yaz sonu hüzünlerinden
    gün günden puslu pencerelere benzeyen gözlerim
    geçti her çağın bitki örtüsünden
    oysa şimdi içimin yıkanmış taşlığından
    bakarken dünyaya
    yangınlarda bayındır kentler gibiyim:
    çiçek adlarını ezberlemekten geldim
    eski şarkıları, sarhoşların ve suçluların
    unuttuklarını hatırlamaktan
    uzak uzak yolları tarif etmekten
    haydutluktan ve melankoliden
    giderken ya da dönerken atlanan eşiklerden
    Duyarlığın gece mekteplerinden geldim
    Bütünlemeli çocuklarla geçti
    gençliğimin rüzgara verdiğim yılları
    dokunmaların ve içdökmelerin vaktinden geldim.
    Bu şiire başladığımda nerde,
    şimdi nerdeyim?
    yaram vardı. bir de sözcükler
    sonra vaat edilmiş topraklar gibi
    sayfalar ve günler
    ışık istiyordu yalnızlığım
    Kötülükler imparatorluğunda bir tek şiir yazmayı biliyordum
    İlerledikçe… Kaybolup gittin bu şiirin derinliklerinde
    Aşk ve Acı usul usul eriyen bir kandil gibi söndü
    daha şiir bitmeden. Karardı dizeler.
    Aşk… Bitti. Soldu şiir.
    Büyük bir şaşkınlık kaldı o fırtınalı günlerden
    Daha önce de başka şiirlerde konaklamıştım
    Ağır sınavlar vermiştim değişen ruh iklimlerinde
    Aşk yalnız bir operadır, biliyordum: Operada bir gece
    uyudum, hiç uyanmadım.
    barbarların seyrettiği trapezlerden geçtim
    her adımda boynumdan bir fular düşüyordu
    el kadar gökyüzü mendil kadar ufuk
    birlikte çıkılan yolların yazgısıdır:
    eksiliyorduk
    mataramda tuzlu suyla, oteller kentinden geldim
    her otelde biraz eksilip, biraz artarak
    yani çoğalarak
    tahvil ve senetlerini intiharla değiştirenlerin
    birahaneler ve bankalar üzerine kurulu hayatlarında
    ağır ve acı tanıklıklardan
    geçerek geldim. Terli ve kirliydim.
    Sonra tımarhanelerde tımar edilen ruhum
    maskeler ve çiçekler biriktiriyordu
    linç edilerek öldürülenlerin hayat hikayelerini de…
    korsan yazıları, kara şiirleri, gizli kitapları
    ve açık hayatları seviyordu.
    Buraya gelirken
    uzun uzak yollar için her menzilde at değiştirdim
    atlarla birlikte terledim yolları ve geceleri
    ödünç almadım hiç kimseden hiçbir şeyi
    çıplak ve sahici yaşayıp çıplak ve sahici ölmek için
    panayır yerleri… panayır yerleri…
    ölü kelebekler… ölü kelebekler…
    sonra dünyanın bütün sinemalarında bütün filmleri seyrettim.
    Adım onların adının yanına yazılmasın diye
    acı çekecek yerlerimi yok etmeden
    acıyla baş etmeyi öğrendim.
    Yoksa bu kadar konuşabilir miydim?
    ipek yollarında kuzey yıldızı
    aşkın kuzey yıldızı
    sanırsın durduğun yerde
    ya da yol üstündedir
    oysa çocukluktan kalma gökyüzünde hileli zar
    ölü yanardağlar, ölü yıldızlar
    ve toy yaşın bilmediği hesap: ışık hızı
    AŞKIN BİR YOLU VARDIR
    HER YAŞTA BAŞKA TÜRLÜ GEÇİLEN
    AŞKIN BİR YOLU VARDIR
    HER YAŞTA BİRAZ GEÇİKİLEN
    gökyüzünde yalnız bir yıldız arar gözler
    gözlerim
    aşkın kuzey yıldızıdır bu
    yazları daha iyi görülen
    Ben, öteki, bir diğeri ona doğru ilerler
    ilerlerim
    zamanla anlarsın bu bir yanılsama
    ölü şairlerin imgelerinden kalma
    Sen de değilsin. O da değil
    Kuzey yıldızı daha uzakta
    yeniden yollara düşerler
    düşerim
    bir şiir yaşatır her şeyi yaşamın anlamı solduğunda
    ben yoluma devam ederim. Bitmemiş bir şiirin ortasında
    Darmadağınık imgeler, sözcükler ve kafiyeler
    yaşamsa yerli yerinde
    yerli yerinde her şey
    şimdi her şey doludizgin ve çoğul
    şimdi her şey kesintisiz ve sürekli bir devrim gibi
    şimdi her şey yeniden
    yüreğim, o eski aşk kalesi
    yepyeni bir mazi yarattı sözüklerin gücünden
    Dönüp ardıma bakıyorum
    Yoksun sen
    Ey sanat! Her şeyi hayata dönüştüren
    Murathan Mungan
    Metis Yayınları
  • YALNIZ BİR OPERA

    Ölü bir yılan gibi yatıyordu aramızda 
    Yorgun, kirli ve umutsuz geçmişim 
    Oysa bilmediğin birşey vardı sevgilim 
    Ben sende bütün aşklarımı temize çektim

    İmrendiğin, öfkelendiğin 
    Kızdığın, ya da kıskandığın diyelim 
    Yani yaşamışlık sandığın  
    Geçmişim  
    Dile dökülmeyenin tenhalığında 
    Kaçırılan bakışlarda 
    Gündeliğin başıboş ayrıntılarında 
    Zaman zaman geri tepip duruyordu. 
    Ve elbet üzerinde durulmuyordu. 
    Sense kendini hala hayatımdaki herhangi biri sanıyordun, 
    Biraz daha fazla sevdiğim , biraz daha önem verdiğim. 
    Başlangıçta doğruydu belki. 
    Sıradan bir serüven, rastgele bir ilişki gibi başlayıp , 
    Günden güne hayatıma yayılan , varlığımı ele geçiren, 
    Büyüyüp kök salan bir aşka bedellendin. 
    Ve hala bilmiyordun sevgilim 
    Ben sende bütün aşklarımı temize çektim 
    Anladığındaysa yapacak tek şey kalmıştı sana 
    Bütün kazananlar gibi 
    Terk ettin.

    Yaz başıydı gittiğinde , ardından , 
    Senin için üç lirik parça yazmaya karar vermiştim . 
    Kimsesiz bir yazdı. Yoktun. Kimsesizdim. 
    Çekilmiş bir yolun ilk durağında bir mevsim bekledim durdum. 
    Çünkü ben aşkın bütün çağlarından geliyordum. 
    Sanırım lirik sözcüğü en çok yüzüne yakışıyordu 
    Yüzündeki küskün kedere, gür kirpiklerinin altından  
    Kısık lambalar gibi ışıyan gözlerine 
    Çerçevesine sığmayan  
    Munis, sokulgan, hüzünlü resimlerine 
    Lirik sözcüğü en çok yüzüne yakışıyordu.

    Yaz başıydı gittiğinde . Sersemletici bir rüzgar gibi geçmisti Mayıs . 
    Seni bir şiire düşündükçe  
    Kanat gibi, tüy gibi, dokunmak gibi 
    Uçucu ve yumuşak şeyler geliyordu aklıma . 
    Önceki şiirlerimde hiç kullanmadığım bu sözcük 
    Usulca düşüyordu bir kağıt aklığına, 
    Belkide ilk kez giriyordu yazdıklarıma,hayatıma . 
    Yaz başıydı gittiğinde . Bir aşkın ilk günleriydi daha. 
    Aşk mıydı , değil miydi? Bunu o günler kim bilebilirdi? 
    'Eylül'de aynı yerde ve aynı insan olmami isteyen' notunu buldum kapımda. 
    Altına saat: 16.00 diye yazmıştın, ve 16.04'tü onu bulduğumda . 
    Daha o gün anlamalıydım bu ilişkinin yazgısını  
    Takvim tutmazlığını
    Aramızda bir düşman gibi duran zamanı  
    Daha o gün anlamalıydım 
    Benim sana erken 
    Senin bana geç kaldığını.

    Gittin. Koca bir yaz girdi aramıza. Yaz ve getirdikleri. 
    Döndüğünde eksik, noksan bir şeyler başlamıştı . 
    Sanki yaz, birbirimizi görmediğimiz o üç ay, 
    Alıp götürmüştü bir şeyleri hayatımızdan , olmamıştı , eksik kalmıştı . 
    Kırılmış bir şeyi onarır gibi başladık yarım kalmış arkadaşlığımıza. 
    Adımlarımız tutuk, yüreğimiz çekingen, körler gibi tutunuyor, dilsizler gibi 
    bakışıyorduk. 
    Sanki ufacık bir şey olsa birbirimizden kaçacaktık. 
    Fotoromansız, trüksüz, hilesiz, klisesiz bir beraberlikti bizimki. 
    Zamanla gözlerimiz açıldı, dilimiz çözüldü güvenle ilerledik birbirimize. 
    Gittin. Şimdi bir mevsim değil , koca bir hayat girdi aramıza . 
    Biliyorum ne sen dönebilirsin artik, ne de ben kapıyı açabilirim sana. 
    Şimdi biz neyiz biliyor musun? 
    Akıp giden zamana göz kırpan yorgun yıldızlar gibiyiz. 
    Birbirine uzanamayan 
    Boşlukta iki yalnız yıldız gibi 
    Acı çekiyor ve kendimize gömülüyoruz 
    Bir zaman sonra batık bir aşktan geriye kalan iki enkaz olacağız yalnızca  
    Kendi denizlerimizde sessiz sedasız boğulacagız 
    Ne kalacak bizden? 
    Bir mektup, bir kart, birkaç satır ve benim şu kırık dökük şiirim 
    Sessizce alacak yerini nesnelerin dünyasında 
    Ne kalacak geriye savrulmuş günlerimizden 
    Bizden diyorum, ikimizden 
    Ne kalacak?

    Şimdi biz neyiz biliyor musun? 
    Yıkıntılar arasında yakınlarını arayan öksüz savaş çocukları gibiyiz. 
    Umut ve korkunun hiçbir anlam taşımadığı bir dünyada 
    Bir şey bulduğunda neyi, ne yapacağını bilmeyen çocuklar gibi 
    Ve elbet biz de bu aşkta büyüyecek 
    Her şeyi bir başka aşka erteleyeceğiz.

    Kış başlıyor sevgilim 
    Hoşnutsuzluğumun kışı başlıyor  
    Bir yaz daha geçti hiçbir şey anlamadan 
    Oysa yapacak ne çok şey vardı
    Ve ne kadar az zaman 
    Kış başlıyor sevgilim 
    Iyi bak kendine 
    Gözlerindeki usul şefkati 
    Teslim etme kimseye, hiçbir şeye  
    Upuzun bir kış başlıyor sevgilim 
    Ayrılığımızın kışı başlıyor  
    Giriyoruz kara ve soğuk bir mevsime.

    Kitaplara sarılmak, dostlarla konuşmak, 
    Yazıya oturup sonu gelmeyen cümleler kurmak, 
    Camdan dışarı bakıp puslu şarkılar mırıldanmak.... 
    Böyle zamanlarda her şey birbirinin yerini alır  
    Çünkü her şey bir o kadar anlamsızdır  
    İçimizdeki ıssızlığı dolduramaz hiçbir oyun 
    Para etmez kendimizi avutmak için bulduğumuz numaralar 
    Bir aşkı yaşatan ayrıntıları nereye saklayacağınızı bilemezsiniz 
    Çıplak bir yara gibi sızlar paylaştığımız anlar, 
    Eşyalar gözünüzün önünde durur birlikte yarattığınız alışkanlıklar  
    Korkarsınız sözcüklerden, sessizlikten de; bakamazsınız aynalara, 
    Çağrışımlara ödeşemezsiniz.

    Dışarda hayat düşmandır size 
    İçeride odalara sığamazken siz, kendiniz 
    Bir ayrılığın ilk günleridir daha 
    Her şey asılı kalmıştır bitkisel bir yalnızlıkta 
    Gün boyu hiçbir şey yapmadan oturup 
    Kulak verdiğiniz saat tiktakları 
    Kaplar tekin olmayan göğümüzü 
    Geçici bir dinginlik, düzmece bir erinç 
    Suyu boşalmış bir havuz, fişten çekilmis bir alet kadar tehlikesiz 
    Bakınıp dururken duvarlara 
    Boş bir çuval gibi, çalmayan bir org gibi, plastik bir çicek, 
    Unutulmus bir oyuncak, eski bir çerçeve gibi, hani, 
    Unutsam eşyanın gürültüsünü, nesnelerin dünyasında  
    Kendime bir yer bulsam, dediğimiz zamanlar gibi 
    Kendimizin içinden yeni bir kendimiz çıkarmaya zorlandığımız anlar gibi 
    Yeni bir iklime, yeni bir kente, bir tutkunluk haline, bir trafik kazasına , 
    Başımıza gelmiş bir felakete, işkenceye çekilmeye, ameliyata alınmaya  
    Kendimizi hazırlar gibi.

    Yani dayanmak ve katlanmak için silkelerken bütün benliğimizi  
    Ama öyle sessiz baktığımız duvarlar gibi olmaya çalışırken , 
    Ve kazanmış görünürken derinliğimizi 
    Ne zaman ki, yeniden canlanır bağışlamasız belleğimizde 
    Bir anın , yalnızca bir anın bütün bir hayatı kapladığı anlar 
    O tiktaklar kadar önemsiz kalır şimdi  
    Hayatımıza verdiğimiz bütün anlamlar 
    Göremeseniz de, bilirsiniz 
    Hiç yakın olmamışsınızdır intihara bu kadar.

    Bana zamandan söz ediyorlar 
    Gelip size zamandan söz ederler 
    Yaraları nasıl sardığından, ya da her şeye nasıl iyi geldiğinden. 
    Zamanla ilgili bütün atasözleri gündeme gelir yeniden. 
    Hepsini bilirsiniz zaten, bir işe yaramadığını bildiginiz gibi. 
    Dahası onlar da bilirler. 
    Ama yine de güç verir bazı sözler, sözcükler, öyle düşünürler . 
    Bittiğine kendini inandırmak , ayrılığın gerçeğine katlanmak, sırtınızdaki 
    hançeri çıkartmak,
    Yüreğinizin unuttuğunuz yerleriyle yeniden karşılaşmak  kolay değildir elbet. 
    Kolay değildir bunlarla baş etmek, uğruna içinizi öldürmek. 
    Zaman alır . 
    Zaman alır sizden bunlarin yükünü 
    O bosluk dolar elbet, yaralar kabuk bağlar , sızılar diner, acılar dibe çöker. 
    Hayatta sevinilecek şeyler yeniden fark edilir. 
    Bir yerlerden bulunup yeni mutluluklar edinilir. 
    O boşluk doldu sanırsınız  
    Oysa o boşluğu dolduran eksilmenizdir.

    Gün gelir bir gün 
    Başka bir mevsim, başka bir takvim, başka bir ilişkide  
    O eski ağrı
    Ansızın geri teper. 
    Dilerim geri teper. 
    Yoksa gerçekten bitmişsinizdir.

    Zamanla yerleşir yaşadıkların, yeniden konumlarır, çoğalır anlamları , önemi kavranır. 
    Bir zamanlar anlamadan yaşadığın şey , çok sonra değerini kazanir. 
    Yokluğu derin ve sürekli bir sızı halini alir. 
    Oysa yapacak hiçbir şey kalmamıştır artik 
    Mutluluk geçip gitmiştir yanınızdan  
    Her şeye iyi gelen zaman sızı kanatır
    Ölmuş saadeti karsılaştır yaşayan mutsuzlukla 
    Günlerin dökümünü yap 
    Benim senden, senin benden habersiz alip verdiklerini 
    Kim bilebilir ikimizden başka? 
    Sözcüklerin ve sessizliklerin yeri iyi ayarlanmış  
    Bir ilişkiyi , duyguların birliğini , 
    Bir aşkı beraberlik haline getiren kendiliğindenliği 
    Yani günlerimiz aydınlıkken kaçırdığımız her seyi bir düşün  
    Emek ve aşkla güzelleştirilmiş bir dünya 
    Şimdi ağır ağır batıyor ve yokluğa karışıyor  
    Orada olmuş saadeti yaşayan mutsuzlukla 
    Bunlar da bir işe yaramadiysa 
    Demek yangından kurtarılacak hiçbir şey kalmamış aramızda.

    Bu şiire başladığımda nerde, 
    Şimdi nerdeyim? 
    Solgun yollardan geçtim. 
    Bakışımlı mevsimlerden 
    İkindi yağmurlarını bekleyen 
    Yaz sonu hüzünlerinden 
    Gün günden puslu pencerelere benzeyen gözlerim 
    Geçti her çağın bitki örtüsünden 
    Oysa şimdi içimin yıkanmış taşlığından 
    Bakarken dünyaya 
    Yangınlarla bayındır kentler gibiyim: 
    Çicek adlarını ezberlemekten geldim 
    Eski şarkıları, sarhoşların ve suçluların 
    Unuttuklarını hatırlamaktan 
    Uzun uzak yolları tarif etmekten 
    Haydutluktan ve melankoliden 
    Giderken ya da dönerken atlanan esiklerden 
    Duyarlığın gece mekteplerinden geldim 
    Bütünlemeli çocukluklarıyla geçti 
    Gençliğimin rüzgara verdiğim yılları  
    Gökummalarin ve içdökmelerin vaktinden geldim.

    Bu şiire başladığımda nerde, 
    Şimdi nerdeyim? 
    Yaram vardı , bir de sözcükler 
    Sonra vaat edilmiş topraklar gibi 
    Sayfalar ve günler 
    Işık ısıtıyordu yalnızlığım 
    Kötülükler imparatorluğunda bir tek şiir yazmayı biliyordum 
    İlerledikçe ...Kaybolup gittin bu şiirin derinliklerinde 
    Aşk ve Acı usul usul eriyen bir kandil gibi söndü daha şiir bitmeden. 
    Karardı dizeler. 
    Aşk ...Bitti. Soldu şiir .

    Büyük bir şaşkınlık kaldı o fırtınalı günlerden 
    Daha önce de başka şiirlerde konaklamıştım 
    Ağır sınavlar vermiştim değişen ruh iklimlerinde 
    Aşk yalnız bir operadır, biliyordum: 
    Operada bir gece uyudum, hiç uyanmadım. 
    Barbarların seyrettiği trapezlerden geçtim 
    Her adımda boynumdan bir fular düşüyordu  
    El kadar gökyüzü mendil kadar ufuk 
    Birlikte çıkalan yolların yazgısıdır: 
    Eksiliyorduk 
    Mataramda tuzlu suyla, oteller kentinden geldim 
    Her otelde biraz eksilip, biraz artarak 
    Yani çoğalarak  
    Tahvil ve senetlerini intiharlarla değiştirenlerin 
    Birahaneler ve bankalar üzerine kurulu hayatlarında  
    Ağır ve acı tanıklıklardan 
    Geçerek geldim. Terli ve kirliydim. 
    Sonra tımarhanelerde tımar edilen ruhum 
    Maskeler ve çiçekler biriktiriyordu 
    Linç edilerek öldürülenlerin hayat hikayelerini de... 
    Korsan yazıları , kara şiirleri , gizli kitapları  
    Ve açık hayatları seviyordu. 
    Buraya gelirken 
    Uzun uzak yollar için her menzilde at değiştirdim  
    Atlarla birlikte terledim yolları ve geceleri 
    Ödünç almadım hiç kimseden hiçbir şeyi  
    Çıplak ve sahici yaşayıp çıplak ve sahici ölmek için panayır yerleri... 
    panayır yerleri... 
    Ölü kelebekler... 
    Ölü kelebekler... 
    Sonra dünyanın bütün sinemalarında bütün filmleri seyrettim.

    Adım onların adının yanına yazılmasın diye 
    Acı çekecek yerlerimi yok etmeden 
    Acıyla baş etmeyi öğrendim . 
    Yoksa bu kadar konuşabilir miydim? 
    İpek yollarında kuzey yıldızı  
    Aşkın kuzey yıldızı  
    Sanırsın durduğun yerde 
    Ya da yol üstündedir 
    Oysa çocukluktan kalma gökyüzünde hileli zar 
    Ölü yanardaglar, ölü yildizlar 
    Ve toy yaşın bilmediği hesap: ışık hızı .

    Aşkın bir yolu vardır  
    Her yaşta başka türlü geçilen 
    Aşkın bir yolu vardır  
    Her yaşta biraz gecikilen 
    Gökyüzünde yalnız bir yıldız arar gözler 
    Gözlerim 
    Aşkın kuzey yıldızıdır bu 
    Yazları daha iyi görülen 
    Ben, öteki, bir diğeri ona doğru ilerler 
    İlerlerim 
    Zamanla anlarsın bu bir yanılsama  
    Ölü şairlerin imgelerinden kalma 
    Sen de değilsin . O da değil  
    Kuzey yıldızı daha uzakta 
    Yeniden yollara düşerler  
    Düşerim  
    Bir şiir yaşatır her şeyi yaşamın anlamı solduğunda 
    Ben yoluma devam ederim. Bitmemiş bir şiirin ortasında  
    Darmadağınık imgeler, sözcükler ve kafiyeler 
    Yaşamsa yerli yerinde 
    Yerli yerinde her sey 
    Şimdi her şey doludizgin ve çoğul  
    Şimdi her şey kesintisiz ve sürekli bir devrim gibi 
    Şimdi her şey yeniden 
    Yüreğim, o eski ask kalesi 
    Yepyeni bir mazi yarattı sözcüklerin gücünden 
    Dönüp ardıma bakiyorum 
    Yoksun sen 
    Ey Sanat! Her şeyi hayata dönüştüren .

    MURATHAN MUNGAN
  • Ölü bir yilan gibi yatiyordu aramizda 
    Yorgun, kirli ve umutsuz geçmisim 
    Oysa bilmedigin birsey vardi sevgilim 
    Ben sende bütün asklarimi temize çektim

    Imrendigin, öfkelendigin 
    Kizdigin, ya da kiskandigin diyelim 
    Yani yasamislik sandigin 
    Geçmisim 
    Dile dökülmeyenin tenhaliginda 
    Kaçirilan bakislarda 
    Gündeligin basibos ayrintilarinda 
    Zaman zaman geri tepip duruyordu. 
    Ve elbet üzerinde durulmuyordu. 
    Sense kendini hala hayatimdaki herhangi biri saniyordun, 
    Biraz daha fazla sevdigim, biraz daha önem verdigim. 
    Baslangiçta dogruydu belki. 
    Siradan bir serüven, rastgele bir iliski gibi baslayip, 
    Günden güne hayatima yayilan, varligimi ele geçiren, 
    Büyüyüp kök salan bir aska bedellendin. 
    Ve hala bilmiyordun sevgilim 
    Ben sende bütün asklarimi temize çektim 
    Anladigindaysa yapacak tek sey kalmisti sana 
    Bütün kazananlar gibi 
    Terk ettin.

    Yaz basiydi gittiginde, ardindan, 
    Senin için üç lirik parca yazmaya karar vermistim. 
    Kimsesiz bir yazdi. Yoktun. Kimsesizdim. 
    Çikilmis bir yolun ilk duraginda bir mevsim bekledim durdum. 
    Çünkü ben askin bütün çaglarindan geliyordum. 
    Sanirim lirik sözcügü en çok yüzüne yakisiyordu 
    Yüzündeki kuskun kedere, gür kirpiklerinin altindan 
    Kisik lambalar gibi isiyan gözlerine 
    Çerçevesine sigmayan 
    Munis, sokulgan, hüzünlü resimlerine 
    Lirik sözcügü en çok yüzüne yakisiyordu.

    Yaz basiydi gittiginde. Sersemletici bir rüzgar gibi geçmisti Mayis. 
    Seni bir siire düsündükçe 
    Kanat gibi, tüy gibi, dokunmak gibi 
    Ucucu ve yumusak seyler geliyordu aklima. 
    Önceki siirlerimde hiç kullanmadigim bu sözcük 
    Usulca düsüyordu bir kagit akligina, 
    Belkide ilk kez giriyordu yazdiklarima, hayatima. 
    Yaz basiydi gittiginde. Bir askin ilk günleriydi daha. 
    Ask miydi, degil miydi? Bunu o günler kim bilebilirdi? 
    'Eylül'de ayni yerde ve ayni insan olmami isteyen' notunu buldum kapimda. 
    Altina saat: 16.00 diye yazmistin, ve 16.04'tü onu buldugumda. 
    Daha o gün anlamaliydim bu iliskinin yazgisini 
    Takvim tutmazligini 
    Aramizda bir düsman gibi duran zamani 
    Daha o gün anlamaliydim 
    Benim sana erken 
    Senin bana geç kaldigini.

    Gittin. Koca bir yaz girdi aramiza. Yaz ve getirdikleri. 
    Döndügünde eksik, noksan bir seyler baslamisti. 
    Sanki yaz, birbirimizi görmedigimiz o üç ay, 
    Alip götürmüstü bir seyleri hayatimizdan, olmamisti, eksik kalmisti. 
    Kirilmis bir seyi onarir gibi basladik yarim kalmis arkadasligimiza. 
    Adimlarimiz tutuk, yüregimiz çekingen, körler gibi tutunuyor, dilsizler gibi 
    bakisiyorduk. 
    Sanki ufacik bir sey olsa birbirimizden kaçacaktik. 
    Fotoromansiz, trüksüz, hilesiz, klisesiz bir beraberlikti bizimki. 
    Zamanla gözlerimiz açildi, dilimiz çözüldü güvenle ilerledik birbirimize. 
    Gittin. Simdi bir mevsim degil, koca bir hayat girdi aramiza. 
    Biliyorum ne sen dönebilirsin artik, ne de ben kapiyi açabilirim sana. 
    Simdi biz neyiz biliyor musun? 
    Akip giden zamana göz kirpan yorgun yildizlar gibiyiz. 
    Birbirine uzanamayan 
    Boslukta iki yalniz yildiz gibi 
    Aci çekiyor ve kendimize gömülüyoruz 
    Bir zaman sonra batik bir asktan geriye kalan iki enkaz olacagiz yalnizca 
    Kendi denizlerimizde sessiz sedasiz bogulacagiz 
    Ne kalacak bizden? 
    Bir mektup, bir kart, birkaç satir ve benim su kirik dökük siirim 
    Sessizce alacak yerini nesnelerin dünyasinda 
    Ne kalacak geriye savrulmus günlerimizden 
    Bizden diyorum, ikimizden 
    Ne kalacak?

    Simdi biz neyiz biliyor musun? 
    Yikintilar arasinda yakinlarini arayan öksüz savas çocuklari gibiyiz. 
    Umut ve korkunun hiçbir anlam tasimadigi bir dünyada 
    Bir sey buldugunda neyi, ne yapacagini bilmeyen çocuklar gibi 
    Ve elbet biz de bu askta büyüyecek 
    Her seyi bir baska aska erteleyecegiz.

    Kis basliyor sevgilim 
    Hosnutsuzlugumun kisi basliyor 
    Bir yaz daha geçti hiçbir sey anlamadan 
    Oysa yapacak ne çok sey vardi 
    Ve ne kadar az zaman 
    Kis basliyor sevgilim 
    Iyi bak kendine 
    Gözlerindeki usul sefkati 
    Teslim etme kimseye, hiçbir seye 
    Upuzun bir kis basliyor sevgilim 
    Ayriligimizin kisi basliyor 
    Giriyoruz kara ve soguk bir mevsime.

    Kitaplara sarilmak, dostlarla konusmak, 
    Yaziya oturup sonu gelmeyen cümleler kurmak, 
    Camdan disari bakip puslu sarkilar mirildanmak.... 
    Böyle zamanlarda her sey birbirinin yerini alir 
    Çünkü her sey bir o kadar anlamsizdir 
    Içimizdeki issizligi dolduramaz hiçbir oyun 
    Para etmez kendimizi avutmak için buldugumuz numaralar 
    Bir aski yasatan ayrintlari nereye saklayacaginizi bilemezsiniz 
    Çiplak bir yara gibi sizlar paylastigimiz anlar, 
    Esyalar gözünüzün önünde durur birlikte yarattiginiz aliskanliklar 
    Korkarsiniz sözcüklerden, sessizlikten de; bakamazsiniz aynalara, 
    Çagrisimlarla ödesemezsiniz.

    Disarda hayat düsmandir size 
    Içeride odalara sigamazken siz, kendiniz 
    Bir ayriligin ilk günleridir daha 
    Her sey asili kalmistir bitkisel bir yalnizlikta 
    Gün boyu hiçbir sey yapmadan oturup 
    Kulak verdiginiz saat tiktaklari 
    Kaplar tekin olmayan gögümüzü 
    Geçici bir dinginlik, düzmece bir erinç 
    Suyu bosalmis bir havuz, fisten çekilmis bir alet kadar tehlikesiz 
    Bakinip dururken duvarlara 
    Bos bir çuval gibi, çalmayan bir org gibi, plastik bir çicek, 
    Unutulmus bir oyuncak, eski bir çerçeve gibi, hani, 
    Unutsam esyanin gürültüsünü, nesnelerin dünyasinda 
    Kendime bir yer bulsam, dedigimiz zamanlar gibi 
    Kendimizin içinden yeni bir kendimiz çikarmaya zorlandigimiz anlar gibi 
    Yeni bir iklime, yeni bir kente, bir tutkunluk haline, bir trafik kazasina, 
    Basimiza gelmis bir felakete, iskenceye çekilmeye, ameliyata alinmaya 
    Kendimizi hazirlar gibi.

    Yani dayanmak ve katlanmak için silkelerken bütün benligimizi 
    Ama öyle sessiz baktigimiz duvarlar gibi olmaya çalisirken, 
    Ve kazanmis görünürken derinligimizi 
    Ne zaman ki, yeniden canlanir bagislamasiz bellegimizde 
    Bir anin, yalnizca bir anin bütün bir hayati kapladigi anlar 
    O tiktaklar kadar önemsiz kalir simdi 
    Hayatimiza verdigimiz bütün anlamlar 
    Göremeseniz de, bilirsiniz 
    Hiç yakin olmamissinizdir intihara bu kadar.

    Bana zamandan söz ediyorlar 
    Gelip size zamandan söz ederler 
    Yaralari nasil sardigindan, ya da her seye nasil iyi geldiginden. 
    Zamanla ilgili bütün atasözleri gündeme gelir yeniden. 
    Hepsini bilirsiniz zaten, bir ise yaramadigini bildiginiz gibi. 
    Dahasi onalar da bilirler. 
    Ama yine de güç verir bazi sözler, sözcükler, öyle düsünürler. 
    Bittigine kendini inandirmak, ayriligin gerçegine katlanmak, sirtinizdaki 
    hançeri çikartmak, Yüreginizin unuttugunuz yerleriyle yeniden karsilasmak 
    kolay degildir elbet. 
    Kolay degildir bunlarla bas etmek, ugruna içinizi öldürmek. 
    Zaman alir. 
    Zaman alir sizden bunlarin yükünü 
    O bosluk dolar elbet, yaralar kabuk baglar, sizilar diner, açilar dibe 
    çöker. 
    Hayatta sevinilecek seyler yeniden fark edilir. 
    Bir yerlerden bulunup yeni mutluluklar edinilir. 
    O bosluk doldu sanirsiniz 
    Oysa o boslugu dolduran eksilmenizdir.

    Gün gelir bir gün 
    Baska bir mevsim, baska bir takvim, baska bir iliskide 
    O eski agri 
    Ansizin geri teper. 
    Dilerim geri teper. 
    Yoksa gerçekten bitmissinizdir.

    Zamanla yerlesir yasadiklarin, yeniden konumlanir, çogalir anlamlari, önemi 
    kavranir. 
    Bir zamanlar anlamadan yasadigin sey, çok sonra degerini kazanir. 
    Yoklugu derin ve sürekli bir sizi halini alir. 
    Oysa yapacak hiçbir sey kalmamistir artik 
    Mutluluk geçip gitmistir yaninizdan 
    Her seye iyi gelen zaman sizi kanatir 
    Ölmus saadeti karsilastir yasayan mutsuzlukla 
    Günlerin dökümünü yap 
    Benim senden, senin benden habersiz alip verdiklerini 
    Kim bilebilir ikimizden baska? 
    Sözcüklerin ve sessizliklerin yeri iyi ayarlanmis 
    Bir iliskiyi, duygularin birligini, 
    Bir aski beraberlik haline getiren kendiligindenligi 
    Yani günlerimiz aydinlikken kaçirdigimiz her seyi bir düsün 
    Emek ve askla güzellestirilmis bir dünya 
    Simdi agir agir batiyor ve yokluga karisiyor 
    Orada olmus saadeti karsilastir yasayan mutsuzlukla 
    Bunlar da bir ise yaramadiysa 
    Demek yangindan kurtarilacak hiçbir sey kalmamis aramizda.

    Bu siire basladigimda nerde, 
    Simdi nerdeyim? 
    Solgun yollardan geçtim. 
    Bakisimli mevsimlerden 
    Ikindi yagmurlarini bekleyen 
    Yaz sonu hüzünlerinden 
    Gün günden puslu pencerelere benzeyen gözlerim 
    Geçti her cagin bitki örtüsünden 
    Oysa simdi içimin yikanmis tasligindan 
    Bakarken dünyaya 
    Yanginlarla bayindir kentler gibiyim: 
    Çicek adlarini ezberlemekten geldim 
    Eski sarkilari, sarhoslarin ve suçlularin 
    Unuttuklarini hatirlamaktan 
    Uzun uzak yollari tarif etmekten 
    Haydutluktan ve melankoliden 
    Giderken ya da dönerken atlanan esiklerden 
    Duyarligin gece mekteplerinden geldim 
    Bütünlemeli çocukluklariyla geçti 
    Gençligimin rüzgara verdigim yillari 
    Gökummalarin ve içdökmelerin vaktinden geldim.

    Bu siire basladigimda nerde, 
    Simdi nerdeyim? 
    Yaram vardi, bir de sözcükler 
    Sonra vaat edilmis topraklar gibi 
    Sayfalar ve günler 
    Isik istiyordu yalnizligim 
    Kötülükler imparatorlugunda bir tek siir yazmayi biliyordum 
    Ilerledikçe...Kaybolup gittin bu siirin derinliklerinde 
    Ask ve Aci usul usul eriyen bir kandil gibi söndü daha siir bitmeden. 
    Karardi dizeler. 
    Ask...Bitti. Soldu siir.

    Büyük bir saskinlik kaldi o firtinali günlerden 
    Daha önce de baska siirlerde konaklamistim 
    Agir sinavlar vermistim degisen ruh iklimlerinde 
    Ask yalniz bir operadir, biliyordum: 
    Operada bir gece uyudum, hiç uyanmadim. 
    Barbarlarin seyrettigi trapezlerden geçtim 
    Her adimda boynumdan bir fular düsüyordu 
    El kadar gökyüzü mendil kadar ufuk 
    Birlikte çikalan yollarin yazgisidir: 
    Eksiliyorduk 
    Mataramda tuzlu suyla, oteller kentinden geldim 
    Her otelde biraz eksilip, biraz artarak 
    Yani çogalarak 
    Tahvil ve senetlerini intiharlarla degistirenlerin 
    Birahaneler ve bankalar üzerine kurulu hayatlarinda 
    Agir ve aci tanikliklardan 
    Geçerek geldim. Terli ve kirliydim. 
    Sonra timarhanelerde timar edilen ruhum 
    Maskeler ve çiçekler biriktiriyordu 
    Linç edilerek öldürülenlerin hayat hikayelerini de... 
    Korsan yazilari, kara siirleri, gizli kitaplari 
    Ve açik hayatlari seviyordu. 
    Buraya gelirken 
    Uzun uzak yollar için her menzilde at degistirdim 
    Atlarla birlikte terledim yollari ve geceleri 
    Ödünç almadim hiç kimseden hicbir seyi 
    Çiplak ve sahici yasayip çiplak ve sahici ölmek için panayir yerleri... 
    panayir yerleri... 
    Ölü kelebekler... 
    Ölü kelebekler... 
    Sonra dünyanin bütün sinemalarinda bütün filmleri seyrettim.

    Adim onlarin adinin yanina yazilmasin diye 
    Aci çekecek yerlerimi yok etmeden 
    Aciyla bas etmeyi ögrendim. 
    Yoksa bu kadar konusabilir miydim? 
    Ipek yollarinda kuzey yildizi 
    Askin kuzey yildizi 
    Sanirsin durdugun yerde 
    Ya da yol üstündedir 
    Oysa çocukluktan kalma gökyüzünde hileli zar 
    Ölü yanardaglar, ölü yildizlar 
    Ve toy yasin bilmedigi hesap: isik hizi.

    Askin bir yolu vardir 
    Her yasta baska türlü geçilen 
    Askin bir yolu vardir 
    Her yasta biraz gecikilen 
    Gökyüzünde yalniz bir yildiz arar gözler 
    Gözlerim 
    Askin kuzey yildizidir bu 
    Yazlari daha iyi görülen 
    Ben, öteki, bir digeri ona dogru ilerler 
    Ilerlerim 
    Zamanla anlarsin bu bir yanilsama 
    Ölü sairlerin imgelerinden kalma 
    Sen de degilsin. O da degil 
    Kuzey yildizi daha uzakta 
    Yeniden yollara düserler 
    Düserim 
    Bir siir yasatir her seyi yasamin anlami soldugunda 
    Ben yoluma devam ederim. Bitmemis bir siirin ortasinda 
    Darmadaginik imgeler, sözcükler ve kafiyeler 
    Yasamsa yerli yerinde 
    Yerli yerinde her sey 
    Simdi her sey doludizgin ve çogul 
    Simdi her sey kesintisiz ve sürekli bir devrim gibi 
    Simdi her sey yeniden 
    Yüregim, o eski ask kalesi 
    Yepyeni bir mazi yaratti sözcüklerin gücünden 
    Dönüp ardima bakiyorum 
    Yoksun sen 
    Ey Sanat! Her seyi hayata dönüştüren...