• "Tarih, boşuna yaşanmış bir deney değildir."
  • 3. Metropollerin Ulusal kültürlerin Bütünleşme eğilimi

    Burada özellikle bir soruya cevap vermeden geçecek olursak, metropollerin kültürüne ilişkin yapmakta olduğumuz analiz, yarım kalacaktır: Metropolya halklarının kültürü nereye yönelmiştir?.. Ve neye dönüşmek yolundadır?.. Bu sorular, söz konusu kültürün gelişme dinamiği ile sıkı sıkıya ilişkili olup, onun en karakteristik ve önemli özelliklerini, ki bunlar yakın döneme yönelik olarak dünyanın gelişme perspektiflerine açıklık kazandırmaktadır, birini ortaya çıkarmaktadır. Biz, bu özelliği bütünleşme, diğer bir deyişle, metropolya halklarının ulusal ve maddi kültürlerinin merkezileşmiş bir şekilde bütün­leşmesi olarak tespit etmekteyiz.Böyle bir eğilim var mı? Evet vardır. Yani emperyalist savaş, savaş sonrasında da Rusya ve diğer ülkelerde yaşanan devrimsel depremler, “muzaffer” ülkelerin değişik grupları arasında günümüzde görülmekte olan “diplomasi” mücadelesi, batılı halkların değişik siyasi partilerinin sergiledikleri harıl harıl çalışmalar... Tüm bunlar, söz konusu eğilimin muhtelif şekillerde açığa vurulmasından başka bir şey değildir. Bu eğilim, şu iki çelişkinin baskısı altında cereyan etmektedir:
    1. Metropolya halklarının mevcut maddi kültür yapısının (ulusal paraçalara bölünmüş olan özel mülkiyeti veya anarşist kapitalizm) özüne ters düşmektedir.
    2. Bununla bağlantılı olarak, sömürgelerde metropollerin zulmünden kurtularak sosyal özgürlüğe ve ulusal kurtuluşlara kavuşma koşullarının oluşması, diğer bir deyişle sömürgelerin ulusal kurtuluş hareketleri güç kazanmaktadır.Birinci çelişkiyi ele alalım. Bunun cn somut ifadesi nedir?.. Şöyle açıklayabiliriz: Mevcut düzen, metropolya halklarının maddi kültür esaslarının mevcut yapısı, ileride onlara sömürge halklarını düzenli biçimde: cezasız, belasız ve tam anlamıyla istismar etme imkanı vermeyecektir. Metro­polya halklarının maddi ihtiyaçlan, bu halkların maddi kültü­rünün mevcut yapısını aşmış durumdadır. Köleleştirilmiş insanlığın can damarlarının herkes tarafından ayrı ayrı ortak bir plan ve merkezi bir irade olmaksızın sömürülmesi, verimlilik açisindan istedikleri etkinliği yaratamamakta, beklenilen azami sonucu verememesinin yanısıra, soyguncularının isteklerinin aksine çeşit çeşit sürprizi de beraberinde getirmektedir. Görülüyor ki, sömürgeler ile yan sömürgelerin ve insanlığın geriye kalan kısmının mevcut sömürülme sistemi, onlann bedenlerindeki kanın devinimini tamamen durdurmak için yeterli değildir. Onlar, yaşamsal yeteneklerini muhafaza edebilir... Yaşayabilir, soluyabilir ve zaman zaman bu istis­marcılar, başkalarının mallarını bölüşmek için kendi aralannda kavgaya tutuştuklannda, onlara karşı ayaklanabilirler. Fakat... Batılı halklar, sömürge halklarının bu tür hareketlerine göz yumma gibi bir ’lüks'e izin verebilirler mi?.. Elbetteki hayır. İsteseler de istemeseler de, kendi maddi kültürlerinin iç yapısının değiştirilmesi: yeni, daha ileri, daha düzenli ve mükemmel bir ekonomik yapının oluşturulması, ekonomik gündemlerini işgal etmektedir... Ve başka türlüsü de olamaz. İçinde bulunduğumuz ve artık geçmekte olan dönemde, metropolya halklarının maddi kültürünün iç yapısının özelliği nedir?,. Bu özellik, iki temel üzerinde bina edilmiştir: Ulusların kendi içlerinde özel mülkiyet ve uluslar arasında özel mülkiyet. Diğer bir deyişle, üretim araçlan ve elde edilen zen­ginlikler, ister ulus içersinde, ister değişik uluslann arasında, göreceli olarak dağınık durumdadır.Birinci hususu, ulusun kendi içindeki mülkiyet olgusunu ele alalım: Bu husus, batılı halklann maddi kültürünün gelişme süreci içinde hangi sonuçları vermektedir?.. Bunlardan birin­cisi, mülkiyet sahipleri- yani kapitalistler ve onlann oluştur­dukları gruplar (tröstler, sendikalar, karteller vb.) - bazı durumlarda ise değişik sanayi dallan arasında yaşanan rekabettir, Bunlar, kazanç ve daha büyük karlar peşinde koşarak birbirleri ile mücadele ediyorlar ve enerjilerinin büyük bir kısmı, bu mücadeleye harcanıyor. Doğrudur... Söz konusu rekabet, özel mülkiyete dayalı kapitalizmin tek ve zaruri ilkesidir. Sermayenin birikimi ve merkezileştirilmesi açısından ilerici bir rol oynamaktadır. Fakat, toplumsal çapta ve bağımsızlığa kavuşmak için can atmakta olan sömürgelerin var olduğu bir ortamda, böylesi bir rekabet, metropollerin istismar yeteneğini azaltmakta olan bir faktördür. Örneğin, herhangi bir İngiliz, bir İngiliz kapitalist kuruluşu ile iş yapmak için Hindistan'a gidecekse, kendi sermayesinin bir kısmını benzeri bir İngiliz kuruluşu ile mücadele etmeye harcamak, güç ve imkanlarının bir kısmını bu yolda kaybetmek zorundadır. İngiliz sermayesinin Hindistan’daki soygun düzeni, ulusal düzeyde bir merkezileşme ve işbirliğinin olmayışı yüzünden, merkezileşme durumunun sağlayabileceği sonuç ve verim­liliğin tamamını yüzde yüz olarak temin edememektedir. Özel mülkiyet ilkesi, metropollerin gücü açısından diğer bir olum­suz faktörü, ulusun kendi içindeki sınıflararası eşitsizlikten doğan sınıf mücadelesini de beraberinde getirmektedir.Sınıfların mücadelesi ortamında, Avrupa’da mevcut olan başlıca sınıfların ideolojisini yansıtan üç siyasi akım oluşmuş­tur: Büyük burjuvazinin siyasi ideolojisi olan konservatizm... Orta ve küçük burjuvazinin siyasi ideolojisi olan liberalizm... ve işçi sınıfının ideolojisi olan sosyalizm. Bu sınıfların kendi aralarında verdikleri mücadele, ki fiilen ve belli ölçülerde siyasi iktidan ele geçirme isteklerini yansıtmaktadır, bazı durumlarda metropollerin sömürgelere yönelik baskı gücünü zayıflatacaktır. Bu noktada, Rusya’nın 1904 yılında Rus Japon savaşında yenilgiye uğramasını ömek gösterebiliriz. Bu dönemde, Rusya içinde yeterince açık görünen bir sınıf mücadelesi yaşanmış... Liberal Rus ticaret- sanayi buıjuvazisi, feodal toprak burjuvazisine yönelik birtakım talepler ileri sürmüştü. Rus işçi sınıfı da, bunların her ikisine yönelik siyasi taleplerle ayaklanmıştı. Bu durum, Rusların savaş alanlannda yenilmelerinin başlıca nedenini oluşturmuştu. Bu örneğin tersini kanıtlayan diğer bir örnek olarak da, Türkiye’nin uluslararası emperyalist çeteler üzerinde 1922 yılında muzaffer oluşunu gösterebiliriz. Ki bu zaferin esasen bir nedeni vardı: Bu dönemde ayaklanmış olan Kemalist Türkiye, ulusal bağım­sızlık tutkusuyla birlik olan Türk ulusu’nun tüm sınıflarının oluşturduğu bir bütündü. Düşman cephe ise ulusal ve sınıf çelişkilerinin fokurdatmakta olduğu bir volkandı.Biz burada bir hususu tespit etmek zorundayız: Çağdaş koşullar içersinde metropollerde sürdürülen sınıflar mücadelesi ve bunun gelişmesi, yine de batı hegemonyasının ilerlemesini engelleyici faktördür! Yukarıda hatırlatmış olduğumuz ikinci husus: metropolya halkları arasında özel mülkiyet, diğer bir deyişle bunların ulusal rekabeti ve bu uluslar arasında müca­deleyi tahrik eden maddi kültürlerinde görülen bölünmüşlük de böyle bir faktördür. Bu faktörün varoluşu, dünyanın efendileri olarak metropolya halklarının durumlarını zorlaştırmakta, onların sömürgelere karşı ortaklaşa uygulamakta oldukları baskıları zayıflatmakta, sömürgelere manevra ve belli bir hareket imkanı sağlamaktadır. Türkiye’nin bağımsızlığının muhafaza edilişi, Afganistan’ın bağımsızlığının ihya edilişi, Mısır’da bağımsızlık eğilimi belirtilerinin artışı nasıl mümkün olabilmiştir?... Hindistan'da, Marakeş’te, Çin’de ve buna benzer yerlerde ulusal kurtuluş hareketlerinin güç kazanması hangi zeminde gerçekleşebilmiştir?.. Polonya gibi bazı eski ülkelerin yeniden ihya olması: Çekoslovakya, Litvanya, Letonya, Estonya ve İrlanda'nın kurulabilmeleri nasıl gerçekleşebilmiştir?.. Nihayet Rusya'daki Rus olmayan ulusların ulusal kurtuluş hareketlerinin ivme kazanması hangi zeminde gerçekleşmektedir?.. Tüm bunlar, aslında metropol­lerin madde kültürlerinin bölünmüşlüğü sayesinde mümkün olabilmiştir. Metropolya halklarının kendi aralarında birincilik ve dünya hegemonyası uğrunda kavgaları, sömürgelere karşı uyguladıkları baskıların gevşemesine neden olmakta ve bu sonuncuların siyasi bağımsızlık mücadeleleri için imkan sağlamaktadır. İkinci çelişkiye, sömürge ve yarı sömürgelerin kurtuluş mücadelelerine gelelim... Böyle bir hareket gerçekten var mı? Eğer var ise gerçektende gelişiyor ve büyüyor mu? Bu sorulara gerçeklerin dili ile cevap verelim:Japonya: Yarım asır önce Japonya, fazla büyük olmayan yarı sömürge bir ülke idi Uluslararsı politikalara karışmayı hayal bile edemezdi. Fakat bir kez uyanmaya başlaması, Asyalı halkların korkulu düşü olmaya, Avrupa'nın Jandarması ve azılı feodal emperyalist olan Rusya’yı tuzla buz etmeye yetti ve arttı bile!.. Aradan 10 yıl bile geçmemiştir ki, Japonya, Rusya’dan sonra diğer bir Avrupah emperyalist devletin Almanya’nın ezilmesine iştirak ediyor. Uzun süreli mi, değil mi?. Şimdilik Almanya rayından çıkartılmıştır. Japonya ise İngiltere'ye karşı, Fransa, Çin ve Rusya'yı da içine alan bir blok oluşturmaktadır. Eğer bu niyetleri gerçekleşirse, yarın deniz ötesi devleti ABD'ye karşı bloka da iştirak edecektir. Japon halkının gele­ceği, yerleşim için Sibirya kapılarının açılması, Japon sanayi ve ticaret sermayesinin faaliyetleri için Çin ve diğer ülkelerin kapılarının açılmasını zorunlu kılmaktadır, Avrupalı emper­yalist devletlerin parça parça edilerek ezilmeleri, Japonya’nın çıkarlarına uygun düşmektedir.Türkiye: Bu ülkede olup bitenler, çilekeş Türk Ulusu’nun en azılı düşmanlarınca dahi yakından bilinmektedir. Bu ülkede yeni baştan sağlıklı bir ulusal canlanma süreci yaşanmaktadır. Bu sürece inanmayanlar veya kuşku ile bakanlar, sonuçlarını kendi içlerinde denemiş oldular. Türkiye'nin ulusal kalkın­masına gönül vermiş olan Türk işçi ve köylülerinin, ilerici Türk aydınlarının süngüleri, gereken kişilere gereken derslerini vererek nasıl düşünmek gerektiğini öğrettiler. Eğer 400 yıl önce Rus Çarlan, Kazan'ı, Kuzey Türklüğünün bu kalesini düşürmeyi ve yalnız Tatar savaşçılarının üzerinden geçerek Doğuya ilerlemeyi başarmışlarsa, bugün için de Batı Avrupalı emperyalistler yine Doğuya doğru kendilerine yol açabilmek için Güney Türklerini- Osmanlıları yenmek zorundalar. Batılı halkların doğuya yayılmaları öncesinde, Türkiye, onların çılgınca saldırılarına maruz kalmadı mı? Batılı halklar, Asya ve Afrika'daki durumu gerçek anlamda kontrol altına alabilmek için Türk- Osmanlı savaşçılarının cesetleri üzerinden geçmek zorundalar. Kazan’ın Rus saldırıları karşısında düşüşü de bir gün içersinde gerçekleşmiş değildir. Ruslar, buraya onlarca kez saldırdılar. Tataristan’ın işgaline kadar, dönemin iki kuzeyli devi; Moskova ile Kazan arasındaki mücadele, on yıllar boyunca sürüp gitti. Bu zaferi sağlama almak, galip taraf için pek kolay olmadı. Yenilenler ile yenenler arasında acımasız katliamlar ve kıyımlarla dolu bir gerilla savaşı, on yıllarca devam etti. Bundan sonra, yenilenlerin azimleri kırıldı. Türkleri zayıflatmak; Balkanları, Mısır'ı, Arabistan'ı, Mezopo­tamya'yı Türklerin ellerinden almak için mücadele vermek zorunda kaldı. Avrupalı hükümdarlara Türkiye'yi sindirmek nasip olmadı. Olmayacaktır da. Türkiye yaşıyor ve yaşaya­caktır. Türkiye yalnızca kendisi yaşamakla yetinmeyecek ve Avrupa tarafından zorla kopartılmış olan kendi eski parçalarına ve geri kalan tüm Orta Doğu'ya da hayat verecektir.Çin: Dünya üzerindeki eski halkların en eskisi olan Çin Halkı, uzun süre uyudu. Fakat sonunda gözlerini açtı. Şimdilerde uyanmak üzeredir. Asırlık uykusundan uyanıyor. Şimdilik yatağında uzanmış haldedir ve uyuşmuş olan eklem­lerini doğrultmakla meşguldür.. Ama yakında ayağa kalkacaktır. Artık hiç kimse onu yatakta tutamaz. Son yıllar içersinde olup bitenler, bu halkın canlanmakta olduğunu göstermektedir. Çin Halkı, 1911 Devrimini yapabildi. Bir dev­rim daha yapabilir. Çin'in bölük pörçük olan parçalan, bu devrim sonrasında öylesine çelik bir yumruk haline dönüş­müştür ki, Batılı halklar bu yumruğu yedikten sonra kendilerine çok zor gelirler. Çin’de periyodik olarak görülen iç savaş patlamaları, 400 milyonluk Çin halkının vereceği büyük konserin sadece uvertür kısmıdır. Çin halkı’nın bu kanlı iç savaşında on binler, hatta yüz binler ölebilir. Fakat bu kurban verişler kaçınılmazdır, ve verilen kurbanlar boşuna verilmiş olmayacaktır. Çin’de iç savaşlar, Çin halkı’nın bütünleşme sürecinin bir ifadesidir. Bu sürecin tamamlanabilmesi için bir kaç on yıl daha geçecektir.Hindistan: Hindistan da uyanmaktadır. Hindistan’ıncanlanma süreci, Çin’e kıyasla daha sancılı yaşanmaktadır ve bu anlaşılabilir bir durumdur. Hindistan Avrupalı eşkiyalar arasında en güçlü olanın-îngiltere’nin- sömürgesidir. Fakat bu eski deniz korsanı her ne kadar korkunç olursa olsun. Hindistan'ın kurtuluş hareketinin karşısında dayanamayacaktır, İngiltere: baskı, satınalma, provokasyon ve diplomatikcambazlıklar ile Hindistan’ın kurtuluş sürecini belki bir parça geciktirebilir, ama asla durduramaz. Hindistan’ın kurtuluş hareketi dalgalı bir seyir sergilemektedir. Devrimsel gerilimin yükselişi, zaman zaman yerini inişlere terk etmektedir. Fakat bir husus gayet iyi bilinmektedir. Hindistan halkının direni­şinde görülen bu tür geçici inişler, yalnızca bir soluk alma niteliğinde olup, daha güçlü ve daha korkunç dalgalann gelmekte olduğunu haber vermektedir. Biz, kesinlikle eminiz ki, birgün gelecek, Hindistan'ın kurtuluş hareketi, İngiltere’nin oluşturduğu her türlü yapay barajları aşacak ve tüm dünyayı - Mısır’ı, Marakeş’i ve Rusya'nın sömürgelerini de etkileyecektir. Batının zulmünden kurtuluş korosu Mısır, Marakeş ve Rusya sömürgelerinin hareketleri ile bir kat daha güç kazanmaktadır. Ve bu hareketler Çin, Hindistan ve Türkiye gibi ülkelerin kurtuluş hareketlerinden hiçbir şekilde farklı değillerdir. Bu hareketlerin tümü de emperyalizmden, daha doğru bir deyişle batılı halkların egemenliğinden kurtuluş sloganı altında yürü­tülmektedir. Yalnızca, ülkelerin ve zamanlarının koşullarına bağlı olarak biçim ve tempo yönünden farklılık arz edebilirler. Güçlü veya zayıf... Hızlı veya yavaş... Fırtınalı veya sakin... Büyük veya küçük çaplı olabilirler.Rusya’nın sömürge halkları: Mısır, Marakeş ve Batı'nın diğer Asya ve Afrika sömürgelerinde görülen hareketler üzerinde daha ayrıntılı bir biçimde durmayacağız. Zira, bunların ana çizgileri gayet iyi bilinmektedir. Burada, Rus­ya’nın sömürge halklarının kurtuluş hareketlerini gözden geçireceğiz. Bizim tespitlerimize göre, Rusya’nın sömürge­lerinde -Türkistan, Kafkasya, Ukrayna, Belorusya'da - Türk Fin ve Moğol halklarının kurtuluş hareketleri açıkça ortadadır. Rusya’nın Japonya karşısında aldığı ve 1905 Devrimi'ne neden olan yenilgi, bu ülkenin sömürgelerinin ve ezilen halklarının ulusal bilinçlerinin uyanmasına imkan sağlamıştı. Rusyanın dünya savaşı sırasında batı ve Kafkas cephelerinde uğramış olduğu yenilgiler, 1917 Devrimi’ne neden oldu ve bu halkların kurtuluş süreçlerini hızlandırdı. Polonya, Finlandiya ve küçük Baltık devletlerinin Rusya'dan kopmaları, egemenlik hakla­rının genişletilmesi için sürekli olarak mücadele veren Tataris­tan, Başkurdistan, Kırgızistan, Orta Asya, Güney Kafkasya, Ukrayna ve Belorusya ile diğer cumhuriyetlerin, bunlarla birlikte tam 10 özerk ulusal cumhuriyetin kurulması bu görüşün en somut kanıtlandır. Pan-Rusistler ve Pan-Rusist yandaşlan, 'demokrat1 veya 'komünist' hangi maskenin arkasına saklanırsa saklansınlar, bu hareketi istedikleri kadar yok etmeye ve bölgeleri sıradan Rus eyaletleri durumuna sokmaya ve zayıflatmaya çalışsalar da, şimdilere kadar bu arzulannı gerçekleştirememişlerdir. Ulusal kurtuluş ve bağımsızlık için mücadele veren uluslann artmakta olan aktifliği karşısında, ne tür cambazlıklara başvursalar da, yine de yapamayacaklardır. Bugüne kadar her ne yapmışlar ise her şey, onlann istedik­lerinin tamamen tersine sonuçlar vermiştir. Pan-Rusistler, SSCB’nin kurulması ile fiilen tek ve bölünmez Rusya'yı yeniden ihya etmek, diğer halklann üzerinde Velikorus egemenliğini yeniden temin etmek istediler. Aradan bir yıl bile geçmemişti ki, tüm halklar, Moskova’nın Pan-Rusist merkeziyetçi eğilimleri karşısında itiraz seslerini yükselttiler. (Sovyetler Birliği Merkez idare Kurulunun son Genel Kurulu’nda Milletler Sovyeti toplantısında olduğu gibi) Moskova Türkistan'ı ekonomik ve siyasi yönden zayıflatmak için Turan halklarını muhtelif küçük kabilelere bölmektedir. Fakat en geç iki yıl içersinde, Turan’ın bu bölünmüş parçalan yeniden bütünleşme konusunu gündeme getirecek: daha güçlü, kudretli ve düzenli bir devlet kuracaklardır. Rusya bugün Moğolistan'ı, Çin’den ayırmakta ve bu ülkeyi 'ehlileştirmek' istemektedir. Moğolistan da Moskova'nın kucağına oturmanın pek aleyhinde değilmiş gibi gözüküyor. Fakat bu Moğolistan yarın kendi ayaklarının üzerinde doğrulmayı başanr da kendi Kuruldan'ını (kurultay) sağlamlaştınrsa, bu duruma ne der, orası belli değildir. Son Rusya devrimi deneyiminden hareketle bu sonuca varıyoruz ki, Rusya da iktidara hangi sınıf gelirse gelsin, bu ülkenin eski ’ihtişam’ ve 'gücü’nü hiç kimse yeniden geriye getiremez.
  • 1917 Sovyet Devrimi Cilt 1 Gorki vd. Evrensel Basım Yayın.pdf 5,5 MB Kütüphane 1
    1917 Sovyet Devrimi Cilt 2 Gorki vd. Evrensel Basım Yayın.pdf 5,7 MB Kütüphane 1
    3. Enternasyonal'de Faşizm Üzerine Tartışmalar Belgeler I Dönüşüm Yayınları.pdf 4,1 MB Kütüphane 1
    3. Enternasyonal'de Faşizm Üzerine Tartışmalar Belgeler II Dönüşüm Yayınları.pdf 5,2 MB Kütüphane 1
    A. Faik Bercavi Nazım'la 1933-1938 Yılları Cem Yayınları.pdf 2,5 MB Kütüphane 1
    A. J. Racy Arap Dünyasında Müzik Ayrıntı Yayınları.pdf 6,8 MB Kütüphane 1
    A. Kadir 1938 Harp Okulu Olayı ve Nazım Hikmet.pdf 3 MB Kütüphane 1
    A. Kadir Dünya Halk ve Demokrasi Şiirleri I Yayınevi Yok.pdf 3,1 MB Kütüphane 1
    A. Kadir Dünya Halk ve Demokrasi Şiirleri II Yayınevi Yok.pdf 3 MB Kütüphane 1
    A. Kadir Dünya Halk ve Demokrasi Şiirleri III Yayınevi Yok.pdf 5 MB Kütüphane 1
    A. Kadir Konuksever Caddeye Uzak Öyküler Agora Kitaplığı.pdf 1,3 MB Kütüphane 1
    A. S. Losovsky Sendikalar Üzerine I İnter Yayınları.pdf 6,7 MB Kütüphane 1
    A. S. Losovsky Sendikalar Üzerine II İnter Yayınları.pdf 14,7 MB Kütüphane 1
    A. S. Losovsky Sendikalar Üzerine III İnter Yayınları.pdf 8,3 MB Kütüphane 1
    A. Serafimoviç Demir Tufanı Yar Yayınları.pdf 5,3 MB Kütüphane 1
    A. Y. Badeyev Çarlık Dumasında Bolşevikler Evrensel Basım Yayın.pdf 7,5 MB Kütüphane 1
    Abdullah Baştürk Yargı Önünde Savunma Çağdaş Yayınları 178-179.sy. eksik.pdf 13,9 MB Kütüphane 1
    Abdullah Baştürk Yargı Önünde Savunma Çağdaş Yayınları.pdf 13,9 MB Kütüphane 1
    Abidin Dino Kültür Sanat ve Politika Üzerine Yazılar Adam Yayınları.pdf 12,1 MB Kütüphane 1
    Abraham Moles Belirsizin Bilimleri YKY Cogito.pdf 8,6 MB Kütüphane 1
    Adelheid Popp Bir Kadın İşçinin Gençliği Evrensel Basım Yayın.pdf 6,4 MB Kütüphane 1
    Adnan Binyazar Ağıt Toplumu May Yayınları.pdf 1,7 MB Kütüphane 1
    Adnan Yücel Acıya Kurşun İşlemez Yurt Yayınları.pdf 696 KB Kütüphane 1
    Adnan Yücel Ateşin ve Güneşin Çocukları Yurt Yayınları.pdf 1,9 MB Kütüphane 1
    Adnan Yücel Bir Özlem Bir Türkü Yurt Yayınları.pdf 620 KB Kütüphane 1
    Adnan Yücel Rüzgarla Bir Yurt Yayınları.pdf 620 KB Kütüphane 1
    Adnan Yücel Soframda Kaval Sesi Yurt Yayınları.pdf 724 KB Kütüphane 1
    Adnan Yücel Yeryüzü Aşkın Yüzü Oluncaya Dek Yurt Yayınları.pdf 1,7 MB Kütüphane 1
    Adnan Yücel Çukurova Çeşitlemesi Yurt Yayınları.pdf 906 KB Kütüphane 1
    Adnan Özyalçıner Garip Nasıl Okuyacak Köyün Çocuğu Yayınları.pdf 2,2 MB Kütüphane 1
    Adorno Rüya Kayıtları YKY Cogito.pdf 1,3 MB Kütüphane 1
    Adorno Walter Benjamin Üzerine YKY Cogito.pdf 2,2 MB Kütüphane 1
    Afşar Timuçin Ahlaksızlık Üzerine Bulut Yayınları.pdf 2,6 MB Kütüphane 1
    Afşar Timuçin Aşkın Diyalektiği Bulut Yayınları.pdf 3,2 MB Kütüphane 1
    Afşar Timuçin Demokrasi Bilinci Bulut Yayınları.pdf 4,3 MB Kütüphane 1
    Afşar Timuçin Descartes Felsefesine Giriş Bulut Yayınları.pdf 1,7 MB Kütüphane 1
    Afşar Timuçin Descartes Kitaş Yayınları.pdf 9,4 MB Kütüphane 1
    Afşar Timuçin Düşünce Tarihi 1 Bulut Yayınları.pdf 7,7 MB Kütüphane 1
    Afşar Timuçin Düşünce Tarihi 2 Bulut Yayınları.pdf 6,8 MB Kütüphane 1
    Afşar Timuçin Düşünce Tarihi 3 Bulut Yayınları.pdf 6,2 MB Kütüphane 1
    Afşar Timuçin Estetik 1 Bulut Yayınları.pdf 3,1 MB Kütüphane 1
    Afşar Timuçin Estetik 2 Bulut Yayınları.pdf 5,1 MB Kütüphane 1
    Afşar Timuçin Estetik Anlam ve Yorum Bulut Yayınları.pdf 3,7 MB Kütüphane 1
    Afşar Timuçin Felsefe Bir Sevinçtir Bulut Yayınları.pdf 8,9 MB Kütüphane 1
    Afşar Timuçin Felsefe Sözlüğü Bulut Yayınları.pdf 16,2 MB Kütüphane 1
    Afşar Timuçin Felsefeden Estetiğe Hayal Yayınları.pdf 1,7 MB Kütüphane 1
    Afşar Timuçin Felsefeye Giriş Bulut Yayınları.pdf 2,9 MB Kütüphane 1
    Afşar Timuçin Gece Gelen Eski Dost Yazko Yayınları.pdf 2,1 MB Kütüphane 1
    Afşar Timuçin Gençler İçin Felsefe Tarihi Bulut Yayınları.pdf 7,4 MB Kütüphane 1
    Afşar Timuçin Geç Zaman Tutkuları Bulut Yayınları.pdf 4,5 MB Kütüphane 1
    Afşar Timuçin Kıyılar Durunca Yazko Yayınları.pdf 3,7 MB Kütüphane 1
    Afşar Timuçin Nazım Hikmet'in Şiiri Alaz Yayınları.pdf 3,3 MB Kütüphane 1
    Afşar Timuçin Sorularla Estetik El Kitabı 3 Bulut Yayınları.pdf 3,3 MB Kütüphane 1
    Afşar Timuçin Ölesiye Sevmek 3 Bulut Yayınları.pdf 1,7 MB Kütüphane 1
    Agop J. Hacikyan Kader Ağlarını Örerken Pencere Yayınları.pdf 11,8 MB Kütüphane 1
    Agop J. Hacikyan-Jean-Yves Soucy Güneş O Yaz Hiç Doğmadı Pencere Yayınları.pdf 3,9 MB Kütüphane 1
    Ahmet Angın Küba İhtilali Akşam Kitap Kulüp.pdf 4,5 MB Kütüphane 1
    Ahmet Arslan İlkçağ Felsefe Tarihi 1 Sokrates Öncesi Yunan Felsefesi İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.pdf 3,2 MB Kütüphane 1
    Ahmet Arslan İlkçağ Felsefe Tarihi 2 Sofistlerden Platon'a İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.pdf 3,8 MB Kütüphane 1
    Ahmet Arslan İlkçağ Felsefe Tarihi 3 Aristoteles İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.pdf 2,8 MB Kütüphane 1
    Ahmet Arslan İlkçağ Felsefe Tarihi 4 Helenistlik Dönem Felsefesi Epikurosçular Stoacılar Septikler İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.pdf 3,8 MB Kütüphane 1
    Ahmet Arslan İlkçağ Felsefe Tarihi 5 Plotinos Yeni Platonculuk Erken Dönem Hristiyan Felsefesi İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.pdf 3,5 MB Kütüphane 1
    Ahmet Arslan İslam Felsefesi Üzerine Vadi Yayınları.pdf 10,9 MB Kütüphane 1
    Ahmet Cevizci Felsefe Sözlüğü Paradigma Yayınları.pdf 24,5 MB Kütüphane 1
    Ahmet Makal Türkiye'de Tek Partili Dönemde Çalışma İlişkileri 1920-1946 İmge Yayınları sy. 250-251-392-393 eksik.pdf 17 MB Kütüphane 1
    Ahmet Say Ağaçlar Çiçekteydi Evrensel Basım Yayın.pdf 6,2 MB Kütüphane 1
    Ahmet Turan Yüksel İhtirastan İktidara Kerbelâ Emevî Valisi Ubeydullah b. Ziyâd Döneminin Anatomisi Yediveren Yayınları.pdf 2 MB Kütüphane 1
    Ahmet Turan Yüksel İslâm'ın İlk Döneminde Ticârî Hayat Beyan Yayınları.pdf 1,2 MB Kütüphane 1
    Ahmet Yaşar Ocak Alevi ve Bektaşi İnançlarının İslam Öncesi Temelleri İletişim Yayınları.pdf 7,5 MB Kütüphane 1
    Ahmet Yaşar Ocak Babailer İsyanı (Aleviliğin Tarihsel Altyapısı Yahut Anadolu'da İslam-Türk Heterodoksisinin Teşekkülü) Dergah Yayınları.pdf 3,9 MB Kütüphane 1
    Ahmet Yaşar Ocak Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler 15.-17. Yüzyıllar Tarih Vakfı Yurt Yayınları.pdf 10,5 MB Kütüphane 1
    Ahmet Yaşar Ocak Osmanlı İmparatorluğunda Marjinal Sufilik Kalenderiler TTK Yayınları.pdf 10,3 MB Kütüphane 1
    Ahmet Yaşar Ocak Sarı Saltık Popüler İslâmın Balkanlar'daki Destanî Öncüsü TTK Yayınları.pdf 591 KB Kütüphane 1
    Ahmet Yaşar Ocak Türk Sufiliğine Bakışlar İletişim Yayınları.pdf 2,6 MB Kütüphane 1
    Ahmet Yaşar Ocak Türkler Türkiye ve İslam İletişim Yayınları.pdf 3,2 MB Kütüphane 1
    Ahmet Yaşar Ocak vd. Yunus Emre Kültür Bakanlığı Yayınları.pdf 5,6 MB Kütüphane 1
    Ahmet Yıldız Sevdim Seni Matematik Alfa Yayınları.pdf 3,7 MB Kütüphane 1
    Ahmet İnam Düşten Düşünceye İmge Yayınları.pdf 5,7 MB Kütüphane 1
    Akira Kurosawa Kurbağa Yağı Satıcısı Agora Kitaplığı.pdf 6,8 MB Kütüphane 1
    Alaattin Bilgi Karl Marks Kapital Özet ve Kılavuz Yurt Yayınları.pdf 11,4 MB Kütüphane 1
    Alaattin Bilgi Marks-Engels Ekonomi Politik Sözlüğü Yurt Yayınları.pdf 4,4 MB Kütüphane 1
    Alaeddin Şenel Kemirgenlerden Sömürgenlere İnsanlık Tarihi İmge Yayınları.pdf 16,1 MB Kütüphane 1
    Alain Badiou Anti-Semitizm Üzerine Encore Yayınları.pdf 2,1 MB Kütüphane 1
    Alain Badiou Başka Bir Estetik Metis Yayınları.pdf 3,9 MB Kütüphane 1
    Alain Badiou Direnişi Düşünmek 2013 Taksim Gezi Olayları Monokl Yayınları.pdf 6,3 MB Kütüphane 1
    Alain Badiou Etik Metis Yayınları.pdf 2 MB Kütüphane 1
    Alain Badiou Komünist Hipotez Encore Yayınları.pdf 3,8 MB Kütüphane 1
    Alain Badiou Sonsuz Düşünce Metis Yayınları.pdf 3,7 MB Kütüphane 1
    Alain Badiou Tarihin Uyanışı Monokl Yayınları.pdf 1,1 MB Kütüphane 1
    Alain Badiou-Nicolas Truong Aşka Övgü Can Yayınları.pdf 1,2 MB Kütüphane 1
    Alain Badiou-Slavoj Zizek Komünizm Fikri Metis Yayınları.pdf 7,6 MB Kütüphane 1
    Alan Lightman Yıldızların Zamanı Tübitak Yayınları.pdf 2,7 MB Kütüphane 1
    Alan Woods-Ted Grant Aklın İsyanı.pdf 3,8 MB Kütüphane 1
    Albert Einstein-Harold J. Laski Niçin Sosyalizm Çağımız Yayınları.pdf 759 KB Kütüphane 1
    Albert Hourani Arap Halkları Tarihi İletişim Yayınları.pdf 17 MB Kütüphane 1
    Albert Steer Che'nin Mirası Belge Yayınları.pdf 5,7 MB Kütüphane 1
    Alberto Manguel-Gıanni Guadalupi Hayali Yerler Sözlüğü Cilt 1 YKY 94-95. sy eksik.pdf 16,9 MB Kütüphane 1
    Alberto Manguel-Gıanni Guadalupi Hayali Yerler Sözlüğü Cilt 2 YKY.pdf 26,4 MB Kütüphane 1
    Albertus Bobovius Topkapı Sarayı'nda Yaşam Kitapevi Yayınları.pdf 4,1 MB Kütüphane 1
    Aleksandr Bogdanov Kızıl Yıldız Yordam Kitap.pdf 1,4 MB Kütüphane 1
    Aleksandr Fevralski Nazımdan Anılar Cem Yayınevi.pdf 2,4 MB Kütüphane 1
    Alex Callinicos Marx'ın Devrimci Fikirleri Anti Kapitalist Yayınları.pdf 2,3 MB Kütüphane 1
    Alex La Guma Güney Afrika Kurtuluş Mücadelesi Yöntem Yayınları.pdf 2,8 MB Kütüphane 1
    Alexander Rabinowitch Bolşevikler İktidara Geliyor Yordam Kitap.pdf 4,9 MB Kütüphane 1
    Alexander Rabinowitch Devrime Doğru Yordam Kitap.pdf 3,9 MB Kütüphane 1
    Alexander Serafimoviç Demir Tufanı Yar Yayınları.pdf 4,1 MB Kütüphane 1
    Alfredo Saad-Filho Marx'ın Değeri Yordam Kitap 38-46-50-52-54-56-64-162.sy. değiştirilmesi gerekiyor.pdf 2,6 MB Kütüphane 1
    Ali Abdihoca Halkız Biz Ölmeyiz Oda Yayınları.pdf 13,2 MB Kütüphane 1
    Ali Akyıldız Osmanlı Bürokrasisi ve Modernleşme İletişim Yayınları.pdf 4,4 MB Kütüphane 1
    Ali Artun Sanat Emeği İletişim Yayınları.pdf 4,2 MB Kütüphane 1
    Ali Demirsoy Evrenin Çocukları (Yaratılışın Öyküsü) Metaksan Yayınları.pdf 5,2 MB Kütüphane 1
    Ali Püsküllüoğlu Yaşar Kemal Sözlüğü Görsel Yayınları.pdf 3,2 MB Kütüphane 1
    Alice Munro Nefret Arkadaşlık Flört Aşk Evlilik Can Yayınları.pdf 3,8 MB Kütüphane 1
    Alice Munro Çocuklar Kalıyor Can Yayınları.pdf 3,3 MB Kütüphane 1
    Amado Guerrero Filipinlerde Halk Savaşı ve Toprak Devrimi Kava Yayınları.pdf 5 MB Kütüphane 1
    Amilaa Buturoviç-İrvin Cemil Schick Osmanlı Döneminde Balkan Kadınları İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.pdf 17,1 MB Kütüphane 1
    An Duk Şafakta Kazandık Zaferi Oda Yayınları.pdf 4,5 MB Kütüphane 1
    Anahide Ter Minassian Ermeni Kültürü ve Modernleşme Aras Yayınları.pdf 5,7 MB Kütüphane 1
    Andre Bonnard Antik Yunan Uygarlığı 1 (İlyada'dan Parthenon'a) Evrensel Basım Yayın.pdf 7,6 MB Kütüphane 1
    Andre Bonnard Antik Yunan Uygarlığı 2 (Antigone'den Sokrates'e) Evrensel Basım Yayın.pdf 8,9 MB Kütüphane 1
    Andre Bonnard Antik Yunan Uygarlığı 3 (Euripides'ten İskenderiye'ye) Evrensel Basım Yayın.pdf 11,1 MB Kütüphane 1
    Andre Ribard İnsanlığın Tarihi II May Yayınları.pdf 16,4 MB Kütüphane 1
    Andre Ribard İnsanlığın Tarihi May Yayınları.pdf 13,4 MB Kütüphane 1
    Andre de Richaud Acı Kavram Yayınları.pdf 1,7 MB Kütüphane 1
    Angela Davis Eğer Şafakta Gelirlerse Agora Kitaplığı.pdf 4 MB Kütüphane 1
    Angela Davis Kadınlar Irk ve Sınıf Sosyalist Yayınları.pdf 9,5 MB Kütüphane 1
    Anh Duc Özgürlük İçin Savaştık Oda Yayınları.pdf 3,3 MB Kütüphane 1
    Anna Kavan Buz YKY.pdf 1,5 MB Kütüphane 1
    Anna Seghers Yoldaşlar Sosyalist Yayınları.pdf 3,9 MB Kütüphane 1
    Annelies Laschitza Rosa Luxemburg Her Şeye Rağmen Tutkuyla Yaşamak Yordam Kitap.pdf 12,2 MB Kütüphane 1
    Ant Sosyalist Teori ve Eylem Dergisi Sayı 01 Mayıs 1970 68-69. sy. eksik.pdf 15,4 MB Kütüphane 1
    Ant Sosyalist Teori ve Eylem Dergisi Sayı 02 Haziran 1970.pdf 21,4 MB Kütüphane 1
    Antal Szerb Dünya Yazın Tarihi Dost Yayınları.pdf 14,3 MB Kütüphane 1
    Anthony Arnove Irak'tan Çekilmenin Mantığı Agora Kitaplığı.pdf 2,6 MB Kütüphane 1
    Anton Makarenko Yaşam Yolu 1 Payel Yayınları 14-15-52-53.sy. eksik.pdf 15,1 MB Kütüphane 1
    Antonina Sverçevskaya Nazım Hikmet ve Tiyatrosu Cem Yayınevi.pdf 3,7 MB Kütüphane 1
    Antonio Gramsci İtalyada İşçi Konseyleri Deneyimi Belge Yayınları.pdf 4,1 MB Kütüphane 1
    Arthur Rosenberg Bolşevizm Tarihi E Yayınları.pdf 5,5 MB Kütüphane 1
    Asef Bayat Ortadoğu'da Maduniyet İletişim Yayınları.pdf 1,8 MB Kütüphane 1
    Aslı Erdoğan Kabuk Adam Everest Yayınları.pdf 3,2 MB Kütüphane 1
    Aslı Zengin İktidarın Mahremiyeti Metis Yayınları.pdf 3,5 MB Kütüphane 1
    Asım Bezirci Abdülhak Hamit Evrensel Basım Yayın.pdf 3,2 MB Kütüphane 1
    Asım Bezirci Güle Dil Verenler Evrensel Basım Yayın.pdf 3,2 MB Kütüphane 1
    Asım Bezirci Metin Eloğlu Güney Yayınları.pdf 1,5 MB Kütüphane 1
    Asım Bezirci Nazım Hikmet Evrensel Basım Yayın.pdf 6,3 MB Kütüphane 1
    Asım Bezirci Nazım Hikmet ve Seçme Şiirler A Yayınları.pdf 23,8 MB Kütüphane 1
    Asım Bezirci Nurullah Ataç Evrensel Basım Yayın.pdf 3,8 MB Kütüphane 1
    Asım Bezirci Orhan Kemal Tekin Yayınları.pdf 5,7 MB Kütüphane 1
    Asım Bezirci Orhan Veli Oluş Yayınları.pdf 3,1 MB Kütüphane 1
    Asım Bezirci Rıfat Ilgaz Çınar Yayınları.pdf 9,6 MB Kütüphane 1
    Asım Bezirci Sabahattin Ali Evrensel Basım Yayın.pdf 6,6 MB Kütüphane 1
    Asım Bezirci Temele Gül Dikenler Evrensel Basım Yayın.pdf 2,5 MB Kütüphane 1
    August Thalheimer Diyalektik Materyalizme Giriş Yordam Kitap.pdf 1,2 MB Kütüphane 1
    Aynur İlyasoğlu Örtülü Kimlik Metis Yayınları.pdf 3,5 MB Kütüphane 1
    Aysel Özakın Alnında Mavi Kuşlar Yordam Kitap.pdf 1,8 MB Kütüphane 1
    Aysel Özakın Genç Kız ve Ölüm Yazko Yayınları.pdf 3,4 MB Kütüphane 1
    Aysel Özakın Gurbet Yavrum E Yayınları.pdf 8,4 MB Kütüphane 1
    Aysel Özakın Kanal Boyu Yazko Yayınları.pdf 1,8 MB Kütüphane 1
    Ayşe Buğra Devlet-Piyasa Karşıtlığının Ötesinde İhtiyaçlar ve Tüketim Üzerine Yazılar İletişim Yayınları.pdf 5,4 MB Kütüphane 1
    Ayşe Buğra Türkiyede Yeni Kapitalizm İletişim Yayınları.pdf 5,3 MB Kütüphane 1
    Ayşe Gül Altınay-Yeşim Arat Türkiye'de Kadına Yönelik Şiddet Kamer Vakfı Yayınları.pdf 6,4 MB Kütüphane 1
    Ayşe Saraçgil Bukalemun Erkek İletişim Yayınları.pdf 10,7 MB Kütüphane 1
    Aziz Tunç Maraş 78 Beni Sen Öldür Fırat Yayınları.pdf 11,4 MB Kütüphane 1
    B. B. Calhoun Ayak İzlerinin Esrarı Tübitak Yayınları.pdf 3,9 MB Kütüphane 1
    B. B. Calhoun Geçmişin Anahtarı Tübitak Yayınları.pdf 3 MB Kütüphane 1
    B. B. Calhoun Kaybolan İpucu Tübitak Yayınları.pdf 2,9 MB Kütüphane 1
    B. B. Calhoun Küllerin Altındaki Sır Tübitak Yayınları.pdf 3,1 MB Kütüphane 1
    Balaban Şair Baba ve Damdakiler Cem Yayınevi.pdf 13 MB Kütüphane 1
    Barbara Jelavich Balkan Tarihi 1 Küre Yayınları.pdf 9 MB Kütüphane 1
    Barbara Jelavich Balkan Tarihi 2 Küre Yayınları.pdf 15 MB Kütüphane 1
    Barış Parkan Marks Say Yayınları.pdf 8,4 MB Kütüphane 1
    Baskın Oran Kenan Evren'in Yazılmamış Anıları Bilgi Yayınevi.pdf 14,6 MB Kütüphane 1
    Behzat Ay Sürgün Tekin Yayınevi.pdf 2,5 MB Kütüphane 1
    Behçet Aysan Düello Kırmızı Yayınları.pdf 1,4 MB Kütüphane 1
    Bekir Yıldız Alman Ekmeği Cem Yayınevi.pdf 833 KB Kütüphane 1
    Bekir Yıldız Beyaz Türkü Cem Yayınevi.pdf 754 KB Kütüphane 1
    Bekir Yıldız Demir Bebek Cem Yayınevi.pdf 928 KB Kütüphane 1
    Bekir Yıldız Dünyadan Bir Atlı Geçti Cem Yayınevi.pdf 744 KB Kütüphane 1
    Bekir Yıldız Evlilik Şirketi Cem Yayınevi.pdf 1,2 MB Kütüphane 1
    Bekir Yıldız Halkalı Köle Yazko Yayınları.pdf 1,6 MB Kütüphane 1
    Bekir Yıldız Harran Cem Yayınevi.pdf 757 KB Kütüphane 1
    Bekir Yıldız Kara Vagon May Yayınları.pdf 1,8 MB Kütüphane 1
    Bekir Yıldız Kaçakçı Şahan Cem Yayınevi.pdf 745 KB Kütüphane 1
    Bekir Yıldız Mahşerin İnsanları Yazko Yayınları.pdf 1,9 MB Kütüphane 1
    Bekir Yıldız Yaman Göç Yazko Yayınları.pdf 1,2 MB Kütüphane 1
    Bekir Yıldız İnsan Posası Güneydoğu Zindanı Cem Yayınevi.pdf 1,1 MB Kütüphane 1
    Belleten Sayı 001 Cilt I Yıl 1937 II. Kanun.pdf 46,6 MB Kütüphane 1
    Ben Fine-Alfredo Saad-Filho Marx'ın Kapital'i Yordam Kitap.pdf 1,9 MB Kütüphane 1
    Berat Günçıkan Devletin Şiddet Tarihi (Cumhuriyetin Kuruluşundan AKP İktidarına) Agora Kitaplığı.pdf 5,9 MB Kütüphane 1
    Berna Moran Edebiyat Kuramları ve Eleştiri Cem Yayınevi.pdf 9,6 MB Kütüphane 1
    Berrin Taş Cehennem Şiirleri İnsancıl Yayınları.pdf 2,6 MB Kütüphane 1
    Bertell Ollman Yabancılaşma Yordam Kitap.pdf 4,4 MB Kütüphane 1
    Bertold Brecht 3 Reichin Korku ve Sefaleti Pdf değil.pdf 618 KB Kütüphane 1
    Bertrand Russell Aylaklığa Övgü Cem Yayınevi.pdf 4 MB Kütüphane 1
    Bilgesu Erenus Kazı Broy Yayınları.pdf 4,6 MB Kütüphane 1
    Bir Eylem Felsefesi Evrensel Basım Yayınları.pdf 3,8 MB Kütüphane 1
    Bob Avakıan TümTanrılardan Kurtulun El Yayınları.pdf 3,7 MB Kütüphane 1
    Boris Nicolaievsky-Otto Maenchen-Helfen İnsan ve Savaşçı Karl Marks Akademi Yayınları.pdf 9,7 MB Kütüphane 1
    Boris Suçkov Gerçekliğin Tarihi Adam Yayınları.pdf 8 MB Kütüphane 1
    Boris Vasilyev Sakindi Oranın Şafakları Evrensel Basım Yayın.pdf 2,1 MB Kütüphane 1
    Borisoviç Lutskiy Arap Ülkelerinin Yakın Tarihi Yordam Kitap.pdf 5,7 MB Kütüphane 1
    Brian Fay Çağdaş Sosyal Bilimler Felsefesi Ayrıntı Yayınları.pdf 9,5 MB Kütüphane 1
    Bruce Clark İki Kere Yabancı İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.pdf 5,2 MB Kütüphane 1
    Bruno Apitz Kurtlar Arasında Çıplak Evrensel Basım Yayınları.pdf 2,5 MB Kütüphane 1
    Cang Şianliyen Erkeğin Yarısı Kadın Can Yayınları.pdf 5,1 MB Kütüphane 1
    Carlos Tablada Che'de Sosyalist Bilinç ve Geçiş Dönemi Ekonomisi Çözüm Yayınları.pdf 2,5 MB Kütüphane 1
    Cemil Koçak Belgelerle Heyeti Mahsusalar 439-526 arası sayfalar eksik.pdf 9,4 MB Kütüphane 1
    Cemil Koçak Rejim Krizi Türkiye'de İki Partili Siyasi Sistemin Kuruluş Yılları 1945-1950 Cilt 3 İletişim Yayınları.pdf 15,7 MB Kütüphane 1
    Cemil Koçak Tek Parti Döneminde Muhalif Sesler İletişim Yayınları 222-294 arası sy. eksik.pdf 4,6 MB Kütüphane 1
    Cemil Koçak Türkiye'de Milli Şef Dönemi 1 1938-1945 İletişim Yayınları.pdf 34 MB Kütüphane 1
    Cemil Koçak Türkiye'de Milli Şef Dönemi 1938-1945 Cilt 2 İletişim Yayınları.pdf 16,3 MB Kütüphane 1
    Cemil Koçak İkinci Parti Türkiye'de İki Partili Siyasi Sistemin Kuruluş Yılları 1945-1950 Cilt 1 İletişim Yayınları.pdf 30,4 MB Kütüphane 1
    Cemil Koçak İktidar ve Demokratlar Türkiye'de İki Partili Siyasi Sistemin Kuruluş Yılları 1945-1950 Cilt 2 İletişim Yayınları.pdf 16 MB Kütüphane 1
    Cengiz Gündoğdu Ekmek İnsancıl Yayınları.pdf 2,3 MB Kütüphane 1
    Cengiz Gündoğdu Eleştiri İnsancıl Yayınları.pdf 4,8 MB Kütüphane 1
    Cervantes Don Quijote Cilt I Sosyal Yayınları.pdf 13,8 MB Kütüphane 1
    Cervantes Don Quijote Cilt II Sosyal Yayınları.pdf 7,7 MB Kütüphane 1
    Charles Bettelheim Küba İktisadının Planlaştırılması Ataç kitabevi.pdf 3,7 MB Kütüphane 1
    Charlotte P.Gilman Sarı Duvar Kağıdı Otonom Yayınları.pdf 1,4 MB Kütüphane 1
    Che Guevara Gerilla Savaşı Ulusal Kültür Yayınları.pdf 1,6 MB Kütüphane 1
    Che Guevara Politik Yazılar Yar Yayınları 3.Baskı.pdf 2,3 MB Kütüphane 1
    Che Guevara Politik Yazılar Yar Yayınları.pdf 3,9 MB Kütüphane 1
    Che Guevara İki Üç Daha Fazla Vietnam Yar Yayınları.pdf 1,3 MB Kütüphane 1
    Christon L. Archer Dünya Savaş Tarihi Tüm Zamanlar Yayıncılık.pdf 17,3 MB Kütüphane 1
    Claude Lanzmann Shoah YKY.pdf 5,1 MB Kütüphane 1
    Clifford Geertz Gerçeğin Ardından İletişim Yayınları.pdf 1,8 MB Kütüphane 1
    Cogito 70-71 Michel Foucault YKY.pdf 21,6 MB Kütüphane 1
    Cogito 76 Pierre Bourdieu YKY.pdf 18,2 MB Kütüphane 1
    D. E. Moggridge Keynes Afa Yayınları.pdf 5,2 MB Kütüphane 1
    Daniel Goffman İzmir ve Levanten Dünya 1550-1650 Tarih Vakfı Yurt Yayınları.pdf 11,2 MB Kütüphane 1
    Darwin Seksüel Seçme Onur Yayınları.pdf 20,9 MB Kütüphane 1
    Darwin İnsanın Türeyişi Onur Yayınları.pdf 7,8 MB Kütüphane 1
    David Bohm Özel Görelilik Kuramı İdea Yayınları.pdf 3,4 MB Kütüphane 1
    David Fernbach Siyasal Marx Yeni Hayat Yayınları.pdf 4,6 MB Kütüphane 1
    David Harvey Marx'ın Kapital'i İçin Kılavuz Metis Yayınları.pdf 2,9 MB Kütüphane 1
    David Harvey Umut Mekânları Metis Yayınları.pdf 5,2 MB Kütüphane 1
    David Riazanov Marks-Engels Hayat ve Eserlerine Giriş Belge Yayınları.pdf 6,2 MB Kütüphane 1
    David Wise-B. Ross görünmeyen Hükümet CİA Onur Yayınları.pdf 3,7 MB Kütüphane 1
    Deniz Kandiyoti Cariyeler Bacılar Yurtaşlar İletişim Yayınları.pdf 5,2 MB Kütüphane 1
    Dennis Shasha Dr. Ecco'nun Şaşırtıcı Serüvenleri Tübitak Yayınları.pdf 5,1 MB Kütüphane 1
    Derleme Sözlüğü Cilt I A TDK Yayınları.pdf 7,1 MB Kütüphane 1
    Dialektik Üstüne Tartışmalar Marksizm Ekzistansializm İzlem Yayınları.pdf 7,5 MB Kütüphane 1
    Didem Madak Ah'lar Ağacı Metis Yayınları.pdf 966 KB Kütüphane 1
    Didem Madak Grapon Kağıtları Metis Yayınları.pdf 1 MB Kütüphane 1
    Dimitır Dimov Direnen Canlar Günce Yayınları.pdf 11,5 MB Kütüphane 1
    Dirk J. Struik Komünist Manifesto'nun Doğuşu Sol Yayınları.pdf 7,6 MB Kütüphane 1
    Dolores Ibarruri Faşizmi Ezeceğiz Sosyalist Yayınları.pdf 15,9 MB Kütüphane 1
    Dostoyeski Ebedi Koca Varlık Yayınları.pdf 3,6 MB Kütüphane 1
    Dostoyevski Beyaz Geceler Varlık Yayınları.pdf 693 KB Kütüphane 1
    Dostoyevski Beyaz Geceler İletişim Yayınları.pdf 579 KB Kütüphane 1
    Dostoyevski Budala İletişim Yayınları.pdf 10,3 MB Kütüphane 1
    Dostoyevski Delikanlı İletişim Yayınları.pdf 9,6 MB Kütüphane 1
    Dostoyevski Ev Sahibesi Varlık Yayınları.pdf 591 KB Kütüphane 1
    Dostoyevski Ezilmiş ve Aşağılanmışlar İletişim Yayınları.pdf 10,1 MB Kütüphane 1
    Dostoyevski Karamazov Kardeşler İletişim Yayınları.pdf 8,2 MB Kütüphane 1
    Dostoyevski Kumarbaz Kıbele Yayınları.pdf 6,6 MB Kütüphane 1
    Dostoyevski Kumarbaz İletişim Yayınları.pdf 1,4 MB Kütüphane 1
    Dostoyevski Netoçka Nezvanova Varlık Yayınları.pdf 3,3 MB Kütüphane 1
    Dostoyevski Netoçka Nezvanova İletişim Yayınları.pdf 1,2 MB Kütüphane 1
    Dostoyevski Puşkin Konuşması İletişim Yayınları.pdf 916 KB Kütüphane 1
    Dostoyevski Puşkin Üzerine Konuşma BFS Yayınları.pdf 1,6 MB Kütüphane 1
    Dostoyevski Stepançikovo Köyü ve Sakinleri İletişim Yayınları.pdf 1,6 MB Kütüphane 1
    Dostoyevski Stepançikovo Köyü İş Bankası Yayınları.pdf 3,2 MB Kütüphane 1
    Dostoyevski Suç ve Ceza İletişim Yayınları.pdf 10,2 MB Kütüphane 1
    Dostoyevski Yaz İzlenimleri Üzerine Kış Notları İletişim Yayınları.pdf 974 KB Kütüphane 1
    Dostoyevski Yeraltından Notlar İletişim Yayınları.pdf 1,1 MB Kütüphane 1
    Dostoyevski Ölü Bir Evden Hatıralar İletişim Yayınları.pdf 5,2 MB Kütüphane 1
    Dostoyevski Öteki Varlık Yayınları.pdf 3,5 MB Kütüphane 1
    Dostoyevski Öteki Öteki Yayınları.pdf 1,1 MB Kütüphane 1
    Dostoyevski Öteki İletişim Yayınları.pdf 1,4 MB Kütüphane 1
    Dostoyevski Öyküler İletişim Yayınları.pdf 3,6 MB Kütüphane 1
    Dostoyevski İnsancıklar Varlık Yayınları.pdf 2,3 MB Kütüphane 1
    Dostoyevski İnsancıklar Öteki Yayınları.pdf 1,2 MB Kütüphane 1
    Dostoyevski İnsancıklar İletişim Yayınları.pdf 2,6 MB Kütüphane 1
    Douglas Dowd Kapitalizm ve Kapitalizmin İktisadı (Eleştirel Bir Tarih) Yordam Kitap.pdf 3,8 MB Kütüphane 1
    Doğan Avcıoğlu Türkiye'nin Düzeni Cilt I Tekin Yayınevi.pdf 8,6 MB Kütüphane 1
    Doğan Avcıoğlu Türkiye'nin Düzeni Cilt II Tekin Yayınevi.pdf 22 MB Kütüphane 1
    Doğu Batı Sayı 55 Karl Marks.pdf 17,3 MB Kütüphane 1
    Duncan K. Foley Kapitali Anlamak Arkadaş Yayınevi.pdf 8,2 MB Kütüphane 1
    Dürrenmatt Şüphe Yazko Yayınları.pdf 1,4 MB Kütüphane 1
    E. A. Stephanova General Engels Ceylan Yayınları.pdf 12,4 MB Kütüphane 1
    E. Lewerenz Komünist Enternasyonalde Faşizmin Tahlili Sol Yayınları.pdf 7,8 MB Kütüphane 1
    EKİM Sayı 001 Ekim 1987.pdf 684 KB Kütüphane 1
    EKİM Sayı 002 Kasım 1987.pdf 1002 KB Kütüphane 1
    EKİM Sayı 003 Aralık 1987.pdf 662 KB Kütüphane 1
    EKİM Sayı 004 Ocak 1988.pdf 902 KB Kütüphane 1
    EKİM Sayı 005 Şubat 1988.pdf 1 MB Kütüphane 1
    EKİM Sayı 006 Mart 1988.pdf 1020 KB Kütüphane 1
    EKİM Sayı 007 Nisan 1988.pdf 925 KB Kütüphane 1
    EKİM Sayı 008 Mayıs 1988.pdf 1014 KB Kütüphane 1
    EKİM Sayı 009 Haziran 1988.pdf 1 MB Kütüphane 1
    EKİM Sayı 010 Temmuz 1988.pdf 1,6 MB Kütüphane 1
    EKİM Sayı 011 Ağustos 1988.pdf 1,7 MB Kütüphane 1
    EKİM Sayı 012 Eylül 1988.pdf 1,9 MB Kütüphane 1
    EKİM Sayı 013 Ekim 1988.pdf 1,4 MB Kütüphane 1
    EKİM Sayı 014 Kasım 1988.pdf 2,3 MB Kütüphane 1
    EKİM Sayı 015 Aralık 1988.pdf 1,5 MB Kütüphane 1
    EKİM Sayı 016 Ocak 1989.pdf 1,9 MB Kütüphane 1
    EKİM Sayı 017 Şubat 1989.pdf 1,5 MB Kütüphane 1
    EKİM Sayı 286 Ocak 2013.pdf 1 MB Kütüphane 1
    EKİM Sayı 287 Şubat 2013.pdf 735 KB Kütüphane 1
    EKİM Sayı 288 Mart 2013.pdf 582 KB Kütüphane 1
    EKİM Sayı 289 Nisan 2013.pdf 675 KB Kütüphane 1
    EKİM Sayı 290 Haziran 2013.pdf 457 KB Kütüphane 1
    EKİM Sayı 291 Kasım 2013.pdf 466 KB Kütüphane 1
    EKİM Sayı 292 Aralık 2013.pdf 479 KB Kütüphane 1
    Ed. Theda Skocpol Tarihsel Sosyoloji Tarih Vakfı Yurt Yayınları.pdf 10,1 MB Kütüphane 1
    Edmund Wilson Lenin (Tarihi Yazanlar ve Yapanlar) İthaki Yayınları.pdf 4,3 MB Kütüphane 1
    Eduardo Galeano Ateş Anıları 2 Yüzler ve Maskeler Can Yayınları.pdf 4,1 MB Kütüphane 1
    Eduardo Galeano Biz Hayır Diyoruz Metis Yayınları.pdf 3,3 MB Kütüphane 1
    Eksen 20 Temmuz Dersleri Eksen Yayıncılık.pdf 1,5 MB Kütüphane 1
    Eksen Abu Şehmuz Demir Emperyalizm, Siyonizm ve Ortadoğu Eksen Yayıncılık.pdf 3,3 MB Kütüphane 1
    Eksen Bir Direngen Soluk Eksen Yayıncılık.pdf 14,3 MB Kütüphane 1
    Eksen Devrimci Gençlik Hareketi Genişletilmiş 2. Baskı Eksen Yayıncılık.pdf 5,4 MB Kütüphane 1
    Eksen Devrimci Harekette Reformist Eğilim Eksen Yayıncılık.pdf 4,8 MB Kütüphane 1
    Eksen Dünya'da ve Türkiye'de Özelleştirme Saldırısı Eksen Yayıncılık.pdf 870 KB Kütüphane 1
    Eksen Dünyada Yeni Düzen ve Ortadoğu Eksen Yayıncılık.pdf 2 MB Kütüphane 1
    Eksen EKİM 3. Genel Konferansı Örgütsel ve Siyasal Tartışmalar (tutanaklar) Eksen Yayıncılık.pdf 11,4 MB Kütüphane 1
    Eksen Ekim 1. Genel Konferansı Değerlendirme ve Kararlar Eksen Yayıncılık.pdf 5 MB Kütüphane 1
    Eksen Ekim 3. Genel Konferansı Siyasal ve Örgütsel Değerlendirmeler Eksen Yayıncılık.pdf 9,3 MB Kütüphane 1
    Eksen Ekim Olağanüstü Konferansı Devrimci Politika ve Örgütlenme Sorunları Eksen Yayıncılık.pdf 13 MB Kütüphane 1
    Eksen Ekimler 1 Eksen Yayıncılık.pdf 6 MB Kütüphane 1
    Eksen Ekimler 2 Eksen Yayıncılık.pdf 7,7 MB Kütüphane 1
    Eksen Gebze Direnişinin Ardından Eksen Yayıncılık.pdf 1,6 MB Kütüphane 1
    Eksen H. Fırat Bağımsızlık ve Devrim Eksen Yayıncılık.pdf 7,9 MB Kütüphane 1
    Eksen H. Fırat C. Kaynak Körfez Krizi ve Devrimci Olanaklar Eksen Yayıncılık.pdf 2 MB Kütüphane 1
    Eksen H. Fırat Demokrasi ve Devrim Eksen Yayıncılık.pdf 5,8 MB Kütüphane 1
    Eksen H. Fırat Demokrasi, Devrim ve Oportünizm Eksen Yayıncılık.pdf 3,5 MB Kütüphane 1
    Eksen H. Fırat Demokratizmi Savunmanın Sınırları Eksen Yayıncılık.pdf 2,7 MB Kütüphane 1
    Eksen H. Fırat Dünya Türkiye ve Sol Hareket Eksen Yayıncılık.pdf 3,5 MB Kütüphane 1
    Eksen H. Fırat Küçük Burjuva Popülizmi ve Proleter Sosyalizmi Eksen Yayıncılık.pdf 1,6 MB Kütüphane 1
    Eksen H. Fırat Liberal Demokratizmin Politik Platformu İş-ekmek-Özgürlük! Sloganı Üzerine Eksen Yayıncılık.pdf 3,7 MB Kütüphane 1
    Eksen H. Fırat Program Sorunları Üzerine Konferanslar Ulusal Sorun ve Devrim Eksen Yayıncılık.pdf 4,2 MB Kütüphane 1
    Eksen H. Fırat Seçimler ve Sol Hareket Eksen Yayıncılık.pdf 5 MB Kütüphane 1
    Eksen H. Yağmur-A. Şimşek EMEP Eleştirisi Eksen Yayıncılık.pdf 1,6 MB Kütüphane 1
    Eksen H.Fırat Devrimci Demokrasi ve Sosyalizm TDKP Eleştirisi Eksen Yayıncılık.pdf 7,2 MB Kütüphane 1
    Eksen H.Fırat Dünya Ortadoğu ve Türkiye Eksen Yayıncılık.pdf 3,3 MB Kütüphane 1
    Eksen H.Fırat Tasfiyeci Sürecin Son Aşaması Parlamenterizm Eksen Yayıncılık.pdf 6,8 MB Kütüphane 1
    Eksen KUKM'yi Toparlama ve Yeniden İnşa Bildirgesi Eksen Yayıncılık.pdf 7,2 MB Kütüphane 1
    Eksen Kopanlar ve Kapılanlar Tasfiyeciliğe Karşı Konuşma ve Yazılar Eksen Yayıncılık.pdf 6,9 MB Kütüphane 1
    Eksen Kürt Ulusal Sorunu 1 Eksen Yayıncılık.pdf 5 MB Kütüphane 1
    Eksen Kürt Ulusal Sorunu 2 Eksen Yayıncılık.pdf 8,2 MB Kütüphane 1
    Eksen Modern Revizyonizmin Çöküşü Eksen Yayıncılık.pdf 5,6 MB Kütüphane 1
    Eksen Orhan İyiler Birgün Bile Yaşamak Eksen Yayıncılık.pdf 12,9 MB Kütüphane 1
    Eksen Parti Değerlendirmeleri 1 Eksen Yayıncılık.pdf 7,1 MB Kütüphane 1
    Eksen Parti Değerlendirmeleri 2 Derleyen H. Fırat Eksen Yayıncılık.pdf 8,1 MB Kütüphane 1
    Eksen Parti Değerlendirmeleri 3 Derleyen H. Fırat Eksen Yayıncılık.pdf 4,1 MB Kütüphane 1
    Eksen Parti Değerlendirmeleri 4 Derleyen H. Fırat Eksen Yayıncılık.pdf 5,1 MB Kütüphane 1
    Eksen Parti Programı Üzerine 1 Program Yöntemi ve Yapısı Derleyen H. Fırat Eksen Yayıncılık.pdf 3,8 MB Kütüphane 1
    Eksen Parti Programı Üzerine 2 Teorik ve İlkesel Bölüm Derleyen H. Fırat Eksen Yayıncılık.pdf 6,6 MB Kütüphane 1
    Eksen Partileşme Süreci-1 Perspektifler ve Değerlendirmeler Derleyen H. Fırat Eksen Yayıncılık.pdf 5,7 MB Kütüphane 1
    Eksen Partileşme Süreci-2 Polemikler Devrimci Proletarya'ya Yanıt Eksen Yayıncılık.pdf 7,9 MB Kütüphane 1
    Eksen Siyasal Gelişmeler ve İşçi Hareketi Eksen Yayıncılık.pdf 6 MB Kütüphane 1
    Eksen Solda Tasfiyeciliğin Yeni Dönemi Eksen Yayıncılık.pdf 3,9 MB Kütüphane 1
    Eksen TKİP Kuruluş Kongresi Belgeleri Açılış ve Kapanış Konuşmaları Partinin Adı ve Amblemi Eksen Yayıncılık.pdf 1,8 MB Kütüphane 1
    Eksen TKİP Kuruluş Kongresi Belgeleri Devrimci Taktiğin Sorunları Eksen Yayınları.pdf 5,3 MB Kütüphane 1
    Eksen TKİP Kuruluş Kongresi Belgeleri Parti Tüzüğü Üzerine Eksen Yayıncılık.pdf 2,5 MB Kütüphane 1
    Eksen TKİP Kuruluş Kongresi Belgeleri Sınıf Çalışmasının Sorunları Eksen Yayıncılık.pdf 3,7 MB Kütüphane 1
    Eksen TKİP Kuruluş Kongresi Belgeleri Uluslararası Durum Üzerine Değerlendirmeler Eksen Yayıncılık.pdf 5 MB Kütüphane 1
    Eksen TKİP Kuruluş Kongresi Belgeleri Örgütsel Güvenlik Sorunları Eksen Yayıncılık.pdf 1,8 MB Kütüphane 1
    Eksen TKİP Kuruluş Kongresi Belgeleri Örgütsel Sorunlar Eksen Yayıncılık.pdf 2,3 MB Kütüphane 1
    Eksen TKİP Program Tüzük Eksen Yayıncılık.pdf 3,1 MB Kütüphane 1
    Eksen Teori ve Program Sorunları Eksen Yayıncılık.pdf 12 MB Kütüphane 1
    Eksen Volkan Yaraşır Yıkıcı Güç Kollektif Özne Eksen Yayıncılık.pdf 4,7 MB Kütüphane 1
    Eksen Yakın Geçmişe Genel Bir Bakış ve Platform Taslağı Eksen Yayıncılık.pdf 1,8 MB Kütüphane 1
    Eksen Yüksel Akkaya Kapitalizmin Hapishanalerinde Ödünç Hayatlar Eksen Yayıncılık.pdf 6,4 MB Kütüphane 1
    Eksen Zor Dönem Devrimcileri Habip ve Ümit Eksen Yayıncılık.pdf 1,4 MB Kütüphane 1
    Eksen İç Yazışmalar, İç Çatışmalar (Işık, Daha Çok Işık!) Eksen Yayıncılık.pdf 6,9 MB Kütüphane 1
    El Salvador'da Devrim Yarın Yayınları.pdf 2,7 MB Kütüphane 1
    Elfriede Jelinek Arzu Gendaş Yayınları.pdf 1,6 MB Kütüphane 1
    Elfriede Jelinek Piyanist Notos Yayınları.pdf 4,9 MB Kütüphane 1
    Elfriede Jelinek Sevda Kadınları Gendaş Yayınları.pdf 8,4 MB Kütüphane 1
    Elias Canetti Edebiyatçılar Üzerine Payel Yayınları.pdf 4,7 MB Kütüphane 1
    Elias Canetti Hayvanlar Üzerine Sel Yayınları.pdf 979 KB Kütüphane 1
    Elias Canetti Kitle ve İktidar Ayrıntı Yayınları.pdf 9,6 MB Kütüphane 1
    Elias Canetti Kulaktaki Meşale Payel Yayınları.pdf 5,6 MB Kütüphane 1
    Elias Canetti Kurtarılmış Dil Payel Yayınları.pdf 6,3 MB Kütüphane 1
    Elias Canetti Saatin Gizli Yüreği Payel Yayınları 26-27-48-49. sy. eksik.pdf 3,4 MB Kütüphane 1
    Elias Canetti Sözcüklerin Bilinci Payel Yayınları.pdf 9,8 MB Kütüphane 1
    Elias Canetti Ölüm Üzerine Payel Yayınları.pdf 4 MB Kütüphane 1
    Elias Canetti İnsanın Taşrası Payel Yayınları.pdf 4,5 MB Kütüphane 1
    Elif Köksal Katmandu'da Ev Hali Metis Yayınları.pdf 4 MB Kütüphane 1
    Ellen Meiksins Wood Marks'a Dönüş Kalkedon Yayınları.pdf 3,6 MB Kütüphane 1
    Elzbieta Ettinger Bir Yaşam Rosa Luxemburg Belge Yayınları.pdf 16,5 MB Kütüphane 1
    Emil Koralof Partizanın Kızı Habora Yayınevi.pdf 5,6 MB Kütüphane 1
    Emile Durkheim Toplumbilimin Yöntem Kuralları Cem Yayınları.pdf 1,7 MB Kütüphane 1
    Emmanuel Robles Buna Şafak Diyorlar May Yayınları.pdf 4,7 MB Kütüphane 1
    Emmanuil Kazakeviç Mavi Defter Evrensel Basım Yayın.pdf 5,8 MB Kütüphane 1
    Emmanuil Kazakeviç Oder Kıyısında İlkbahar Evrensel Basım Yayın.pdf 5,9 MB Kütüphane 1
    Emmanuil Kazakeviç Yıldız Evrensel Basım Yayın.pdf 3,1 MB Kütüphane 1
    Engels Ailenin Özel Mülkiyetin ve Devletin Kökeni Sol Yayınları.pdf 7,4 MB Kütüphane 1
    Engels Almanya'da Devrim ve Karşı-Devrim Sol Yayınları.pdf 2,5 MB Kütüphane 1
    Engels Anti Duhring Sol Yayınları.pdf 25,9 MB Kütüphane 1
    Engels Biyografisi Sorun Yayınları.pdf 22,6 MB Kütüphane 1
    Engels Büro ile Barikat Arasında Sol Yayınları.pdf 6,7 MB Kütüphane 1
    Engels Doğanın Diyalektiği Sol Yayınları.pdf 37,1 MB Kütüphane 1
    Engels Konut Sorunu Alter Yayınları.pdf 3 MB Kütüphane 1
    Engels Köylüler Savaşı Payel Yayınları.pdf 38,5 MB Kütüphane 1
    Engels Ludwig Feuerbach ve Klasik Alman Felsefesinin Sonu Sol Yayınları 3. Baskı.pdf 1,4 MB Kütüphane 1
    Engels Ludwing Feuerbach ve Klasik Alman Felsefesinin Sonu Sol Yayınları 2. Baskı.pdf 14 MB Kütüphane 1
    Engels Ludwing Feuerbach ve Klasik Alman Felsefesinin Sonu İnter Yayınları.pdf 2,3 MB Kütüphane 1
    Engels Marks'ın Kapital'i Üzerine Günce Yayınları.pdf 7,7 MB Kütüphane 1
    Engels Sosyalizmin Ütopyadan Bilime Gelişmesi İnter Yayınları.pdf 5 MB Kütüphane 1
    Engels Tarihsel Materyalizm Üzerine Mektuplar 1890-94 Bilim ve Sosyalizm Yayınları.pdf 664 KB Kütüphane 1
    Engels Tarihte Zorun Rolü Sol Yayınları.pdf 4,9 MB Kütüphane 1
    Engels Ütopik Sosyalizm ve Bilimsel Sosyalizm Sol Yayınları.pdf 2,3 MB Kütüphane 1
    Engels İngiltere'de Emekçi Sınıfların Durumu Ayrıntı Yayınları.pdf 5,5 MB Kütüphane 1
    Engels İngiltere'de Emekçi Sınıfın Durumu Doğan Yayınları.pdf 23,5 MB Kütüphane 1
    Engels İngiltere'de Emekçi Sınıfın Durumu Sol Yayınları.pdf 9,8 MB Kütüphane 1
    Enver Gökçe Bütün Şiirleri Evrensel Basım Yayın.pdf 1,7 MB Kütüphane 1
    Ephraim Kishon Başbakanı Kim Öptü Bilgi Yayınevi.pdf 1,7 MB Kütüphane 1
    Erdem Demirtaş Ortadoğu'da Devlet ve İktidar Metis Yayınları.pdf 2,6 MB Kütüphane 1
    Erdoğan Alkan Şiir Sanatı Yön Yayınları.pdf 15,2 MB Kütüphane 1
    Erdoğan Aydın Kimlik Mücadelesinde Alevilik Literatür Yayınları.pdf 5,1 MB Kütüphane 1
    Eric J. Hobsbawm 1780'den Günümüze Milletler ve Milliyetçilik Ayrıntı Yayınları girişte 1 sayfa eksik.pdf 3,9 MB Kütüphane 1
    Eric J. Hobsbawm Devrim Çağı Dost Yayınları.pdf 7,5 MB Kütüphane 1
    Eric J. Hobsbawm Fransız Devrimine Bakış Agora Kitaplığı.pdf 3,6 MB Kütüphane 1
    Eric J. Hobsbawm Küreselleşme Demokrasi ve Terörizm Agora Kitaplığı.pdf 8,1 MB Kütüphane 1
    Eric J. Hobsbawm Kısa 20. Yüzyıl 1914-1991 Aşırılıklar Çağı Sarmal Yayınları.pdf 25,1 MB Kütüphane 1
    Eric J. Hobsbawm Sermaye Çağı Dost Yayınları.pdf 10,9 MB Kütüphane 1
    Eric J. Hobsbawm Tarih Üzerine Bilim ve Sanat Yayınları.pdf 26,2 MB Kütüphane 1
    Eric J. Hobsbawm Tuhaf Zamanlar İletişim Yayınları.pdf 15 MB Kütüphane 1
    Eric J. Hobsbawm vd. İlk Sınıflı Toplumlar Asyagil Üretim Tarzı ve Doğu Despotizmi Birey ve Toplum Yayınları.pdf 11 ,3 MB Kütüphane 1
    Eric J. Hobsbawm İmparatorluk Çağı Dost Yayınları.pdf 7,1 MB Kütüphane 1
    Eric J. Hobsbawm-Terence Ranger Geleneğin İcadı Agora Kitaplığı.pdf 6,8 MB Kütüphane 1
    Eric Maıgret Medya ve İletişim Sosyolojisi İletişim Yayınları.pdf 6,5 MB Kütüphane 1
    Erich Honecker Moabit Hapishanesi Notları Yazın Dergisi Yayınları.pdf 2 MB Kütüphane 1
    Erik Orsenna Kağıt Yolunda Metis Yayınları.pdf 4,1 MB Kütüphane 1
    Ernesto Che Guevara Ekonomi ve Sosyalist Ahlak Evren Yayınları.pdf 1,8 MB Kütüphane 1
    Ernesto Gonzales Bermejo Ateşi Tutmak Belge Yayınları Kapak eklenecek.pdf 12,6 MB Kütüphane 1
    Ernst Fischer Sanatın Gerekliliği Payel Yayınları.pdf 5,8 MB Kütüphane 1
    Ernst Mayr Biyoloji Budur Tübitak Yayınları.pdf 8,8 MB Kütüphane 1
    Erol Toy Altın Saray Cem Yayınları.pdf 1,1 MB Kütüphane 1
    Erol Toy Arinna'nın Gölgesi (Dünya'da Hititleri Anlatan İlk Roman) Yaz Yayınları.pdf 2,1 MB Kütüphane 1
    Erol Toy Azap Ortakları Cilt 1 May Yayınları.pdf 7,6 MB Kütüphane 1
    Erol Toy Azap Ortakları Cilt 2 May Yayınları.pdf 7,1 MB Kütüphane 1
    Erol Toy Bal Tutanlar May Yayınları.pdf 3 MB Kütüphane 1
    Erol Toy Gözbağı Tekin Yayınevi.pdf 4,6 MB Kütüphane 1
    Erol Toy Iğrıp Çoğul Yayınları.pdf 7 MB Kütüphane 1
    Erol Toy Kilittaşı Yayınevi Künyesi Yok.pdf 9,6 MB Kütüphane 1
    Erol Toy Kuzgunlar ve Leşler Cilt 2 Tekin Yayınevi.pdf 5,5 MB Kütüphane 1
    Erol Toy Kuzgunlar ve Leşler tekin Yayınevi.pdf 13,5 MB Kütüphane 1
    Erol Toy Oyunlar Lozan-Pirsultan Boyut Yayınları.pdf 3,4 MB Kütüphane 1
    Erol Toy Son Seçim May Yayınları.pdf 5,9 MB Kütüphane 1
    Erol Toy Sır Küpü Yaz Yayınları.pdf 2,1 MB Kütüphane 1
    Erol Toy Yitik Ülkü Cilt I Çağdaş Yayınları.pdf 4,8 MB Kütüphane 1
    Erol Toy Yitik Ülkü Cilt II Çağdaş Yayınları.pdf 4,3 MB Kütüphane 1
    Erol Toy Yitik Ülkü Cilt III Çağdaş Yayınları.pdf 5,7 MB Kütüphane 1
    Erol Toy Zor Oyunu Yayınevi Künyesi Yok.pdf 8 MB Kütüphane 1
    Erol Toy İmparator Yaz Yayınları.pdf 3,5 MB Kütüphane 1
    Esat Sakar Filistin İşçi Hareketi Pele Sor Yayınları.pdf 11 MB Kütüphane 1
    Evelyn Reed Bilim ve Cinsiyet Ayrımı Payel Yayınları.pdf 8,2 MB Kütüphane 1
    Evgeny B. Pasukanis Genel Hukuk Teorisi ve Marksizm Birikim Yayınları.pdf 2,7 MB Kütüphane 1
    F. Rossif-M. Chapsal Madrid'de Ölmek Yöntem Yayınları.pdf 27 MB Kütüphane 1
    F. Welat Diyarakır Sorgu ve 5 Nolu Dilan Yayınları.pdf 9,6 MB Kütüphane 1
    Fahri Erdinç Ali'nin Biri Yordam Kitap.pdf 2,1 MB Kütüphane 1
    Fahri Erdinç Kardeş Evi Habora Yayınevi.pdf 9 MB Kütüphane 1
    Fahri Erdinç Nazım Hikmet ve Bulgaristan Evrensel Dostluk Yayınları.pdf 9,1 MB Kütüphane 1
    Farah Pehlevi Anılar Dünya Yayınları.pdf 7,6 MB Kütüphane 1
    Fatima Mernissi Peçenin Ötesi Yayınevi Yayınları.pdf 2,6 MB Kütüphane 1
    Felix Guattari Üç Ekoloji Hil Yayınları.pdf 1,9 MB Kütüphane 1
    Felsefe Dergisi Sayı 001 Ekim Kasım Aralık 1972.pdf 942 KB Kütüphane 1
    Felsefe Dergisi Sayı 001 Ekim Kasım Aralık 1977.pdf 13,5 MB Kütüphane 1
    Felsefe Dergisi Sayı 002 Ocak Şubat Mart 1973.pdf 2,3 MB Kütüphane 1
    Felsefe Dergisi Sayı 002 Ocak Şubat Mart 1978.pdf 5,4 MB Kütüphane 1
    Felsefe Dergisi Sayı 003 Nisan Mayıs Haziran 1973.pdf 2,1 MB Kütüphane 1
    Felsefe Dergisi Sayı 003 Nisan Mayıs Haziran 1978.pdf 10,1 MB Kütüphane 1
    Felsefe Dergisi Sayı 004 Temmuz Ağustos Eylül 1973.pdf 2 MB Kütüphane 1
    Felsefe Tartışmları 1. Kitap.pdf 1,2 MB Kütüphane 1
    Felsefe Tartışmları 2. Kitap.pdf 7,5 MB Kütüphane 1
    Fevzi Karadeniz Lal Pencere Yayınları.pdf 1,5 MB Kütüphane 1
    Fidel Castro Devrim İçin Savaşmayana Komünist Denmez Yar Yayınları.pdf 1,1 MB Kütüphane 1
    Fidel Castro Diyor ki Oda Yayınları.pdf 1,7 MB Kütüphane 1
    Fidel Castro Dünya Bunalımı Onur Yayınları.pdf 5,6 MB Kütüphane 1
    Fidel Castro Emperyalist Küreselleşme Yeni Hayat Kütüphanesi.pdf 994 KB Kütüphane 1
    Fidel Castro Konuşuyor Yaşam Yayınları 8-9.sy değiş.pdf 408 KB Kütüphane 1
    Fidel Castro Sosyalizmi Kuracağız Belge Yayınları 131. sy değiş.pdf 2,5 MB Kütüphane 1
    Fidel Castro Ya Vatan Ya Ölüm.pdf 1,8 MB Kütüphane 1
    Fidel Castro Çekoslavakya Sorunu Aşama Yayınları.pdf 895 KB Kütüphane 1
    Fikret Başkaya Kavram Sözlüğü Söylem ve Gerçek Özgür Üniversite Yayınları.pdf 3,7 MB Kütüphane 1
    Fikret Otyam 40 Yıl Önce 40 Yıl Sonra Gelin Canlar Bir Olalım Ümit Yayıncılık.pdf 6,3 MB Kütüphane 1
    Fikret Otyam Arkadaşım Orhan Kemal ve Mektupları E Yayınları.pdf 18,8 MB Kütüphane 1
    Fikret Otyam Ağlama Anam Gendaş Yayınları.pdf 2,7 MB Kütüphane 1
    Fikret Otyam Bir Karış Toprak İçin İmece Yayınları.pdf 10,1 MB Kütüphane 1
    Fikret Otyam Can Pazarı Vay Kurban Hayvanlar ve İnsanlar Doğan Yayınları.pdf 12,6 MB Kütüphane 1
    Fikret Otyam Ceylanlar Suya İndi Prospero Yayınları.pdf 2,2 MB Kütüphane 1
    Fikret Otyam Ey Samandağ Samandağ Gerçek Sanat Yayınları.pdf 7,1 MB Kütüphane 1
    Fikret Otyam Gide Gide 11 (Ne Biçim Amerika Ne Biçim Rusya ve İran Afganistan Pakistan) Ok Yayınları 17-32 arası sy. baskıda yok.pdf 6,3 MB Kütüphane 1
    Fikret Otyam Ha Bu Diyar Doğudan Gezi Notları Harran Hoyrat Mayın ve Irıp Adam Yayınları.pdf 13 MB Kütüphane 1
    Fikret Otyam Harran Koçaklaması Boyut Yayınları.pdf 4,8 MB Kütüphane 1
    Fikret Otyam Hu Dost Aktil ile İncecik Alevi'ler Almanya'da Nefes Yayınları.pdf 5,1 MB Kütüphane 1
    Fikret Otyam Kanlı Gömlekler Köyün Çocuğu Yayınları.pdf 1,9 MB Kütüphane 1
    Fikret Otyam Karasevdam Anadolum Türkiye Yazıları Yayınları.pdf 15,2 MB Kütüphane 1
    Fikret Otyam Karasevdam Anadolum Çağdaş Yayınları.pdf 2,9 MB Kütüphane 1
    Fikret Otyam Korku Kaymakam Babo Köprü Kara Tohum Başnur Matbaası.pdf 9,4 MB Kütüphane 1
    Fikret Otyam Mayınlı Topraklar Üzerinde Çağdaş Yayınları.pdf 5,4 MB Kütüphane 1
    Fikret Otyam Pavli Kardeş Kaynak Yayınları.pdf 7,1 MB Kütüphane 1
    Fikret Otyam Topraksızlar Yeditepe Yayınları.pdf 4,1 MB Kütüphane 1
    Fikret Otyam Şu Bizim Gazipaşa ve İsmet Paşalı Yıllar Adam Yayınları.pdf 7,6 MB Kütüphane 1
    Foucault Deliliğin Tarihi Cilt I İmge Yayınları.pdf 4,6 MB Kütüphane 1
    Foucault Deliliğin Tarihi Cilt II İmge Yayınları.pdf 3,9 MB Kütüphane 1
    Francis Crick Şaşırtan Varsayım Tübitak Yayınları.pdf 6,5 MB Kütüphane 1
    Frans B. M. Waal Köken Ağacı Alfa Yayınları.pdf 8 MB Kütüphane 1
    Frans De Waal Bonobo ve Ateist Metis Yayınları.pdf 7,6 MB Kütüphane 1
    Frans De Waal İçimizdeki Maymun Biz Neden Biziz Metis Yayınları.pdf 3,3 MB Kütüphane 1
    Franz Mehring Karl Marks Yaşam Öyküsü I. Cilt İlya Yayınları.pdf 4,9 MB Kütüphane 1
    Franz Mehring Karl Marks Yaşam Öyküsü II. Cilt İlya Yayınları.pdf 5,5 MB Kütüphane 1
    Frederike Geerdink Roboski Gençler Öldü İletişim Yayınları.pdf 7,4 MB Kütüphane 1
    Fredric Jameson Kapital'i Sahnelemek Sel Yayınları.pdf 2,2 MB Kütüphane 1
    Füsun Erbulak Niçin Geç Kaldım Ararat Yayınları.pdf 5,1 MB Kütüphane 1
    Füsun Özbilgen Semiha Berksoyun Anıları Broy Yayınları.pdf 6,8 MB Kütüphane 1
    Gaby Weber Gerilla Bilanço Çıkarıyor Belge Yayınları.pdf 8,7 MB Kütüphane 1
    Gaius Iulius Phaedrus Masallar YKY.pdf 1,4 MB Kütüphane 1
    Galina Serebryakova Ateşi Çalmak 1 Evrensel Basım Yayın.pdf 22,6 MB Kütüphane 1
    Galina Serebryakova Ateşi Çalmak 2 Evrensel Basım Yayın.pdf 11,2 MB Kütüphane 1
    Galina Serebryakova Ateşi Çalmak 3 Evrensel Basım Yayın.pdf 10,5 MB Kütüphane 1
    Galina Serebryakova Ateşi Çalmak 4 Evrensel Basım Yayın.pdf 12,4 MB Kütüphane 1
    Galina Serebryakova Ateşi Çalmak 5 Evrensel Basım Yayın.pdf 9,4 MB Kütüphane 1
    Galina Serebryakova Fransız Devriminde Kadınlar Evrensel Basım Yayın.pdf 5,8 MB Kütüphane 1
    General Vo Nguyen Giap Vetnam Demokratik Halk Devrimi Ekin Yayınları.pdf 4,7 MB Kütüphane 1
    Georg Chrıstoph Lıchtenberg Aforizmalar Dost Yayınları.pdf 3,4 MB Kütüphane 1
    Georg G. Iggers Bilimsel Nesnellikten Postmodernizme Yirminci Yüzyılda Tarihyazımı Tarih Vakfı Yurt Yayınları.pdf 9,1 MB Kütüphane 1
    Georg Lukacs Aklın Yıkımı I Payel Yayınları.pdf 9,9 MB Kütüphane 1
    Georg Lukacs Aklın Yıkımı II Payel Yayınları.pdf 11 MB Kütüphane 1
    Georg Lukacs Avrupa Gerçekliği Payel Yayınları.pdf 25,4 MB Kütüphane 1
    Georg Lukacs Birey ve Toplum Günebakan Yayınları.pdf 17,9 MB Kütüphane 1
    Georg Lukacs Estetik III Payel Yayınları.pdf 28,2 MB Kütüphane 1
    Georg Lukacs Goethe ve Çağı Sel Yayınları.pdf 8,8 MB Kütüphane 1
    Georg Lukacs Lenin'in Düşüncsi Devrimin Güncelliği Belge Yayınları.pdf 1,4 MB Kütüphane 1
    Georg Lukacs Sosyal Varlık Varlıkbilimine Doğru I Hegel Payel Yayınları.pdf 1,8 MB Kütüphane 1
    Georg Lukacs Sosyal Varlık Varlıkbilimine Doğru II Marks Payel Yayınları.pdf 2,6 MB Kütüphane 1
    Georg Lukacs Sosyal Varlık Varlıkbilimine Doğru III Emek Payel Yayınları.pdf 2 MB Kütüphane 1
    Georg Lukacs Tarih ve Sınıf Bilinci Belge Yayınları.pdf 9,7 MB Kütüphane 1
    Georg Lukacs Çağdaş Gerçekçiliğin Anlamı Payel Yayınları.pdf 1,9 MB Kütüphane 1
    George Thomson İnsnın Özü Payel Yayınları.pdf 7,8 MB Kütüphane 1
    Georges Bataille Edebiyat ve Kötülük Ayrıntı Yayınları.pdf 3,4 MB Kütüphane 1
    Georgi Dimitrov Halk Cumhuriyetine Doğru Habora Kitabevi.pdf 5,2 MB Kütüphane 1
    Georgi Karaslavof Partizan Habora Yayınları.pdf 9,1 MB Kütüphane 1
    Gerardt Hooft Maddenin Son Yapıtaşları Tübitak Yayınları.pdf 3,2 MB Kütüphane 1
    Giap Halk Savaşı Halk Ordusu Sol Yayınları.pdf 4,8 MB Kütüphane 1
    Giap Vietnam Halk Savaşı Bilim ve Sosyalizm Yayınları.pdf 2 MB Kütüphane 1
    Gil Green Portekiz Devrimi Bilim ve Sosyalizm Yayınları.pdf 5,4 MB Kütüphane 1
    Gilbert Badia Bir Mektup Ustası Rosa Luxemburg Pencere Yayınları.pdf 11,8 MB Kütüphane 1
    Gilles Deleuze-Felix Guattari Kapitalizm ve Şizofreni 2 Bağlam Yayınları.pdf 3,1 MB Kütüphane 1
    Gisele Halimi Hapsedilmiş Kadın Broy Yayınları.pdf 2,9 MB Kütüphane 1
    Gorki Ana May Yayınları.pdf 15,9 MB Kütüphane 1
    Gorki Ana Oda Yayınları.pdf 4,9 MB Kütüphane 1
    Gorki Klim Samgin'in Cilt I Yaşamı Evrensel Basım Yayın.pdf 19,5 MB Kütüphane 1
    Gorki Klim Samgin'in Cilt II Yaşamı Evrensel Basım Yayın.pdf 23,6 MB Kütüphane 1
    Gorki Klim Samgin'in Hayatı Cilt III Evrensel Basım Yayın.pdf 4,6 MB Kütüphane 1
    Gorki Klim Samgin'in Hayatı Cilt IV Evrensel Basım Yayın.pdf 6,4 MB Kütüphane 1
    Gorki Provokatör Günce Yayınları.pdf 8,1 MB Kütüphane 1
    Gottlob Frege Aritmetiğin Temelleri YKY.pdf 3 MB Kütüphane 1
    Gökhan Atılgan Yön Devrim Hareketi Yordam Kitap.pdf 9,2 MB Kütüphane 1
    Gül Işık İspanya Bir Başka Avrupa Metis Yayınları.pdf 9,4 MB Kütüphane 1
    Günter Hoell Tarımda Kapitalizmin Gelişmesi ve Toprak Rantı Bilim Yayınları.pdf 1,6 MB Kütüphane 1
    Günter Wallraff Nikaragua'nın İçinden A Yayınları.pdf 2,6 MB Kütüphane 1
    H. Ortega Saavedra Ayaklanma Üstüne Belge Yayınları.pdf 1,3 MB Kütüphane 1
    H.Ortega Saavedra Ayaklanma Üstüne Belge Yayınları.pdf 1,3 MB Kütüphane 1
    Hagop Baronyan Bağdasar Ağpar ve Haşmetlü Dilenciler BGST Yayınları.pdf 2,5 MB Kütüphane 1
    Halil Güven Zaman Zindan İçinde TÜSTAV Yayınları Sarı Defter.pdf 10,5 MB Kütüphane 1
    Halk Ordusunun Kuruluşu Yayınevi Künyesi Yok.pdf 3,4 MB Kütüphane 1
    Hans Kirk Köle Yordam Kitap.pdf 1,7 MB Kütüphane 1
    Hans Magnus Enzensberger Havana Duruşması Yar Yayınları.pdf 3 MB Kütüphane 1
    Henri Alleg Büyük Geri Sıçrama Evrensel Basım Yayın.pdf 3,2 MB Kütüphane 1
    Henri Lefebrvre Marx'ın Sosyolojisi Öncü Kitapevi.pdf 8,8 MB Kütüphane 1
    Henri Lefebvre Marx'ın Sosyolojisi Sorun Yayınları.pdf 4,7 MB Kütüphane 1
    Henri Lefebvre Sosyalist Dünya Görüşü Marksizm Yordam Kitap.pdf 4,2 MB Kütüphane 1
    Henrri Weber Nikaragua Sandinist Devrimi Belge Yayınları.pdf 10,4 MB Kütüphane 1
    Henry Corbin İslam Felsefesi Tarihi 1 İletişim Yayınları.pdf 19,8 MB Kütüphane 1
    Henry Corbin İslam Felsefesi Tarihi 2 İletişim Yayınları.pdf 6,8 MB Kütüphane 1
    Hikmet Birand Alıç Ağacı İle Sohbetler Tübitak Yayınları.pdf 9,2 MB Kütüphane 1
    Ho Şi Minh Seçme Yazılar Aşama Yayınları.pdf 4,5 MB Kütüphane 1
    Howard Fast Suçsuzlar Sacco ve Vanzetti Payel Yayınları.pdf 23,3 MB Kütüphane 1
    Hüseyin Cevahir Küba Devrimi Üzerine Evren Yayınları.pdf 868 KB Kütüphane 1
    Hüseyin Pazarcı Uluslararası Hukuk Dersleri II. Kitap AÜSBF Yayınları.pdf 15,4 MB Kütüphane 1
    II. Dünya Savaşında Kurşuna Dizilen Fransız İşçilerinin Mektupları Pencere Yayınları.pdf 2,3 MB Kütüphane 1
    IV. Türk Tarih Kongresi 10-14 Kasım 1948 Ankara TTK Yayınları.pdf 18,5 MB Kütüphane 1
    Ian Fraser Hegel ve Marks İhtiyaç Kavramı Dost Kitapevi.pdf 11,3 MB Kütüphane 1
    Ingeborg Bachmann Dar Zaman Artshop Yayınları.pdf 485 KB Kütüphane 1
    Ingmar Bergman Sinematografi İnsan Yüzüdür Agora Kitaplığı.pdf 4 MB Kütüphane 1
    Iris Murdoch İtalyan Kızı E Yayınları.pdf 5,4 MB Kütüphane 1
    Isaak Illıch Rubin Marx'ın Değer Teorisi Kalkedon Yayınları.pdf 8,1 MB Kütüphane 1
    Işıl Özgentürk Hançer Yazko Yayınları.pdf 1,1 MB Kütüphane 1
    Jack Trout-Al Ries Pazarlama Savaşları Optimist Yayınları.pdf 5,2 MB Kütüphane 1
    Jacobo Arenas Kolombiya Halk Gerillası Yar Yayınları.pdf 2,7 MB Kütüphane 1
    Jacques Bidet-Stathis Kouvelakis Çağdaş Marksizm İçin Eleştirel Kılavuz Yordam Kitap.pdf 20,7 MB Kütüphane 1
    Jacques Derrida Marx ve Mahdumları Ayrıntı Yayınları.pdf 12 MB Kütüphane 1
    James D. Watson İkili Sarmal (DNA Yapı Çözümünün Öyküsü) Tübitak Yayınları.pdf 4,3 MB Kütüphane 1
    James Dunkerley Uzun Savaş Belge Yayınları.pdf 10,3 MB Kütüphane 1
    James Wood Kurmaca Nasıl İşler Ayrıntı Yayınları.pdf 2 MB Kütüphane 1
    Jared Diamond Seks Neden Keyiflidir Varlık Yayınları.pdf 3,8 MB Kütüphane 1
    Jared Diamond Üçüncü Şempanze Alfa Yayınları.pdf 8,7 MB Kütüphane 1
    Jean Bonamour Rus Edebiyatı Dost Kitabevi.pdf 2,6 MB Kütüphane 1
    Jean Bottera Tarihte Tanrı Fikrinin Doğuşu Kırmızı Yayınları.pdf 4 MB Kütüphane 1
    Jean Genet Denizci Ayrıntı Yayınları.pdf 8,9 MB Kütüphane 1
    Jean Laffitte Eylem Adamları Kaldıraç Yayınları.pdf 6,3 MB Kütüphane 1
    Jean Laffitte Zafer Bizimdir Oda Yayınları.pdf 2,8 MB Kütüphane 1
    Jean Louis Banlet Alman Edebiyatı Dost Kitabevi.pdf 2,9 MB Kütüphane 1
    Jean Pierre Clero Lacan Sözlüğü Say Yayınları.pdf 1,6 MB Kütüphane 1
    Joan Jara Yarım Kalan Şarkı Versus Yayınları.pdf 8,6 MB Kütüphane 1
    Joanne Naiman Marksizm ve Feminizm Amaç Yayınları.pdf 5,5 MB Kütüphane 1
    Joelle Kuntz Portekiz Dün-Bugün Payel Yayınları.pdf 5,1 MB Kütüphane 1
    John B.Thompson Medya ve Modernite Kırmızı Yayınları.pdf 3,6 MB Kütüphane 1
    John Bellamy Foster Marks'ın Ekolojisi Epos Yayınları.pdf 11,7 MB Kütüphane 1
    John Eaton Keynes'e Karşı Marks Evrensel Basım Yayın.pdf 1,4 MB Kütüphane 1
    John Molyneux Gerçek Marksist Gelenek Nedir Z Yayınları.pdf 1,4 MB Kütüphane 1
    John Reed Balkanlarda Savaş Pencere Yayınları.pdf 2,3 MB Kütüphane 1
    John Reed Dünyayı Sarsan 10 Gün Ağaoğlu Yayınevi.pdf 8,8 MB Kütüphane 1
    John Reed Dünyayı Sarsan On Gün Oda Yayınları.pdf 10,3 MB Kütüphane 1
    John Reed Dünyayı Sarsan On Gün Yordam Kitap 216-7-270-1-294-5 eksik.pdf 4,8 MB Kütüphane 1
    John Reed John Reed'in Eğitimi Pencere Yayınları.pdf 2 MB Kütüphane 1
    Jorge Larrain Tarihsel Materyalizmi Yeniden Yapılandırmak Dönüşüm Yayınları.pdf 7,1 MB Kütüphane 1
    Jose Sandoval-Manuel Azcarate İspanya İç Savaşı Köprü Yayınları.pdf 2,7 MB Kütüphane 1
    Kalinin Devrimci Eğitim Devrimci Ahlak Sorun Yayınları.pdf 2,9 MB Kütüphane 1
    Kamber Akbalık Kutsal WC Diyarbakır 5 nolu Zindanı El Yayınları.pdf 1,9 MB Kütüphane 1
    Karl Korsch Marksist Kuram ve Sınıf Hareketi Doruk Yayınları.pdf 10,6 MB Kütüphane 1
    Karl Korsch Marksizm ve Felsefe Belge Yayınları.pdf 4,9 MB Kütüphane 1
    Kemal Sülker Nazım Hikmet Dosyası May Yayınları.pdf 15,1 MB Kütüphane 1
    Kemal Sülker Nazım Hikmet'in Gerçek Yaşamı Cilt I 1902-1928 Yalçın Yayınları.pdf 4 MB Kütüphane 1
    Kemal Sülker Nazım Hikmet'in Gerçek Yaşamı Cilt II 1929-1933 Yalçın Yayınları.pdf 3,4 MB Kütüphane 1
    Kemal Sülker Nazım Hikmet'in Gerçek Yaşamı Cilt III 1934-1935 Yalçın Yayınları.pdf 3,3 MB Kütüphane 1
    Kemal Sülker Nazım Hikmet'in Gerçek Yaşamı Cilt IV 1936-1937 Yalçın Yayınları.pdf 11 MB Kütüphane 1
    Kemal Tahir Roman Notları 2 Batı Çıkmazı Bağlam Yayınları.pdf 7,2 MB Kütüphane 1
    Kemal Tahir Roman Notları 3 Patriyot Ömer Gülen Azap Çıkmazı Bağlam Yayınları.pdf 4,3 MB Kütüphane 1
    Kemal Özer Sevdalı Buluşma Adam Yayınları.pdf 744 KB Kütüphane 1
    Keml Tahir Notlar Sanat Edebiyat 1 Bağlam Yayınları.pdf 16,4 MB Kütüphane 1
    Kollontai Marksizm ve Cinsel Devrim Tüm Zamanlar Yayıncılık.pdf 16,1 MB Kütüphane 1
    Komünist Enternasyonal Programı 1928 İnter Yayınları.pdf 3,6 MB Kütüphane 1
    Korkut Boratav 1980'li yıllarda Türkiye'de Sosyal Sınıflar ve Blüşüm Gerçek Yayınları.pdf 3,3 MB Kütüphane 1
    Korkut Boratav İstanbul ve Anadolu'dan Sınıf Profilleri İmge kitabevi.pdf 5,4 MB Kütüphane 1
    Kostantin Fedin Olağandışı Bir Yaz I Evrensel Basım Yayın.pdf 3,9 MB Kütüphane 1
    Kostantin Fedin Olağandışı Bir Yaz II Evrensel Basım Yayın.pdf 4,3 MB Kütüphane 1
    Kostantin Paustovski Bataklık Yar Yayınları.pdf 4,5 MB Kütüphane 1
    Ksenophon Anabasis On Binlerin Dönüşü Parola Yayınları.pdf 3,3 MB Kütüphane 1
    Küba Komünist Partisi 4. Kongre Belgeleri Dünya Yayınları.pdf 1,8 MB Kütüphane 1
    Larissa Reissner Hamburg Barikatları Oda Yayınları.pdf 3,4 MB Kütüphane 1
    Laszlo Krasznahorkai Savaş ve Savaş Can Yayınları.pdf 7,2 MB Kütüphane 1
    Le Duan Vietnam Devrimi Bilim ve Sosyalizm Yayınları.pdf 8,8 MB Kütüphane 1
    Lee Lockwood-F. R. Alleman Fidel Castro Konuşuyor 7-9-15-19-20-21. sy. değiştirilmesi gerekiyor 1.pdf 985 KB Kütüphane 1
    Lenin 1905 Devrimi Üzerine Yazılar Yöntem Yayınları.pdf 8,3 MB Kütüphane 1
    Lenin 1917 İnter Yayınları.pdf 9,5 MB Kütüphane 1
    Lenin Aydın Kesimi Üzerine Başak Yayınları.pdf 11,8 MB Kütüphane 1
    Lenin Barış İçinde Bir Arada Yaşama Ekim Yayınları.pdf 5,5 MB Kütüphane 1
    Lenin Bir Adım İleri İki Adım Geri Sol Yayınları.pdf 3,9 MB Kütüphane 1
    Lenin Biyografi Sorun Yayınları.pdf 13,2 MB Kütüphane 1
    Lenin Burjuva Demokrasisi ve Proletarya Diktatörlüğü Sol Yayınları.pdf 3 MB Kütüphane 1
    Lenin Bölünme Üzerine Yar Yayınları.pdf 8,6 MB Kütüphane 1
    Lenin Demokratik Devrimde Sosyal Demokrasinin İki Taktiği Sol Yayınları.pdf 24,3 MB Kütüphane 1
    Lenin Demokratik Devrimde Sosyal Demokrasinin İki Taktiği İnter Yayınları.pdf 8,9 MB Kütüphane 1
    Lenin Devlet P. D. Aydınlık Yayınları.pdf 3 MB Kütüphane 1
    Lenin Devlet ve Devrim Aydınlık Yayınları.pdf 26,2 MB Kütüphane 1
    Lenin Devlet ve Devrim Emek Yayınları.pdf 1,7 MB Kütüphane 1
    Lenin Devlet ve Devrim İnter Yayınları.pdf 9,4 MB Kütüphane 1
    Lenin Devlet ve İhtilal Bilim ve Sosyalizm Yayınları.pdf 11 MB Kütüphane 1
    Lenin Devrimci Lafazanlık Temel Yayınları.pdf 5,4 MB Kütüphane 1
    Lenin Devrimci Proletarya'ın 1 Mayıs Eylemi Çağrı Yayınevi.pdf 1,5 MB Kütüphane 1
    Lenin Din Üzerine Ser Yayınları.pdf 2,4 MB Kütüphane 1
    Lenin Din Üzerine İnter Yayınları.pdf 1,6 MB Kütüphane 1
    Lenin Doğuda Ulusal Kurtuluş Hareketleri Ant Yayınları.pdf 5,3 MB Kütüphane 1
    Lenin Döneminde Komünist Enternasyonal Cilt 1 Maya Yayınları.pdf 8,2 MB Kütüphane 1
    Lenin Emperyalist Ekonomizm Marksizmin Bir Karikatürü Sol Yayınları.pdf 1,9 MB Kütüphane 1
    Lenin Emperyalist Savaş Üzerine Günce Yayınları.pdf 25,4 MB Kütüphane 1
    Lenin Emperyalizm Kapitalizmin En Yüksek Aşaması Sol Yayınları.pdf 2,7 MB Kütüphane 1
    Lenin Emperyalizm Kapitalizmin En Yüksek Aşaması İnter Yayınları pdf değil.pdf 1,2 MB Kütüphane 1
    Lenin Felsefe Defterleri Sosyal Yayınları.pdf 16,2 MB Kütüphane 1
    Lenin Gençlik Üzerine Sol Yayınları 1. Baskı.pdf 5,6 MB Kütüphane 1
    Lenin Halkın Devlet Yönetimine Katılımı Üzerine Gelenek Yayınları.pdf 2,2 MB Kütüphane 1
    Lenin Halkın Dostları Kimlerdir ve Sosyal Demokratlara Karşı Nasıl Mücadele Eder İnter Yayınları.pdf 11,3 MB Kütüphane 1
    Lenin Halkın Dostları Kimlerdir ve sosyal Demokratlara Karşı Nasıl Svaşırlar Sol Yayınları.pdf 42,1 MB Kütüphane 1
    Lenin III. Enternasyonal Konuşmaları Koral Yayınları.pdf 14,5 MB Kütüphane 1
    Lenin Kadınların Kurtuluşu Akademi Yayınları.pdf 3,7 MB Kütüphane 1
    Lenin Karl Marks Ekonomi Politiği Sosyalizmi Taktiği Marksizm Bibliyoteği Yayınları.pdf 3,5 MB Kütüphane 1
    Lenin Karl Marks Hayatı Felsefesi Sosyolojisi Marksizm Bibliyoteği Yayınları.pdf 2,2 MB Kütüphane 1
    Lenin Karl Marks ve Doktrini Bilim ve Sosyalizm Yayınları.pdf 3 MB Kütüphane 1
    Lenin Kitle İçinde Parti Çalışması Ekim Yayınları.pdf 4,9 MB Kütüphane 1
    Lenin Komün Dersleri Sol Yayınları.pdf 13,1 MB Kütüphane 1
    Lenin Kültür ve Kültür İhtilali Üzerine Ser Yayınları.pdf 11,7 MB Kütüphane 1
    Lenin Kır Yoksullarına İnter Yayınları.pdf 437 KB Kütüphane 1
    Lenin Marks Engels Marksizm Sol Yayınları.pdf 19,6 MB Kütüphane 1
    Lenin Marksist Öğreti Evrensel Basım Yayın.pdf 4,5 MB Kütüphane 1
    Lenin Marksizm Devlet Üzerine Öncü Yayınları.pdf 4,3 MB Kütüphane 1
    Lenin Marksizm ve Gençlik Koral Yayınları.pdf 11,3 MB Kütüphane 1
    Lenin Marksizm ve Revizyonizm Günce Yayınları.pdf 3,1 MB Kütüphane 1
    Lenin Marksizmin Üç Kaynağı Sol Yayınları.pdf 2,4 MB Kütüphane 1
    Lenin Markszmin Bir Karikatürü ve Emperyalist Ekonumizm Koral Yayınları.pdf 4,9 MB Kütüphane 1
    Lenin Materyalizm ve Ampiriokritisizm Cilt 2 İnter Yayınları.pdf 9,7 MB Kütüphane 1
    Lenin Materyalizm ve Ampiryoktisizm Sol Yayınları.pdf 9,2 MB Kütüphane 1
    Lenin Mektuplar Evrensel Basım Yayın.pdf 2,4 MB Kütüphane 1
    Lenin Ne Yapmalı 1. Baskı Sol Yayınları.pdf 9,1 MB Kütüphane 1
    Lenin Ne Yapmalı Evrensel Basım Yayın.pdf 4,5 MB Kütüphane 1
    Lenin Ne Yapmalı Sol Yayınları.pdf 3,1 MB Kütüphane 1
    Lenin Ne Yapmalı İnter Yayınları Künye Yok Pdf Değil.pdf 1 MB Kütüphane 1
    Lenin Nisan Tezleri ve Ekim Devrimi Sol Yayınları.pdf 30,3 MB Kütüphane 1
    Lenin Nisan Tezleri ve Ekim Devrimi İnter Yayınları.pdf 7,7 MB Kütüphane 1
    Lenin Proletarya Kültürü Yar Yayınları 4. BAskı.pdf 8,4 MB Kütüphane 1
    Lenin Proletarya Kültürü Yar Yayınları.pdf 11,9 MB Kütüphane 1
    Lenin Proleter Devrim ve Dönek Kautsky Bilim ve Sosyalizm Yayınları 5. Baskı.pdf 17,3 MB Kütüphane 1
    Lenin Proleter Devrim ve Dönek Kautsky İnter Yayınları.pdf 13,9 MB Kütüphane 1
    Lenin Proleterya Devrimi ve Dönek Kautsky Bilim ve Sosyalizm Yayınları 3. Baskı.pdf 21,9 MB Kütüphane 1
    Lenin Rabochaya Gazeta'ya Makaleler Yenigün Yayınları.pdf 1,4 MB Kütüphane 1
    Lenin Redettiğimiz Miras Çağrı Yayınları.pdf 4,8 MB Kütüphane 1
    Lenin Resimli Kısa Biyografi Konuk Yayınları.pdf 13,3 MB Kütüphane 1
    Lenin RusSosyal Demokratlarının Görevleri Yeni Gün Yayınları.pdf 767 KB Kütüphane 1
    Lenin Rusya'da Kapitalizmin Gelişmesi Sol Yayınları 355. sy. eksik.pdf 15,9 MB Kütüphane 1
    Lenin Rusya'da Kapitalizmin Gelişmesi Sol Yayınları.pdf 12,6 MB Kütüphane 1
    Lenin Sanat ve Edebiyat Payel Yayınları.pdf 28,4 MB Kütüphane 1
    Lenin Sanat ve Edebiyat Üzerine Payel Yayınları 1. Baskı.pdf 10,7 MB Kütüphane 1
    Lenin Sendikalar Bugünkü Durum ve Troçki!nin Hataları Ekim Yayınları.pdf 2,7 MB Kütüphane 1
    Lenin Sendikalar Bugünkü Durum ve Troçki'nin Hataları Üzerine Honca Yayınları.pdf 3,2 MB Kütüphane 1
    Lenin Seçme Eserler Cilt 01 İnter Yayınları.pdf 26,3 MB Kütüphane 1
    Lenin Seçme Eserler Cilt 02 İnter Yayınları.pdf 29,3 MB Kütüphane 1
    Lenin Seçme Eserler Cilt 03 İnter Yayınları.pdf 41,4 MB Kütüphane 1
    Lenin Seçme Eserler Cilt 04 İnter Yayınları.pdf 22 MB Kütüphane 1
    Lenin Seçme Eserler Cilt 05 İnter Yayınları.pdf 20,8 MB Kütüphane 1
    Lenin Seçme Eserler Cilt 06 İnter Yayınları.pdf 45,6 MB Kütüphane 1
    Lenin Seçme Eserler Cilt 07 İnter Yayınları.pdf 30 MB Kütüphane 1
    Lenin Seçme Eserler Cilt 08 İnter Yayınları.pdf 25,9 MB Kütüphane 1
    Lenin Seçme Eserler Cilt 09 İnter Yayınları.pdf 20,3 MB Kütüphane 1
    Lenin Seçme Eserler Cilt 10 İnter Yayınları.pdf 13,6 MB Kütüphane 1
    Lenin Seçme Eserler Cilt 11 İnter Yayınları.pdf 60,2 MB Kütüphane 1
    Lenin Seçme Eserler Cilt 12 İnter Yayınları.pdf 18,1 MB Kütüphane 1
    Lenin Sol Komünizm Bir Çocukluk Hastalığı Sol Yayınları 2, Baskı.pdf 2,1 MB Kütüphane 1
    Lenin Sol Komünizm Bir Çocukluk Hastalığı Sol Yayınları 7, Baskı.pdf 3,5 MB Kütüphane 1
    Lenin Sosyalist Üretimin Örgütlenmesi Kor Yayınları.pdf 2 MB Kütüphane 1
    Lenin Sosyalizm ve Din Evrensel Basım Yayın.pdf 1,3 MB Kütüphane 1
    Lenin Sosyalizm ve Savaş Sol Yayınları.pdf 5,5 MB Kütüphane 1
    Lenin Sovyet Yönetiminin Örgütlenmesi Ekim Yayınları.pdf 25,9 MB Kütüphane 1
    Lenin Tarım Sorunları 1 Sol Yayınları.pdf 11,1 MB Kütüphane 1
    Lenin Tarımda Kapitalizm Sol Yayınları.pdf 5,8 MB Kütüphane 1
    Lenin Tasfiyecilik Üzerine Sol Yayınları.pdf 6,1 MB Kütüphane 1
    Lenin Tek Ülkede Sosyalist Devrim Ekim Yayınları.pdf 24,8 MB Kütüphane 1
    Lenin Ulusal Sorun ve Ulusal Kurtuluş Savaşları Sol Yayınları.pdf 39,7 MB Kütüphane 1
    Lenin Ulusların Kaderlerini Tayin Hakkı Sol Yayınları 8. Baskı.pdf 8,3 MB Kütüphane 1
    Lenin Ulusların Kaderlerini Tayin Hakkı Sol Yayınları.pdf 7,6 MB Kütüphane 1
    Lenin Yaklaşan Felaket Ekim Yayınları.pdf 3,4 MB Kütüphane 1
    Lenin Yönetmeyi Nasıl Öğrendik Evrensel Basım Yayın.pdf 2,3 MB Kütüphane 1
    Lenin vd. SanattaSosyalist Gerçekçilik Parşömen Yayınları.pdf 2,7 MB Kütüphane 1
    Lenin Örgütlenme Aydınlık Yayınları.pdf 9,4 MB Kütüphane 1
    Lenin Örgütlenme Kaynak Yayınları.pdf 7,1 MB Kütüphane 1
    Lenin İlk Bolşevik Kongresi Tan Yayınları.pdf 11,7 MB Kütüphane 1
    Lenin İşçi Köylü İttifakı İşçi Sınıfının Emekçi Köylülükle İttifakı Üzerine İnter Yayınları.pdf 8,8 MB Kütüphane 1
    Lenin İşçi Sınıfı ve Köylülük Sol Yayınları.pdf 15,7 MB Kütüphane 1
    Lenin'in Son Kavgası Öteki Yayınları.pdf 37,2 MB Kütüphane 1
    Lenin-Gorki Mektuplar Özgün Yayınları.pdf 6,5 MB Kütüphane 1
    Lenin-Stalin Gençlik Üzerine Evrensel Basım Yayın.pdf 2,5 MB Kütüphane 1
    Lenin-Stalin Komsomol ve Parti Tarihsel Yayıncılık.pdf 1,6 MB Kütüphane 1
    Lenin-Stalin Örgütlenme Üzerine İnter Yayınları.pdf 7 MB Kütüphane 1
    Lenin-Troçki Kronstadt Ataol Yayınları.pdf 6 MB Kütüphane 1
    Leninizm Leninizm Nedir 1. Defter İnter Yayınları.pdf 4,4 MB Kütüphane 1
    Leninizm Leninizm Nedir Yıldız Yayınları.pdf 10 MB Kütüphane 1
    Leninizm Proletarya Diktatörlüğü 3. Defter İnter Yayınları.pdf 5,1 MB Kütüphane 1
    Leninizm Proleter Devrimin Stratejisi ve Taktiği 7. Defter İnter Yayınları.pdf 572 KB Kütüphane 1
    Leninizm Proleter Devrimin Teorisi 2. Defter İnter Yayınları.pdf 5,9 MB Kütüphane 1
    Leninizm Tarım ve Köylü Sorunu 5. Defter İnter Yayınları.pdf 5,8 MB Kütüphane 1
    Leninizm Ulusal Sorun ve Sömürge Sorunu 6. Defter İnter Yayınları.pdf 6,6 MB Kütüphane 1
    Lev Leontiev Marksist Ekonomi Politiğin İlkeleri Sol Yayınları.pdf 7,6 MB Kütüphane 1
    Lewis Thomas Bir Hücrenin Yaşamı E Yayınları.pdf 2,5 MB Kütüphane 1
    Lise Vogel Marksist Teoride Kadın Pencere Yayınları.pdf 7,1 MB Kütüphane 1
    Louis Aragon Elsa'nın Gözleri Kırmızı Yayınları.pdf 1,5 MB Kütüphane 1
    Louis Athusser Güncel Müdahaleler İthaki Yayınları.pdf 2,9 MB Kütüphane 1
    Ludwig Feuerbach Tanrıların Doğuşu Say Yayınları.pdf 12 MB Kütüphane 1
    Luo Kuangpin-Yang Yiyen Kızıl Kayalar Kaynak Yayınları.pdf 5,3 MB Kütüphane 1
    M. Kagan Estetik ve Sanat Dersleri İmge Yayınları-.pdf 10 MB Kütüphane 1
    M. Olcay Çam Kırlangıç Histeri Saray Yayınları.pdf 665 KB Kütüphane 1
    Mahlon B. Hoagland Hayatın Kökleri Tübit
  • STALİN - LENİNİZM'İN İLKELERİ

    STALİN

    LENİNİZMİN İLKELERİ

    İÇİNDEKİLER

    1 LENİNİZM'İN İLKELERİ
    2 İÇERİK
    3 I. LENİNİZM'İN TARİHSEL KÖKLERİ
    4 II. YÖNTEM
    5 III. TEORİ
    6 IV. PROLETARYA DİKTATÖRLÜĞÜ
    7 V. KÖYLÜ SORUNU
    8 VI. ULUSAL SORUN
    9 VII. STRATEJİ VE TAKTIK
    10 VIII. PARTİ
    11 IX. ÇALIŞMA TARZI

    LENİNİZM'İN İLKELERİ

    Leninizmin İlkeleri, Stalin'in “Les Questions du Léninisme” (Editons en Langues Entranges, Moscou 1941) adlı kitabından, "Des Principes du Léninisme" ve "Questions du Léninisme" adlı yazıları, "Leninizmin İlkeleri" adıyla Sol Yayınları tarafından Mart 1978'de Dördüncü Baskı olarak (Birinci baskı: Aralık 1969) yayınlanmıştır.

    Bu ilkeler pratik olarak 1936 SSCB Anayasası'nın temelini oluşturmaktadır.

    İÇERİK

    1924 Nisan başlarında Sverdlov Üniversitesinde verilen konferanslar, Bu sayfaları Lenin kampanyasına sunuyorum (J. Stalin).

    LENİNİZMİN İLKELERİ: bu, geniş bir konudur. Bu konuyu ayrıntılı olarak anlatmak için koca bir kitap yazmak, birkaç cilt doldurmak gerekir. Bu nedenle, bu konferanslarımızın Leninizmin tam bir açıklaması olmayacağı doğaldır; olsa olsa Leninizmin çok kısa bir özeti olabilir. Bununla birlikte, Leninizmi daha ayrıntılı incelemek için gerekli olan bazı temel hareket noktalarını verebilmek amacıyla, bu özetin yararlı olacağına inanıyorum.

    Leninizmin ilkelerinin açıklanması, Lenin'in dünya görüşünün ilkelerinin açıklaması değildir. Lenin'in dünya görüşü ile Leninizmin ilkeleri, kapsam bakımından aynı değildir. Lenin Marksist’tir ve dünya görüşünün temeli [sayfa 7] de, kuşkusuz Marksizm’dir. Ama bu, Leninizmin açıklanmasına, Marksizmin açıklanmasıyla başlamayı gerektirmez. Leninizmi açıklamak, Lenin'in yapıtlarında özel ve yeni olanı, Lenin'in Marksizmin ortak hazinesine kattığı ve Lenin'in adına kendiliğinden bağlı olan şeyi açıklamaktır. Ben, konferanslarımda, Leninizm’den ancak bu anlamda söz edeceğim.

    Peki, Leninizm nedir?

    Bazıları, Leninizm, Marksizmin Rusya'nın özel koşullarına uygulanmasıdır, diyorlar. Bu tanımlama, gerçeğin bir kısmını içerir; ama bütün gerçeği yansıtmaktan uzaktır. Gerçekten Leninizm, Marksizmi, Rus gerçeğine uygulamış ve bunu ustaca yapmıştır. Ama Leninizm, Marksizmin Rusya'nın özel koşullarına uygulanmasından ibaretse, o halde Leninizm, yalnızca ulusal, yalnızca Rusya'ya özgü bir olay olmak gerekir. Oysa Leninizmin, –yalnızca Rusya'ya özgü değil– bütün uluslararası gelişmelerde kökleri olan, uluslararası bir olgu olduğunu biliyoruz. Bundan dolayı, bu tanımlama tek yanlıdır, sakattır.

    Bazıları da Leninizmin, sonraki yıllarda ılımlı olduğu ve devrimci olmaktan çıktığı iddia olunan Marksizmin 1840-1850 yıllarındaki devrimci öğelerinin canlandırılması olduğunu söylerler. Marx'ın öğretisini –devrimci ve ılımlı– diye ikiye ayırmanın saçmalığını ve bayağılığını bir an için dikkate almazsak, tamamıyla yetersiz ve inandırıcı olmaktan uzak olan bu tanımlamada bile bir gerçek payı bulunduğunu kabul etmek gerekir. Bu gerçek, Leninizmin, gerçekten İkinci Enternasyonal oportünistlerinin hasıraltı ettikleri Marksizmin o devrimci içeriğini canlandırmış olmasından ibarettir. Ama bu, dediğimiz gibi, gerçeğin ancak bir parçasıdır. Tam gerçek şudur ki, Leninizm, yalnızca Marksizmi canlandırmakla kalmadı, Marksizmi, kapitalizmin ve proletaryanın sınıf savaşımının yeni koşulları içinde geliştirerek, ileriye bir adım attı.

    Öyleyse Leninizm nedir? [sayfa 8] Leninizm, emperyalizm ve proletarya devrimi çağının Marksizm’idir. Daha tam söylemek gerekirse, Leninizm, genel olarak proleter devrimin teori ve taktiği, özel olarak proletarya diktatörlüğünün teori ve taktiğidir. Marx ve Engels, emperyalizmin henüz gelişmediği devrim-öncesi dönemde, proletarya devriminin pratikte henüz kaçınılmaz olmadığı bir dönemde, savaşım verdiler. Marx ve Engels'in öğrencisi olan Lenin ise, gelişmiş emperyalizm döneminde, proletarya devriminin bir ülkede başarıya ulaştığı, burjuva demokrasisini yendiği ve proletarya demokrasisi çağını, Sovyetler çağını açtığı gelişme halindeki proletarya devrimi döneminde savaşım verdi.

    İşte bundan dolayı Leninizm, Marksizmin yeni koşullarda gelişmesidir. Genellikle, Leninizmin, olağanüstü savaşımcı ve olağanüstü devrimci niteliğine işaret edilir. Bu, tamamıyla doğrudur. Ama Leninizmin bu özelliği, iki nedenle açıklanabilir: birincisi, Leninizm, proletarya devriminden doğmuştur ve zorunlu olarak bu devrimin izini taşır; ikincisi, Leninizm, İkinci Enternasyonalin oportünizmine karşı savaşta, büyümüş ve güçlenmiştir, o savaş ki sermayeye karşı savaşımın başarılması için zorunlu bir önkoşul idi ve zorunlu bir önkoşuldur. Unutmamak gerekir ki, Marx ve Engels ile Leninizm arasında, İkinci Enternasyonal oportünizminin tek başına egemen olduğu koca bir dönem vardır ve bu oportünizme karşı amansız savaşımın, Leninizmin en önemli görevlerinden biri olması kaçınılmazdı.

    I. LENİNİZM'İN TARİHSEL KÖKLERİ

    Leninizm, emperyalizm koşullarında, kapitalizmin çelişkilerinin en aşırı noktaya ulaştığı; proletarya devriminin hemen çözülmesi gereken bir eylem sorunu haline geldiği, eski, işçi sınıfını devrime hazırlama döneminin yeni bir döneme, sermayeye karşı doğrudan doğruya savaşım dönemine [sayfa 9] dönüştüğü bir zamanda gelişti ve biçimlendi.

    Lenin, emperyalizme "cançekişen kapitalizm" derdi. Neden? Çünkü emperyalizm, kapitalizmin çelişkilerini son sınırına, ötesinde devrimin başladığı noktaya vardırır da ondan. Bu çelişkiler arasında, en önemli sayılması gereken üç çelişki vardır:

    Birinci çelişki, emek ile sermaye arasındaki çelişkidir. Emperyalizm, sanayi ülkelerinde, tekellerin, tröstlerin, konsorsiyumların, bankaların ve malî oligarşinin tam egemenliği demektir. Bu tam egemenliğe karşı savaşımda, işçi sınıfının –sendikalar, kooperatifler, parlamenter partiler ve parlamenter savaşım gibi– alışılagelen yöntemlerinin tamamıyla yetersiz olduğu görülmüştür. Ya kendini sermayeye teslim et, eskisi gibi sürün, hatta daha da aşağıya düş; ya da yeni bir silaha sarıl; emperyalizm, proletaryanın sayısız kitleleri önüne, sorunu böyle koyar. Emperyalizm, işçi sınıfını devrime götürür.

    İkinci çelişki, hammadde kaynaklarını, başkalarının topraklarını ele geçirmek için savaşım halinde olan çeşitli malî gruplar ve emperyalist devletlerarasındaki çelişkidir. Emperyalizm, hammadde kaynaklarına sermaye ihracıdır, bu kaynakların tekeline sahip çıkmak için amansız savaşımdır; "yaşam alanı" arayan yeni malî grupların ve devletlerin, zorla aldıkları yerlere, kene gibi yapışan eski gruplara ve devletlere karşı kıyasıya yürüttükleri, paylaşılmış dünyanın yeniden paylaşılması uğruna savaşımdır. Çeşitli kapitalist gruplar arasındaki bu kıyasıya savaşımın dikkate değer yanı, emperyalist savaşları, başkalarının topraklarını fethetmek için yapılan savaşları, bu savaşımın kaçınılmaz bir öğesi olarak içermesidir. Bu da, emperyalistlerin karşılıklı zayıflamasına, genel olarak kapitalizmin durumunun zayıflamasına, proletarya devrimi saatinin yaklaşmasına, bu devrimin zorunluluğuna neden olması bakımından dikkate değerdir. [sayfa 10]

    Üçüncü çelişki, bir avuç egemen "uygar" ulus ile dünyanın yüzlerce milyonluk sömürülen ve bağımlı halkları arasındaki çelişkidir. Emperyalizm, geniş sömürgelerin ve bağımlı ülkelerin yüz milyonlarca insanının en utanmazca sömürülmesi, onlara en insanlık-dışı zulüm demektir. Bu sömürünün ve zulmün amacı, daha fazla kâr sızdırmaktır. Ama emperyalizm, bu ülkeleri sömürürken, buralarda demiryolları, fabrikalar ve yapımevleri, sanayi ve ticaret merkezleri kurmak zorundadır. Bu "siyaset"in kaçınılmaz sonuçları, bir proletarya sınıfının ortaya çıkması, yerli aydınların yetişmesi, ulusal bilincin uyanması, kurtuluş hareketinin güçlenmesidir. İstisnasız bütün sömürgelerde ve bütün bağımlı ülkelerde devrimci hareketin güçlenmesi, bu gelişmenin belirgin bir kanıtıdır. Sömürgeleri ve bağımlı ülkeleri, emperyalizmin yedek gücü olmaktan çıkarıp, proletarya devriminin yedek gücü haline getirerek, kapitalizmin mevzilerini temelden yıkmak, proletarya için önemlidir.

    Genellikle, eski "gelişen" kapitalizmi, cançekişen kapitalizm haline getiren belli başlı çelişkiler bunlardır.
    Bundan on yıl önce patlak veren emperyalist savaşın anlamı, bütün bu çelişkileri tek bir düğümde toplayarak terazinin kefesine koyması, böylelikle proletaryanın devrimci savaşlarını hızlandırması, kolaylaştırmasıdır.

    Başka bir deyişle, emperyalizm, devrimin kaçınılmazlık haline gelmesi sonucuna varmakla kalmadı, kapitalizmin kalelerine doğrudan doğruya saldırmak için elverişli koşulların yaratılması sonucuna da vardı.

    Leninizmi doğuran uluslararası durum işte budur.

    Bütün bunlar çok iyi ama emperyalizmin klasik yurdu olmayan ve olamayan Rusya, burada ne arıyor? Öncelikle, Rusya'da ve Rusya için çalışan Lenin'in burada işi nedir? Leninizm'in yuvası, proletarya devriminin teori ve taktiğinin anayurdu neden Rusya oluyor da, başka bir ülke olmuyor, diye sorulabilir. [sayfa 11]

    Rusya, emperyalizmin bütün çelişkilerinin düğüm noktasıydı da ondan.

    Çünkü Rusya, her ülkeden daha çok devrime gebeydi ve bundan dolayı yalnız bu ülke, bu çelişkileri devrim yoluyla çözecek durumdaydı.

    Önce, çarlık Rusya’sı, en insanlık-dışı ve barbar biçimiyle her türlü zulmün –kapitalist ve askerî zulmün, sömürge zulmünün– yuvasıydı. Rusya'da sermayenin büyük kudretinin çarlık istibdadı ile kaynaştığını, Rus milliyetçiliğinin saldırganlığını, Rus olmayan halklara yapılan zulmün, –Türkiye'de, İran'da, Çin'de olduğu gibi– geniş bölgelerin sömürüsünün, istilâcı savaşlarla ve bölgelerin çarlık tarafından ilhakı ile ilişkili olduğunu kim bilmez? Lenin, çarlık "askerî-feodal bir emperyalizmdir" derken haklı idi. Çarlık, emperyalizmin en olumsuz yanlarının kat kat yoğunlaşmasından doğan bir sonuçtu.

    Bundan başka, çarlık Rusya’sı, Batı emperyalizminin başlıca yedeği idi; bu, yalnızca yakıt ve metalürji gibi Rusya'nın ulusal ekonomisinin en önemli kollarını elinde tutan yabancı sermayeye serbest alan olmasından ötürü değildi; aynı zamanda, çarlığın, Batı emperyalistlerinin çıkarları uğruna savaşa sürmek üzere milyonlarca askeri seferber edebilecek durumda olmasından ötürüydü. İngiliz-Fransız kapitalistlerine sınırsız kârlar sağlamak için emperyalist cephelerde kan döken oniki milyonluk Rus ordusunu anımsayınız.

    Sonra, çarlık, Doğu Avrupa'da, emperyalizmin bekçi köpekliğini yapmakla kalmıyordu, üstelik Paris, Londra, Berlin ve Brüksel'de çarlığa yapılan ikrazların yüz milyonlara varan faizlerini halkın sırtından çıkarmakla görevli emperyalizmin ajanı durumundaydı.

    Ve son olarak, Türkiye, İran, Çin vb. gibi ülkelerin paylaşılmasında, çarlık, Batı emperyalizminin en sadık müttefiki idi. Çarlığın emperyalist savaşa emperyalist ittifakın [sayfa 12] bir üyesi olarak katıldığını ve Rusya'nın bu savaşın esas öğelerinden biri olduğunu kim bilmez?

    Çarlığın ve Batı emperyalizminin çıkarlarının birbirine sarılıp birleşmesi ve sonunda emperyalizmin çıkarlarının tek bir yumağı haline gelmesi bundan dolayıdır. Batı emperyalizmi, çarlığı savunmak ve korumak için, Rusya'da devrimi yenmek amacıyla bir ölüm-kalım savaşında bütün güçlerini denemeden, eski Rusya gibi Doğuda bu kadar güçlü bir desteği ve bu kadar zengin bir güç ve olanaklar hazinesini elden kaçırmaya razı olabilir miydi? Elbette razı olamazdı. Bunun içindir ki, çarlığa vurmak isteyen, ister istemez emperyalizme el kaldırıyordu; çarlığa karşı dikilen, emperyalizme karşı koyuyordu; çünkü çarlığı yıkmak isteyenin amacı, gerçekten çarlığa yalnız bir darbe indirmek değil de onu yıkmak ise, emperyalizmi de yıkması gerekiyordu. Böylece, çarlığa karşı devrim, emperyalizme karşı devrime yaklaşıyordu ve bu devrimin, proletarya devrimi biçimine girmesi zorunluydu.

    Rusya'nın devrimci köylüsü gibi önemli bir müttefiki olan dünyanın en devrimci proletaryasının başında bulunduğu büyük halk devrimi, Rusya'da, o sırada doğuyordu. Böyle bir devrimin yarı yolda duramayacağını, başarıya ulaşması halinde, emperyalizme karşı isyan bayrağını kaldırarak ilerleyeceğini tanıtlamanın gereği var mı?

    İşte bunun için, Rusya'nın, emperyalizmin çelişkilerinin düğüm noktası olması gerekiyordu; bu, yalnızca, bu çelişkilerin Rusya'da özellikçe rezilce, özellikle dayanılmaz biçimde belirmesinden ötürü değildi; yalnızca, Rusya'nın, Batının malî sermayesini, Doğunun sömürgelerine bağlayan Batı emperyalizminin başlıca desteği olmasından ötürü de değildi; ama bunlarla birlikte, emperyalizmin çelişkilerini, devrimci yoldan çözümlemeye güç yetirecek gerçek gücün yalnız Rusya'da bulunmasından ötürüydü.

    Dolayısıyla, Rusya'daki devrimin bir proleter devrimi [sayfa 13] olması zorunlu idi ve bu devrimin, gelişmesinin ilk gününden başlayarak, uluslararası bir nitelik alması ve bundan dolayı, emperyalizmi ta temelinden sarsması kaçınılmazdı.

    Bu koşullar içinde, Rus komünistleri, bir Rus devriminin dar ulusal çerçevesi içinde çalışmakla yetinebilirler miydi? Elbette yetinemezlerdi. Tam tersine, gerek iç durum (derin devrim bunalımı), gerekse dış durum (savaş), her şey, onları, çalışmalarında bu çerçeveyi aşmaya, savaşımı uluslararası alana aktarmaya, emperyalizmin yaralarını örten perdeyi yırtmaya, kapitalizmin kaçınılmaz iflâsını tanıtlamaya, sosyal-şovenizmin ve sosyal-pasifizmin üstesinden gelmeye, sonunda kendi ülkelerinde kapitalizmle savaşıma ve bütün ülkelerin proleterlerinin kapitalizmle savaşım işini kolaylaştırmak için proletarya devriminin teorisi ve taktiğini kurmaya zorluyordu. Zaten Rus komünistleri başka türlü hareket edemezlerdi, çünkü burjuva düzeninin yeniden kurulmasına karşı Rusya'yı güvenlik altına alabilecek bazı uluslararası durum değişiklikleri ancak böyle bir yol izlenerek sağlanabilirdi.

    Rusya'nın, Leninizmin ocağı ve Rus komünistlerinin önderi Lenin'in onun yaratıcısı olması, işte bu yüzdendir.
    Bu bakımdan Rusya'nın ve Lenin'in "başına gelen", 1840-1850 arasında Almanya'nın ve Marx ile Engels'in başına gelmiştir. Almanya, o tarihlerde, tıpkı Rusya'nın 19. yüzyılın başlarında olduğu gibi, burjuva devrimine gebe idi. Komünist Parti Manifestosu'nda Marx şöyle yazıyordu:

    "Komünistler dikkatlerini esas olarak Almanya'ya çeviriyorlar, çünkü bu ülke 17. yüzyılda İngiltere'dekinden ve 18. yüzyılda Fransa'dakinden daha gelişkin bir Avrupa uygarlığı koşulları altında ve çok daha fazla gelişmiş bir proletarya ile yapılmak zorunda olan bir burjuva devrimi arifesindedir ve çünkü Almanya'daki burjuva devrimi, onu hemen izleyecek bir proleter devrimin başlangıcı olacaktır.". [sayfa 14]

    Başka bir deyişle, devrimci hareketin merkezi, Almanya'ya doğru kayıyordu.

    Kuşku yok ki, Almanya'nın bilimsel sosyalizmin anayurdu olmasının ve Almanya proletaryasının önderlerinin bilimsel sosyalizmin yaratıcıları –Marx ve Engels– olmasının nedeni, Marx'ın yukarda anlatılan paragrafta işaret ettiği durumdur.

    20. yüzyıl başlarındaki Rusya için aynı şeyi söylemek, ama üstüne daha çok basarak söylemek gerekir; ancak, Rusya, 1840-1850 Almanya'sına oranla gelişmenin daha yüksek bir noktasında idi. Rusya, o dönemde bir burjuva devriminin arifesinde bulunuyordu; Rusya, bu devrimi, daha ileri bir Avrupa çerçevesi içinde ve (İngiltere ve Fransa şöyle dursun) Almanya'dakinden de gelişmiş bir proletarya ile yapmak zorundaydı; ve her şey, bu devrimin, proletarya devriminin mayası ve başlangıcı olacağını gösteriyordu.

    Daha 1902'de, henüz Rus devriminin hazırlık günlerinde, Lenin, Ne Yapmalı? Adlı yapıtında, geleceği önceden gören şu sözleri yazmıştı:

    "Tarih, bizi [yani Rus Marksistlerini, –J. St.] şu anda herhangi başka bir ülkenin proletaryasının karşı karşıya kaldığı bütün ivedi görevlerin en devrimcisi olan bir görevle karşı karşıya getirmiştir. Bu görevin yerine getirilmesi, yalnızca Avrupa gericiliğinin değil, (şimdi denebilir ki) Asya gericiliğinin de bu en güçlü kalesinin yıkılması, Rus proletaryasını, uluslararası devrimci proletaryanın öncüsü yapacaktır." (c. IV, s. 382, Rusça.)

    Başka bir deyişle, devrimci hareketin merkezinin Rusya'ya doğru kayması gerekiyordu.

    Rusya'da devrimin izlediği yolun, Lenin'in bu önceden görüşünü tamamıyla doğruladığı bilinmektedir. [sayfa 15]

    Böyle bir devrimi başarmış ve böyle bir proletaryası olan bir ülkenin, proletarya devriminin teori ve taktiğinin anayurdu olmasına şaşılabilir mi?

    Bu proletaryanın önderi Lenin'in, aynı zamanda, bu teorinin ve taktiğin yaratıcısı ve tüm proletaryanın önderi olmasına şaşılabilir mi?

    II. YÖNTEM

    Yukarda, Marx ve Engels ile Lenin arasında İkinci Enternasyonal oportünizminin egemen olduğu uzun bir dönem bulunduğunu söyledim. Açıkçası, sözkonusu egemenliğin biçimsel olmayıp gerçek olduğunu da eklemeliyim. Biçimsel olarak, İkinci Enternasyonalin başında, Kautsky ve diğerleri gibi "sadık" Marksistler, "Ortodokslar" bulunuyordu. Ama gerçekte, İkinci Enternasyonalin esas çalışmaları, oportünizm çizgisini izliyordu. Oportünistler, küçük-burjuva nitelikleri gereği ve uzlaşmalara eğilimlerinden ötürü burjuvaziye uyuyorlardı, "Ortodokslar" ise, "birliğin korunması" uğruna, "parti içinde barış "m sağlanması uğruna, oportünistlere uyuyorlardı. Sonuç, oportünizmin egemenliği idi, çünkü burjuvazinin siyasetini "Ortodoks'ların siyasetine bağlayan zincirde bir kopukluk yoktu.

    Bu dönem, kapitalizmin nispeten sakin bir gelişme dönemi, emperyalizmin felâketli çelişkilerinin henüz açıkça belirmediği, işçilerin ve sendikaların iktisadî grevlerinin az-çok "normal" bir biçimde geliştiği; seçim savaşımının ve parlamento gruplarının "başdöndürücü" başarılar sağladığı; legal savaşım biçimlerinin övgülerle göklere yükseltildiği ve legalite yoluyla kapitalizmin yenilebileceğine inanıldığı bir savaş-öncesi dönemdi. Kısaca, bu dönem, İkinci Enternasyonal partilerinin kendilerini besiye çekip semirdikleri, ve devrimi, kitlelerin devrimci eğitimini ciddî olarak düşünmek istemedikleri bir dönemdi. [sayfa 16]

    Tutarlı bir devrimci teorinin yerini, birbirine karşı teorik tezler, kitlelerin gerçek devrimci savaşımından kopmuş ve modası geçmiş dogmalar haline gelmiş teori parçaları almıştı. Görünüşü kurtarmak için, Marx'ın teorisi elbette anılıyordu. Ama bu, Marksist teorinin canlı, devrimci ruhunu boşaltmak için yapılıyordu.

    Devrimci bir politika yerine, zayıf ve cılız küçük-burjuva oportünizmi, parlamento diplomasisini ve parlamenter kombinezonları kollayan siyaset esnaflığı, görüşünü kurtarmak için "devrimci" kararlar ve sloganlar kabul ediliyordu, ama bunlar, büro çekmecelerinde saklanmak içindi.

    Parti eğitimine önem verileceği ve kendi yanılgılarının derslerinden yararlanarak, partiye, doğru devrimci taktik öğretileceği yerde, bu cansıkıcı sorunlardan ustaca kaçınılıyor, bu sorunlar örtbas ediliyor, gizleniyordu. Besbelli ki, gene görünüşü kurtarmak için cansıkıcı bazı sorunlara da değinilmesine razı oluyorlardı; ama bu, nereye çekersen oraya giden "esnek' bir karara varmak içindi.
    İkinci Enternasyonalin çehresi, çalışma yöntemi ve silahları işte böyleydi.
    Ama bu sırada yeni bir dönem, emperyalist savaşlar ve proletaryanın devrimci savaşları dönemi yaklaşıyordu.

    Malî sermayenin eşsiz gücü karşısında, eski savaşım yöntemlerinin yetersiz olduğu açıkça görünüyordu.
    İkinci Enternasyonalin bütün etkinliğini, çalışma yöntemini yeniden gözden geçirmek, küçük-burjuva oportünist ruhu, zaafı ve dargörüşlülüğü, bayağı politikacılığı inkâr zihniyetini, sosyal-şovenizmi, sosyal-pasifizmi atmak gerekiyordu. İkinci Enternasyonalin bütün silahlarını gözden geçirmek, paslanmış eski silahları atmak, yeni silahlar edinmek zorunlu olmuştu. Bu hazırlığı yapmadan, kapitalizmle savaşıma girişmek yararsızdı. Bu yapılmadıkça, yeni devrimci savaşımda, proletarya, silahı ve cephanesi eksik olarak, hatta silahsız olarak savaşa girmek tehlikesi ile karşı [sayfa 17] karşıya idi.

    İkinci Enternasyonali genel olarak gözden geçirmek ve Augias ahırlarının genel bir temizliğini yapmak onuru Leninizme düştü.

    İşte Leninizm yöntemi, bu koşullar içinde doğdu ve biçimlendi.

    Bu yöntemin ilkeleri nedir?

    Birincisi, İkinci Enternasyonalin teorik dogmalarının, kitlelerin devrimci savaşımının ateşinde, canlı pratik eyleminde işe yarayıp yaramadıklarını sınamak, yani teori ile pratik arasındaki kaybolan birliği kurmak, teori ile pratik arasındaki ayrılığı birliğe çevirmek zorunda idi. Çünkü devrimci bir teori ile donatılmış gerçekten proletaryaya özgü bir parti, ancak böyle yaratılabilir.

    İkincisi, İkinci Enternasyonal partilerinin siyasetini, (güvenilmez) slogan ve kararlarına bakarak değil, yaptıklarını, eylemlerini gözönünde tutarak sınamak gerekirdi. Çünkü proletarya kitlelerini ve onların güvenini kazanmak, ancak böyle olabilirdi.
    Üçüncüsü, partinin bütün çalışmalarını, kitlelerin devrimci savaşıma hazırlanmasını hedef tutan yeni devrimci bir tarzda yeniden örgütlendirmek gerekti, çünkü kitleler proletarya devrimine ancak böyle hazırlanabilir.

    Dördüncüsü, proleter partilerinin özeleştirisi, kendi yanılgılarından aldıkları derslere dayanarak eğitimi zorunlu idi; çünkü gerçek kadrolar, gerçek parti önderleri ancak bu yoldan yetiştirilebilir.

    Leninizmin yönteminin özü ve temeli bunlardır. Bu yöntem, pratikte nasıl uygulandı? İkinci Enternasyonal oportünistlerinin bir sürü teorik dogması vardır ve bu dogmaları yineleyip dururlar.

    Bunlardan birkaçını ele alalım:

    Birinci dogma: proletaryanın iktidara geçiş koşullarına ilişkindir. Oportünistler, proletaryanın, ülkenin çoğunluğunu [sayfa 18] oluşturmadan iktidarı ele geçiremeyeceğini ve geçirmemesi gerektiğini söylerler. Bunun kanıtı yoktur; çünkü bu saçma tezi, ne teorik, ne de pratik olarak haklı göstermek olanaksızdır. Lenin, bu İkinci Enternasyonal baylarına, pekâlâ, dediğinizi kabul edelim, diyor, ama nüfusun azınlığını oluşturan proletarya, emekçi kitlelerin büyük çoğunluğunu kendi çevresinde toplayabildiği (savaş, tarım bunalımı vb. gibi) bir tarihsel durum meydana gelince, niçin iktidarı ele geçirmesin? Proletarya, sermayenin cephesini yarmak ve genel gelişmeyi hızlandırmak için elverişli uluslararası ve iç durumdan niçin yararlanmasın? Marx, daha 1850 yıllarında "Köylü Savaşının bir ikinci baskısı" proletarya devrimine yardım edebilirse, Almanya'da devrimin "çok güzel" koşullar sağlayacağını söylememiş miydi? O zaman, Almanya'da proleterlerin sayısının, örneğin 1917'de Rusya'daki proleter sayısından daha az olduğunu bilmeyen var mı? Rus proletarya devriminin pratiği, İkinci Enternasyonal kahramanlarının pek değer verdikleri bu dogmanın, proletarya için hiç bir hayatî önemi olmadığını göstermemiş midir? Kitlelerin devrimci savaşım pratiğinin, bu eskimiş dogmayı tuzbuz ettiği besbelli değil mi?

    İkinci dogma: ülkeyi yönetmeye yetenekli, eğitilmiş kimselerden ve yöneticilerden yeteri kadar hazır kadrolara sahip değilse, proletarya, iktidarı koruyamaz; dolayısıyla ilkönce kapitalist rejimde kadroları yetiştirmeli, sonra iktidara geçmelidir. Lenin, bunu şöyle yanıtlar: bunun doğru olduğunu kabul edelim; ama sorunu niçin tersine çevirmemeli? İlkönce iktidara geçip, sonra, her adımda yedi fersah aşan tılsımlı çizmeleri ayağa giymek, çalışan kitlelerin kültür düzeyini yükseltmek, işçi çevrelerinden çıkma kalabalık yönetici kadroları yetiştirmek için, ileri atılmak niçin olanaklı olmasın? Rusya pratiği, işçi çevrelerinden çıkma yöneticiler kadrosunun, proletarya iktidarı altında sermaye iktidarında olduğundan yüz kez daha çabuk ve daha iyi [sayfa 19] gelişeceğini göstermemiş midir? Kitlelerin devrimci savaşımının pratiğinin, oportünistlerin bu dogmasını da hiç acımadan ezip yerlebir ettiği açık değil mi?

    Üçüncü dogma: genel siyasal grev yöntemi, teorik dayanaktan yoksundur (Engels'in eleştirisine bakınız) ve (ülkenin iktisadî yaşamının düzenini bozabileceği, sendika kasalarını boşaltabileceği için) pratikte de tehlikelidir; bu yöntem, proletaryanın sınıf savaşımının başlıca biçimi olan parlamenter savaşım biçimlerinin yerini tutamaz. Ama ilkönce, Engels, her genel grevi yermiş değildir, yalnızca bir tür genel grevi, anarşistlerin siyasal savaşımın yerine konulmasını savundukları iktisadî grevi yermiştir. Bunun genel siyasal grev ile ne ilişkisi olabilir? İkinci olarak, parlamenter savaşım biçiminin proletaryanın başlıca savaşım biçimi olduğu kim tarafından ve nerede tanıtlanmıştır? Devrim hareketinin tarihi, parlamenter savaşımın, proletaryanın parlamento-dışı savaşımının yalnızca bir hazırlığı, bir yardımcı aracı olduğunu göstermez mi? Üçüncü olarak, parlamenter savaşımın yerine genel siyasal grevin konulacağını nereden çıkarmışlardır? Genel siyasal grev yanlıları, parlamenter savaşım biçimleri yerine parlamento-dışı savaşım biçimleri koymaya nerede ve ne zaman kalkışmışlardır? Dördüncü olarak, Rusya'da devrim, genel siyasal grevin, proletarya devriminin en büyük kitlelerinin seferber edilmesi ve örgütlenmesi için en önemli bir araç olduğunu göstermemiş midir? Öyleyse, iktisadî yaşamın düzenli seyrinin bozulacağı, sendika kasalarının boşalacağı yolundaki ikiyüzlü yakınmalar, burada yersiz değil midir? Devrimci savaşım pratiğinin bu dogmayı da yıktığı açık değil midir?

    Vb. vb.

    Bunun içindir ki, Lenin, "devrimci teorinin bir dogma olmadığını", bu teorinin "ancak gerçekten kitlesel ve gerçekten devrimci bir hareketin pratiği ile sıkı sıkıya bağlı olarak kesin biçimini aldığını" (["Sol" Komünizm] Bir[sayfa 20] Çocukluk Hastalığı) söylerdi; çünkü teori, pratiğe hizmet etmelidir; çünkü "teori, pratiğin ileri sürdüğü soruları yanıt-lamalıdır" (Halkın Dostları [Kimlerdir ve Sosyal-Demokratlara Karşı Nasıl Savaşırlar?]) çünkü teori, verilerin sınavından geçmelidir.

    İkinci Enternasyonal partilerinin siyasal sloganlarına ve siyasal kararlarına gelince, karşı-devrimci çalışmalarını parlak sloganlar ve kararlarla gizleyen bu partilerin izledikleri siyasetin bütün yalan ve kokuşmuşluğunu anlayabilmek için "savaşa karşı savaş" sloganlarının öyküsünü anımsamak yeter. Bale Kongresinde İkinci Enternasyonalin tantanalı gösterilerini herkes anımsar; bu kongrede, emperyalistler, savaş çıkartmaya cüret ettikleri takdirde, devrimin bütün dehşetiyle tehdit edildiler ve korkunç "savaşa karşı savaş" sloganı burada formüle edildi. Ama aradan bir zaman geçtikten sonra, savaşın eşiğinde bulunulduğu bir sırada, Bale kararının büro çekmecelerine kitlendiğini ve kapitalist yurt uğruna işçilerin birbirlerini öldürmeleri için yeni bir sloganın ortaya atıldığını kim anımsamaz? Devrimci slogan ve kararların, eylemle gerçekleştirilmedikçe metelik etmeyeceği açık değil midir? Oportünizmin siyasetçilerinin bütün alçaklığını ve Leninizm yönteminin önemini anlatmak için, emperyalist savaşın iç savaşa dönüştürülmesini hedef tutan Leninist siyaseti, İkinci Enternasyonalin savaş sırasındaki ihanet siyasetiyle karşılaştırmak yeter. Burada Lenin'in Proletarya Devrimi ve Dönek Kautsky adlı yapıtından, İkinci Enternasyonalin önderi Kautsky'yi; partililerin hareketlerine göre değil, kâğıt üzerinde kalan sloganlarına ve kararlarına dayanarak değerlendirme çabasından ötürü şiddetle eleştiren bir pasajı anmaktan kendimi alamayacağım.

    "Sloganların ilânının bir şeyi değiştirdiğini sanırken Kautsky, baştanaşağı ikiyüzlü, tipik küçük-burjuva bir siyaset uygulamaktadır. Burjuva demokrasisinin bütün tarihi, [sayfa 21] bu hayalin yanlışlığını tanıtlar: halkı aldatmak için burjuva demokratlar, istenen bütün 'sloganları' formüle etmişlerdir ve hâlâ da etmektedirler. Sözkonusu olan, bu partilerin içtenliğini sınamaktır, sözleri ile eylemlerini karşılaştırmak, idealist, şarlatanca sözlerle yetinmemek, partilerin sınıf gerçekliklerini aramaktır." (c. XXIII, s. 377, Rusça.) Düşünceyi körelten ve partinin kendi hatalarından ders alma yoluyla sağladığı eğitimini dizginleyen İkinci Enternasyonal partilerinin özeleştiri korkularından, hatalarını gizleme, cansıkıcı sorunların üstünü örtme, işlerin tatmin edici biçimde gittiği sanısını uyandırmak için eksikliklerini gizleme huylarından burada söz bile etmiyorum; o huy ki, Lenin tarafından güçlükleri belirtilmiş ve bütün çıplaklığı ile sergilenmiştir. Lenin, "Sol" Komünizm adlı yapıtında proleter partilerinde özeleştiri üzerine şöyle yazıyordu:

    "Bir siyasal partinin kendi yanılgıları karşısındaki tutumu, bu partinin ciddî olup olmadığını, kendi sınıfına karşı ve emekçi yığınlara karşı görevlerini yerine gerçekten getirip getirmediğini saptayabilmemiz için, en önemli ve en güvenilir ölçütlerden biridir. Yanılgısını içtenlikle kabul etmek, nedenlerini arayıp bulmak, bu yanılgıya yolaçan koşulları tahlil etmek, yanılgıyı doğrultma yollarını dikkatle incelemek; işte ciddî bir partinin belirtileri bunlardır, bu, ciddî bir parti için görevlerini yerine getirmek, sınıfı ve ardından da yığınları eğitmek ve bilinçlendirmek demektir." (c. XXV, s. 200, Rusça.)[3]
    Bazıları, kendi öz hatalarını açıklamanın ve özeleştirinin parti içinde tehlikeli olacağını, çünkü parti düşmanlarının, bunu, proletarya partisine karşı kullanmalarının olası olduğunu öne sürerler. Lenin, bu tür karşı çıkmaları önemsiz ve tamamıyla yanlış sayardı. Daha 1904'te henüz partimizin az üyeli ve zayıf bulunduğu sırada yayınladığı [sayfa 22] Bir Adım İleri, İki Adım Geri adlı broşüründe, şöyle diyordu:

    "Onlar [yani Marksistlerin düşmanları –J. St.], bizim tartışmalarımıza şeytanca alkış tutmakta ya da sinsice gülmektedirler; kuşkusuz onlar benim broşürümden yalnız partimizin başarısızlık ve kusurları ile ilgili bölümleri seçip, kendi amaçları için kullanmayı deneyeceklerdir. Rus sosyal-demokratları, daha şimdiden böylesine ufak-tefek şeylerden tedirgin olmayacak kadar ve bunlara karşın, özeleştiri görevini sürdürecek, işçi sınıfı hareketi büyüdükçe, kuşkusuz ve kaçınılmaz olarak üstesinden gelecekleri kendi yanlışlarını inatla sergileyecek kadar çelikleşmişlerdir." (c. VI, s. 161, Rusça.)

    Leninizmin yönteminin ayırdedici özellikleri kısaca bunlardır. Lenin'in yönteminin bize verdiklerinin çoğu, Marx'ın öğretisinde de vardı; o öğreti ki, Marx'ın dediği gibi, "özünde eleştirici ve devrimcidir". Lenin'in yönteminde baştan sona başat olan, işte bu eleştirici ve devrimci ruhtur. Ama Lenin'in yöntemini, Marx'ın önceden söylediklerinin basit bir yinelenmesi saymak yanlış olur. Aslında Lenin'in yöntemi, Marx'ın eleştirici ve devrimci yönteminin, materyalist diyalektiğinin yalnızca yeniden kuruluşu değil, bu yöntemin somutlaştırılması ve daha da geliştirilmesidir.

    III. TEORİ

    Bu konuya ilişkin üç soruna değineceğim: 1) teorinin proletarya hareketi için önemi; 2) kendiliğindenlik "teori"sinin eleştirisi; 3) proletarya devriminin teorisi.

    1) Teorinin önemi. Bazıları, Leninizmin, pratiğin teoriye üstünlüğü olduğunu sanırlar; şu anlamda ki, Leninizmin de, aslında, Marksist ilkelerin uygulanması olduğunu düşünürler; teoriye gelince, Leninizmin bununla uzun boylu [sayfa 23] ilgilenmediğini sanırlar. Plehanov'un, birkaç kez, Lenin'in, teoriyi, özellikle felsefeyi "umursamaması"ndan alayla sözettiği bilinir. Öte yandan, bilindiği gibi, bugün, özellikle koşulların kendilerine yüklediği büyük pratik çalışma yüzünden birçok Leninist pratikçi arasında teori pek geçerlikte değildir. Lenin ve Leninizm konusundaki bu gülünç görüşün tamamıyla yanlış olduğunu ve hiç bir biçimde gerçeğe uymadığını ve pratikçilerin teoriye sırtlarını dönme eğiliminin Leninizm ruhuna tamamıyla aykırı olduğunu ve dava için tehlikeler taşıdığını söylemeliyim.

    Teori, bütün ülkelerin işçi hareketlerinin genel biçimi ile ele alınan deneyimidir.

    Kuşkusuz ki teori, devrimci pratiğe bağlanmadıkça amaçsız kalır; tıpkı yolu devrimci teori ile aydınlatılmayan pratiğin, karanlıkta, elyordamıyla yürümesi gibi. Ama teori, devrimci pratik ile çözülmez bir bağlılık halinde gelişince, işçi Hareketinin büyük bir gücü haline gelebilir. Çünkü harekete, güvenliği, yönünü belirleme gücünü ve olayların iç bağıntılarının anlaşılmasını, teori ve yalnız teori sağlayabilir; çünkü teori ve yalnız teori, yalnızca sınıfların bugün hangi yönde ve nasıl hareket ettiklerine değil, aynı zamanda bu sınıfların en yakın bir gelecekte, hangi yönde ve nasıl hareket edecekleri pratiğini anlamamıza yardım edebilir. Şu ünlü tezi söyleyen ve birçok kez yineleyen Lenin'den başkası değildir: "Devrimci teori olmadan, devrimci hareket olamaz."[5] (Ne Yapmalı? c. IV, s. 380, Rusça.)[6]
    Lenin, teorinin büyük önemini herkesten daha iyi anladı, özellikle bizim partimiz gibi, uluslararası proletaryanın öncüsü rolünü yüklenmiş ve karmaşık bir iç ve uluslararası bir durumla karşılaşan bir parti için teori özellikle önemlidir. Lenin, daha 1902'de, partimizin bu özel rolünü önceden görerek, "... yalnızca, öncü savaşçı rolünün ancak [sayfa 24] en ileri teorinin kılavuzluk ettiği bir parti ile yerine getirilebileceğini" (ibidem) anımsatmayı zorunlu görüyordu.

    Lenin'in, partimizin rolü konusundaki bu kehanetinin gerçekleştiği bugünde, Lenin'in bu tezinin özel bir önem ve güç kazandığı, tanıtlamayı gerektirmeyecek kadar açıktır.

    Engels'ten Lenin'e kadarki dönemde, bilimin en önemli buluşlarının materyalist felsefede genelleştirilmesi ve Marksistler arasındaki anti-materyalist akımların eleştirilmesi gibi en ciddî görevlerden birini Lenin'in kendisinin yüklenmesi, onun, teoriye verdiği büyük önemin en parlak ifadesi sayılmalıdır. Engels, "Materyalizm, doğabilimleri alanında çağ açan her yeni buluş ile kaçınılmaz olarak biçimini değiştirmek zorundadır"[7] derdi. Lenin'in Materyalizm ve Ampiryokritisizm adlı önemli yapıtıyla, kendi çağında bu işi başardığı bilinmektedir. Lenin'in felsefeyi "umursamama"sıyla alay eden Plehanov'un böyle bir işi ciddî olarak üzerine almaya bile cüret etmediği bilinen bir şeydir.
    2. Kendiliğindenlik "teori"sinin eleştirisi ya da harekette öncünün rolü. Kendiliğindenlik "teori"si oportünizmin teorisidir, işçi hareketinin kendiliğindenliğini yüceltme teorisidir; bu, eylemde işçi sınıfı öncü güçlerinin, işçi sınıfı partisinin yönetici rolünün yadsınması teorisidir.

    Kendiliğindenliğe tapınma teorisi, işçi hareketinin devrimci niteliğine taban tabana karşıttır; bu teori, hareketin, kapitalizmin temellerine karşı savaşıma doğru yönelmesine engel olur, hareketin ancak gerçekleşmesi olanaklı olan ve kapitalizm için "kabul edilebilir" istemler çizgisini izlemesi gerektiği anlamını taşır. Tamamıyla "en az direnme çizgisini" destekler. Kendiliğindenlik teorisi, trade-union'cu ideolojidir.

    Kendiliğindenliği yüceltme teorisi, kendiliğinden [sayfa 25] harekete, bilinçli, planlı bir nitelik verilmesine karşı çıkar; bu teori, partinin, işçi sınıfının başında yürümesine, partinin, kitlelerin siyasal bilinç düzeyini yükseltmesine, partinin harekete kılavuzluk etmesine karşıdır. Bu teori, hareketin bilinçli öğelerinin hareket seyrini izlemesine engel olmamalarını, partinin kendiliğinden hareketi gözlemekle yetinmesini, hareketin ardından sürüklenmesini ister. Kendiliğindenlik teorisi, hareket içindeki bilinç öğesinin rolünün azaltılması teorisidir, "kuyrukçuluk" ideolojisidir; bu teori, tüm oportünizmin mantıksal temelidir.

    "Ekonomistler" denilen ve birinci Rus devriminden az önce sahneye çıkan bu teorinin yandaşları, aslında, Rusya'da bağımsız bir işçi partisinin zorunluluğunu reddediyorlar; işçi sınıfının çarlığı devirme uğrundaki devrimci savaşımına karşı koyuyorlar, hareket içinde salt trade-union'culuk siyasetini öğütlüyorlar ve genel olarak işçi hareketini liberal burjuvazinin egemenliğine teslim ediyorlar.

    Eski İskra'nın savaşımı ve Lenin'in Ne Yapmalı? Adlı yapıtında "kuyrukçuluk" teorisinin parlak eleştirisi, "ekonomizm"i yıkmakla kalmadı, aynı zamanda, Rus işçi sınıfının gerçekten devrimci hareketinin teorik temellerini yarattı.

    Bu savaşım olmasaydı, Rusya'da bağımsız bir işçi partisinin yaratılmasını ve bu partinin devrimde kılavuz rol oynamasını düşünmek bile saçma olurdu.

    Ama kendiliğindenlik teorisine aşırı hayranlık, yalnızca Rusya'ya özgü bir olay değildir. Bu teori, istisnasız bütün İkinci Enternasyonal partilerinde, biraz farklı biçimde de olsa, geniş ölçüde yayılmıştır. Ben, burada, her şeyi mazur gösteren, herkesi uzlaştıran, olayları saptayan ve iş işten geçtikten sonra bunları açıklamaya kalkışan ve olayları saptadıktan sonra görevini tamamlanmış kabul eden İkinci Enternasyonal önderleri tarafından tahrif edilmiş "üretici güçler" teorisi diye tanınan teoriden sözediyorum. Marx, [sayfa 26] materyalist teorinin, dünyayı açıklamakla yetinemeyeceğini, dünyayı değiştirmekle de yükümlü olduğunu söylerdi. Ama buna karşın, Kautsky ve yandaşları, bununla hiç ilgilenmiyorlar ve Marx'ın formülünün yalnız birinci kısmını alıyorlar.

    Bu "teori"nin uygulanmasının birçok örneklerinden biri şudur: emperyalist savaştan önce, emperyalistler savaşı başlattıkları takdirde, İkinci Enternasyonal partileri, "savaşa karşı savaş" tehdidinde bulundu, deniliyor. Savaşın eşiğinde, bu partilerin "savaşa karşı savaş" sloganını büro çekmecelerine kilitledikleri ve bu sloganın tam tersi olan "emperyalist yurt uğruna savaş" sloganını gerçekleştirdikleri söyleniyor. Bu slogan değiştirme, milyonlarca işçinin ölümüne neden oldu, deniliyor. Ama burada suçluların bulunduğunu, işçi sınıfına ihanet etmiş, ya da onu elevermiş kimselerin bulunduğunu sanmak hata olur, deniliyor. Hiç de öyle değil! Her şey, olması gerektiği gibi olmuştur. Çünkü ilkönce [İkinci] Enternasyonal, bir "barış aracıdır", savaş aracı değildir. İkinci olarak, çünkü o zamanki "üretici güçlerin düzeyi" ile başka bir şey yapmak olanaklı değildi. "Kabahat", "üretici güçler "dedir. Bay Kautsky'nin "üretici güçler" teorisi, bize tam olarak bunu açıklar. Ve kim bu "teori"ye inanmazsa, Marksist değildir. Ya partilerin rolü? Bunların eylem içindeki önemleri? Ama "üretici güçlerin düzeyi" kadar kesin bir etken karşısında bir parti ne yapabilirdi ki?..

    Marksizmin bu çeşit tahriflerinin bir sürü örneğini vermek olanaklıdır.

    Oportünizmin çıplaklığım örtmeye yarayan bu tahrif edilmiş "Marksizm’in, Lenin'in daha ilk Rus devriminden önce savaşım verdiği şu "kuyrukçuluk" teorisinin Avrupa modasına uydurulmuş bir türünden başka bir şey olmadığı, tanıt gerektirmeyecek kadar açıktır.

    Batıda gerçekten devrimci partilerin yaratılabilmesi [sayfa 27] için teorinin bu biçimde tahrifinin önlenmesi şarttır.

    3. Proletarya devrimi teorisi. Proletarya devriminin Leninist teorisi, üç temel tezden çıkar.

    Birinci tez. – İlerlemiş kapitalist ülkelerde, sermayenin egemenliği; malî sermayenin başlıca işlemlerinden biri olarak esham ve tahvilât emisyonu; emperyalizmin temellerinden biri olan hammadde kaynaklarına sermaye ihracı; malî sermayenin egemenliğinin sonucu olarak malî oligarşinin çok büyük gücü; bütün bunlar, tekelci kapitalizmin asalak niteliğini kabaca belirtir, tröstlerin, kapitalist konsorsiyumların boyunduruğunu yüz kat daha dayanılmaz hale getirir, işçi sınıfının kapitalizmin temellerine karşı öfkesini artırır, kitleleri proletarya devrimine götürür. (Lenin'in Emperyalizmine bakınız.)

    Bundan birinci sonucu çıkarabiliriz: kapitalist ülkelerde devrimci bunalımın ağırlaşması, "metropollerde", iç proleter cephede patlama öğelerinin artması.

    İkinci tez. – Sömürgelere ve bağımlı ülkelere gittikçe artan sermaye ihracı, "nüfuz bölgeleri"nin ve sömürgelerin yeryüzünün tamamına yayılması; kapitalizmin, dünya nüfusunun büyük çoğunluğunu, bir avuç "gelişmiş" ülke yararına malî anlamda köleleştiren ve sömürgeci baskı altında tutan bir dünya sistemine dönüşmesi – bütün bunlar, bir yandan çeşitli ulusal ekonomileri ve çeşitli ulusal toprakları, dünya ekonomisi denen bir tek zincirin halkaları haline getirirken, öte yandan da dünya nüfusunu ikiye böldü: geniş sömürgeleri ve bağımlı ülkeleri sömüren ve onlara zulmeden bir avuç "ileri" kapitalist ülke ile emperyalist boyunduruktan kurtulmak için savaşım vermek zorunluluğunda olan sömürgelerin ve bağımlı ülkelerin büyük çoğunluğu.(Emperyalizm'e bakınız.)

    Bundan ikinci sonuç çıkarılabilir: Sömürgelerde devrimci bunalımın ağırlaşması, dış cephede, sömürgeler cephesinde, emperyalizme karşı gittikçe artan sayıda ayaklanma öğeleri. [sayfa 28]

    Üçüncü tez. – "Nüfuz alanları"na ve sömürgelere tekelci sermayenin sahip olması; dünya topraklarını gaspetmiş olan ülkelerle bu topraklardan "pay" isteyen ülkeler arasında dünyanın yeniden paylaşılması için kudurmuşça savaşıma varan ayrı ayrı kapitalist ülkelerin eşit olmayan gelişmesi; bozulan "denge"yi yeniden kurmanın biricik aracı olan emperyalist savaşlar – bütün bunlar, emperyalizmi zayıf düşüren ve iki cephenin, devrimci proletarya cephesinin ve sömürgelerin kurtuluş cephesinin, emperyalizme karşı birleşmesini kolaylaştıran üçüncü cephede savaşımın, kapitalist devletler arasında savaşımın şiddetlenmesine neden olur.(Emperyalizm'e bakınız.)

    Bundan da üçüncü sonuç çıkarılabilir: emperyalizm koşullarında savaşlardan kaçınılamaz ve emperyalizmin dünya cephesine karşı, Avrupa'da proleter devrim ile Doğuda sömürgesel devrim arasında bir tek dünya cephesi oluşturacak ittifak kaçınılmazdır.

    Bütün bu sonuçları, Lenin, şu genel sonuçta toplamıştır: "Emperyalizm, proletarya toplumsal devriminin hemen öncesidir." (Emperyalizm, Kapitalizmin En Yüksek Aşaması, "Önsöz", c. XIX, s. 71, Rusça.)

    Dolayısıyla proletarya devrimi sorunlarının ele alınışı, dolayısıyla devrimin niteliği, kapsamı, derinliği, genel olarak devrimin şeması değişmiş bulunmaktadır.
    Eskiden proletarya devrimine hazırlık döneminin önkoşullarının tahlili, genellikle tek başına ele alınan şu ya da bu ülkenin ekonomik durumu bakımından yapılırdı. Şimdi artık sorunun bu tarzda alınması yetersizdir. Şimdi sorunu, bütün ülkelerin ya da ülkelerin çoğunluğunun ekonomik durumu açısından, dünya ekonomik durumu bakımından ele almak gerekir; çünkü ülkeler ve ulusal ekonomiler kendi [sayfa 29] kendilerine yeter birimler olmaktan çıkmışlar, dünya ekonomisi demlen bir zincirin halkaları haline gelmişlerdir; çünkü eski "uygar" kapitalizm gelişerek emperyalizm olmuştur; emperyalizm ise dünya nüfusunun büyük çoğunluğunun bir avuç "ileri" ülke yararına, malî bakımdan köleleleştirilmesi ve sömürgeci baskı altına alınmasıdır.

    Eskiden ayrı ayrı ülkelerde ya da daha doğrusu, gelişmiş şu ya da bu ülkede, proletarya devrimi için nesnel koşulların varlığından ya da yokluğundan söz etmek âdetti. Şimdi, bu görüş artık yetersizdir. Şimdi devrim için, nesnel koşulların, dünya emperyalist ekonomi sisteminin tümünde eksiksiz bir bütün olarak bulunup bulunmadığından söz etmek gerekir; çünkü sistem, tümü ile devrim için olgunlaşmış ise, ya da daha doğrusu, olgunlaştığı için, bu sistemin içinde sanayi yönünden yeter derecede gelişmemiş bazı ülkelerin bulunması, devrim için aşılmaz bir engel olamaz.

    Eskiden, gelişmiş şu ya da bu ülkede proletarya devriminden, sermayenin şu ya da bu ulusal cephesine karşı duran, bu cephenin taban tabana karşıtı olan belirli ve kendi kendine yeten bir varlık gibi söz etmek âdetti. Şimdi artık bu görüş yetersizdir. Şimdi dünya proletarya devriminden söz etmek gerekir, çünkü sermayenin ayrı ayrı ulusal cepheleri, emperyalizmin dünya ölçüsünde cephesi denilen ve bütün ülkelerin devrimci hareketinin genel cephesi ile çatışma halinde bulunan bir tek zincirin halkaları haline gelmiştir.

    Eskiden proletarya devriminin, yalnızca, belirli bir ülkenin iç gelişmesinin bir sonucu olduğu düşünülürdü. Artık bu görüş de yetersizdir. Şimdi proletarya devriminin, her şeyden önce, emperyalizmin dünya sistemindeki çelişkilerinin gelişmesi sonucu, emperyalist cephe zincirinin şu ya da bu ülkede kırılmasının sonucu olarak düşünülmesi gerekir.

    Devrim nerede başlayacak? Sermayenin cephesi önce nerede, hangi ülkede yarılabilecek?

    Eskiden bu soruya, sanayiin en gelişmiş olduğu yerde, [sayfa 30] proletaryanın çoğunluğu meydana getirdiği yerde, daha yüksek kültür, daha çok demokrasi olan yerde diye yanıt verilirdi.

    Hayır –der Leninist devrim teorisi–, devrimin sanayiin en gelişmiş vb. olduğu yerde başlaması zorunlu değildir. Sermayenin cephesi, emperyalizm zincirinin en zayıf olduğu yerde yarılacaktır; çünkü proletarya devrimi, dünya emperyalist cephe zincirinin kırılmasının sonucudur ve devrime başlayan ülke, sermayenin cephesini yaran ülke, kapitalist anlamda daha gelişmiş ülkelere oranla daha az gelişmiş olabilir ve bununla birlikte, kapitalizmin çerçevesi içinde bulunabilir.

    1917'de dünya emperyalist cephesi zinciri, Rusya'da, öbür ülkelerinkinden daha zayıftı. Ve bu noktada kırılarak proletarya devrimine yol açtı. Niçin? Çünkü Rusya'da halk devriminin en büyüğü gelişmekteydi ve bu devrimin başında, büyük toprak sahipleri tarafından ezilen ve sömürülen milyonlarca köylü gibi önemli bir müttefiki olan devrimci bir proletarya yürüyordu. Çünkü orada devrimin düşmanı, bütün manevî otoritesini kaybetmiş ve bütün halkın nefretini hak etmiş olan çarlık gibi emperyalizmin iğrenç bir temsilcisi idi. Rusya, zincirin daha zayıf bulunduğu nokta idi, oysa Rusya, kapitalizm bakımından, Örneğin Fransa'dan ve Almanya'dan, İngiltere'den ya da Amerika'dan daha az gelişmişti.

    Yakın gelecekte zincir nereden kırılacaktır? Gene en zayıf bulunduğu noktadan. Zincirin, örneğin Hindistan'da kırılması olanaksız değildir. Niçin? Çünkü Hindistan'da genç ve ateşli bir devrimci proletarya var ve bu proletarya, ulusal kurtuluş hareketi gibi itiraz kabul etmeyen bir müttefike sahip. Çünkü bu ülkede, devrime karşı duran düşman, her türlü manevî saygınlıktan yoksun ve Hindistan'ın bütün ezilen ve sömürülen kitlelerinin nefretini hak etmiş olan, herkesin tanıdığı yabancı emperyalizmdir. [sayfa 31]

    Zincirin Almanya'da kırılması da pek mümkündür. Niçin? Çünkü örneğin Hindistan'da yürürlükte olan etkenler, Almanya'da etkilerini göstermeye başlamıştır. Ama Hindistan'ın gelişme düzeyi ile Almanya'nın gelişme düzeyi arasındaki büyük fark, Almanya'da devrimin gidişine ve sonuçlarına damgasını basmaktan geri kalmayacaktır.

    İşte bunun için Lenin şöyle der:

    "... Batı Avrupalı kapitalist ülkeler sosyalizme doğru gelişimlerini tamamlayıncaya dek dayanabilecek miyiz? ... Onlar bu gelişimlerini, sosyalizmin yavaş yavaş 'olgunlaşması' yoluyla değil, emperyalist savaşta yenilen ülkelerden ilkinin sömürülmesi ile birlikte Doğunun tümünün sömürülmesi yoluyla tamamlıyorlar. Öte yandan kesinlikle Birinci Emperyalist Savaşın sonucu olarak Doğu, tamamıyla devrimci hareketin içine çekilmiştir, tamamıyla dünya devrimci hareketinin genel girdabı içine çekilmiştir." ("Az Olsun, Temiz Olsun", c. XXVII, s. 415-416, Rusça.)

    Kısaca, genel kural olarak, emperyalist cephenin zinciri, halkaların en zayıf olduğu noktada kırılmalıdır ve bu noktanın ille de kapitalizmin en gelişmiş olduğu, proleterlerin yüzde şu, köylülerin yüzde bu kadar olduğu bir ülke olması şart değildir.

    Bundan dolayı, proletarya devrimi sorunu karara bağlanırken belirli bir ülkenin proletaryasının genel nüfusa oranı hakkında istatistik hesaplara, emperyalizmin ne olduğunu anlamamış olan ve devrimden tıpkı vebadan korkar gibi korkan İkinci Enternasyonal yorumcularının verdikleri özel önem tamamıyla büyütülmüştür.

    Devam edelim. İkinci Enternasyonalin kahramanları, bir yanda burjuva demokratik devrimle, öte yanda proletarya devrimi arasında, ikisini az çok uzun zaman aralığıyla birbirinden ayıran uçurum, hiç değilse bir Çin Şeddi [sayfa 32] bulunduğunu ve bu zaman aralığında iktidara geçen burjuvazinin kapitalizmi geliştirdiğini, proletaryanın ise güçlerini biriktirdiğini ve kapitalizme karşı "kesin savaşıma" hazırlandığını iddia ederlerdi (ve hâlâ iddia da etmektedirler). Genellikle, bu sürenin onlarca yıl, hatta daha uzun bir zaman alacağı tahmin edilir. Emperyalizm koşulları içinde bu Çin Şeddi "teori"sinin bilimsel değerden yoksun olduğunu, burjuvazinin karşı-devrimci hırsını gizlemeye, saklamaya yarayan bir araç olduğunu tanıtlamanın hiç gereği yoktur. Çatışmaların ve savaşların filizini özünde taşıyan emperyalizm koşullarında, "sosyalist devrimin arifesi" koşullarında, devrimci hareket dünyanın bütün ülkelerinde büyürken, "gelişen" kapitalizmin "cançekişen" kapitalizme dönüştüğünü(Lenin); emperyalizmin, çarlık ve feodalizm dahil, istisnasız bütün gerici akımlarla ittifak kurduğu ve böylelikle Batının proleter hareketinden Doğunun ulusal kurtuluş hareketine kadar bütün devrimci güçlerin ittifakını zorunlu kıldığı; feodal rejimin kalıntılarını ortadan kaldırmanın emperyalizme karşı devrimci savaşıma girişmeden olanaksız olduğu bu sırada, burjuva demokratik devrimin az çok gelişmiş ülkede proletarya devrimine yaklaşmak zorunluluğunda olduğu, birincinin ikinciye dönüşmesi gerektiği, tanıtlanmaya gereksinme göstermeyecek kadar açıktır. Rusya'da devrimin tarihi, bu tezin doğruluğunu, apaçık kanıtlarıyla tanıtlamıştır. Lenin'in, daha 1905'te, birinci Rus devriminin arifesinde, İki Taktik adlı broşüründe, burjuva demokratik devrimle sosyalist devrimi bir tek zincirin iki halkası olarak, bir tek tablo olarak, Rus devrimini kucaklayan bütün bir tablo olarak göstermesi nedensiz değildi.

    "Proletarya, kuvvet yoluyla otokrasiyi ezmek ve burjuvazinin tutarsızlığını etkisiz hale getirmek için köylü yığınlarıyla ittifak kurarak demokratik devrimi sonuna kadar götürmelidir. Proletarya, kuvvet yoluyla burjuvazinin direncini kırabilmek için, köylülüğün ve küçük-burjuvazinin [sayfa 33] kararsızlığını etkisiz hale getirmek için, halkın yarı-proleter unsurlarıyla ittifak kurarak sosyalist devrimi başarmalıdır. Yeni-İskra grubunun devrimin kapsamı konusunda bütün tezlerinde ve kararlarında o denli dar bir biçimde sundukları proletaryanın görevleri, aslında işte bunlardır." (c. VIII, s. 96, Rusça.)
    Lenin'in, Leninist devrim teorisinin temel taşlarından biri olarak burjuva devrimin proletarya devrimine dönüştürülmesi fikrini, İki Taktik adlı yapıtındakinden daha belirgin bir biçimde ortaya koyduğu öbür ve daha sonraki yapıtlarını anmıyorum.

    Öyle görünüyor ki, bazı yoldaşlar, Lenin'in bu fikre ancak 1916'da vardığını; o zamana kadar Rusya'da devrimin burjuva çerçevesi içinde sınırlı kalacağını ve bunun sonucu olarak, iktidarın, proletaryanın ve köylülüğün diktatörlük organı biçiminde proletaryanın eline değil, burjuvazinin eline geçeceğini düşündüğünü sanıyorlar. Bu görüşün, Rus komünist basınımıza bile girdiği söyleniyor. Bunun kesinlikle yanlış olduğunu ve gerçeğe uymadığını söylemeliyim.

    Lenin'in, 1905'te, Partinin III. Kongresindeki proletaryanın ve köylülüğün diktatörlüğünü, yani demokratik devrimin zaferini, "düzen örgütü" olarak değil, "savaş örgütü" olarak nitelendirdiği bilinen söylevini kaynak olarak anabilirim. ("Sosyal-Demokrasinin Geçici Hükümete Katılması Üzerine Rapor", c. VII, s. 264, Rusça.)

    Bundan başka, Lenin'in, Rus devriminin gelişme perspektiflerini açıklayan ve partiyi, "Rus devriminin birkaç aylık bir hareket değil, yıllarca süren bir hareket olması için; iktidarı ellerinde tutanlardan koparılan ufak-tefek ayrıcalıklarla yetinilmeyip bu iktidarın tam olarak devrilmesi için" gerekeni yapmakla görevlendiren "Geçici Hükümet Üzerine" adlı ünlü makalelerini kaynak olarak anabilirim. Bu [sayfa 34] makalelerde Lenin, bu perspektifi daha da geliştirmekte ve Avrupa'da devrime bağlayarak şöyle demektedir:

    "Bu başarılırsa, o zaman... O zaman yangının alevleri bütün Avrupa'yı saracaktır; burjuva gericiliğinin baskısı altında acı çekmekten bıkmış olan Avrupalı işçi de ayaklanacak ve bize 'işin nasıl yapılacağını' gösterecektir; o zaman Avrupa'daki devrimci atılım Rusya üzerinde karşı etki yapacak ve birkaç yıllık devrim dönemini on yıllarca süren devrim dönemi haline getirecektir." ("Sosyal-Demokrasi ve Devrimci Geçici Hükümet", c. VII, s. 191, Rusça.)

    Bundan başka, Lenin'in 1915 Kasımında yayınlanan makalesini de kaynak olarak gösterebilirim. Bu makalede şöyle denilmektedir.

    "Proletarya, iktidarın ele geçirilmesi için, Cumhuriyet için, topraklara el koymak için... Burjuva Rusya'yı, askerî-feodal 'emperyalizmin' (=çarlığın) boyunduruğundan kurtarma işine 'proleter olmayan halk kitlelerinin' katılmasını sağlamak için savaşım veriyor ve savaşıma yiğitçe devam edecektir. Ve proletarya, burjuva Rusya'yı çarlığın boyunduruğundan, büyük toprak sahiplerinin toprak üzerindeki egemenliğinden kurtarma işinden, tarım işçilerine karşı savaşımlarında zengin köylülere yardım etmek için değil, Avrupa proletaryası ile ittifak halinde sosyalist devrimi tamamlamak için doğrudan doğruya[12] yararlanacaktır." ("Devrimin İki Çizgisi", c. XVIII, s. 318, Rusça.)

    Ve son olarak, Lenin'in Proletarya Devrimi ve Dönek Kautsky adlı ünlü broşürünü de kaynak olarak anabilirim. Lenin, bu broşürde, İki Taktik'te Rus devriminin kapsamına ilişkin yukarda anılan kesimi belirttikten sonra şu sonuca varıyor:

    "Her şey söylediğimiz gibi oldu. Devrimin izlediği yol, çıkardığımız sonuçların doğruluğunu saptadı. İlkönce 'bütün' [sayfa 35] köylülük ile birlikte monarşiye karşı, büyük toprak sahiplerine karşı, ortaçağ düzenine karşı (ve devrim bu aşamada burjuva devrim, burjuva demokratik devrim olarak kalıyor); sonra da yoksul köylülük ile birlikte, yarı-proletarya ile birlikte, bütün sömürülenlerle birlikte, zengin köylüler, kulaklar, spekülatörler dahil, kapitalizme karşı – ve devrim, artık sosyalist devrim olmuştur. İki devrim arasında yapay olarak bir Çin Şeddi kurmak, ikisini, proletaryanın hazırlık derecesiyle, yoksul köylülerle birliği derecesiyle değil de, herhangi bir başka şeyle birbirinden ayırmak, Marksizmin tahrifini son sınırına vardırmaktır, Marksizmi bayağılaştırmaktır, Marksizmin yerine liberalizmin konmasıdır." (c. XXIII, s. 391, Rusça.)
    Sanırım bu kadarı yeter.

    Peki, bu böyleyse, Lenin "sürekli [kesintisiz] devrim" fikrine karşı neden savaşım verdi? Denilebilir.

    Çünkü Lenin, çarlığı tamamıyla tasfiye etmek ve proletarya devrimine geçmek için köylülüğün devrimci olanaklarından sonuna kadar yararlanmayı, köylülüğün devrimci enerjisini sonuna kadar kullanmayı öneriyordu; oysa "sürekli devrim" yanlıları, Rus köylülüğünün devrimdeki önemli rolünü anlamıyorlar, köylülüğün devrimci gücünü ve enerjisini küçümsüyorlar, Rus proletaryasının gücünü ve köylüyü ardından sürükleme yeteneğini küçümsüyorlar ve bu yüzden de köylüyü burjuvazinin etkisinden kurtarma işini, köylüyü proletaryanın çevresinde toplama işini güçleştiriyorlardı.

    Çünkü Lenin, devrimi, iktidarın proletaryaya geçişi ile taçlandırmak isterken, "sürekli devrim" yanlıları, işe doğrudan doğruya proletarya devrimi ile başlanacağı fikrindeydiler; onlar, böylelikle feodalizmin kalıntıları gibi bir "küçük ayrıntı"ya gözlerini yumuyorlar ve Rusya köylülüğü gibi önemli bir gücü hesaba katmıyorlardı; böyle bir politikanın, köylülüğün proletaryadan yana kazanılmasını ancak [sayfa 36] geciktireceğini anlamıyorlardı.

    Demek ki, Lenin, "sürekli" devrim yanlılarına karşı, sürekliliğini savundukları için savaşım vermiyordu, Lenin'in kendisi de sürekli devrim görüşünden yanaydı. Ama onlara karşı, proletaryanın en büyük yedeği olan köylülüğün rolünü küçümsedikleri, proletaryanın egemenliği fikrini anlamadıkları için savaşım veriyordu.

    "Sürekli" devrim fikri, yeni bir fikir değildir. Bu fikir, ilkönce, 1850'de Marx tarafından ünlü Komünist Birliğe Çağrı'da formüle edilmiştir. Bizim "sürekli “ilerimiz, bu fikri, Marx ‘tan aldıktan sonra onu değiştirdiler ve değiştirince de fikri bozdular ve işe yaramaz hale getirdiler. Bu hatayı düzeltmek için, Marx'ın kesintisiz devrim fikrini saf biçimi ile alıp Leninist devrim teorisinin köşe taşlarından biri yapmak için Lenin'in usta eline gerek vardı.

    Çağrı'sında komünistleri gerçekleştirmeye davet ettiği bazı demokratik istemleri sıraladıktan sonra Marx, kesintisiz (sürekli) devrim hakkında şunları söylüyor:

    "Demokratik küçük-burjuvazinin, devrimi olabildiğince çabuk ve olsa olsa yukardaki istemlerin gerçekleşmesiyle sonuçlandırmayı arzulamasına karşılık, az çok mülk sahibi tüm sınıflar egemen konumlarından uzaklaştırılıncaya dek, proletarya, devlet gücünü ele geçirinceye ve yalnızca bir tek ülkedeki değil, dünyanın tüm önde gelen ülkelerindeki proleterlerin birliğinin, bu ülkenin proleterleri arasındaki rekabetin ortadan kalkmış olduğu ve hiç değilse belli başlı üretici güçlerin proleterlerin ellerinde toplanmış bulunduğu noktaya ulaşıncaya dek, devrimi sürekli kılmak bizim sorunumuz ve bizim görevimizdir."

    Başka bir deyişle:

    a) Bizim "sürekli" devrimcilerimizin planlarının tersine, Marx, 1850-1860 Almanya'sında devrime doğrudan [sayfa 37] doğruya proletarya iktidarı ile başlanmasını asla önermemiştir.

    b) Marx, yalnızca proletarya iktidara geçince, devrim yangınını bütün ülkelerde alevlendirmek için, burjuvazinin kesimlerini birbiri ardından adım adım iktidardan yuvarlamak yoluyla, devrimin, proletarya devlet iktidarı ile taçlandırılmasını öneriyordu. Lenin'in bütün öğrettikleri ve emperyalizm koşulları içindeki proletarya devrimi teorisini izleyerek devrimimiz boyunca bütün gerçekleştirdikleri, bunlara tamamıyla uygundur.

    Böylece bizim Rus "sürekli" devrimcilerimiz, Rus devriminde, köylünün rolü gibi proletaryanın egemenliği fikrini de küçümsemekle kalmadılar, Marx'ın "sürekli" devrim fikrini de (bozarak) değiştirdiler ve bu fikri pratikte kullanılmaz hale getirdiler.

    Bunun içindir ki, Lenin, "sürekli" devrimcilerimizin teorisi ile alay ediyor, bu teoriyi "orijinal" ve "mükemmel" diye nitelendiriyor, "sürekli" devrimcileri "on yıldan beri, yaşamın, bu mükemmel teorinin yanından gelip geçmesinin nedenlerini düşünmemekle" suçluyordu. (Lenin, bu makaleyi, 1915'te, Rusya'da "sürekli" devrimcilerin teorisinin ortaya çıkışından on yıl sonra yazdı. "Devrimin İki Çizgisi", c. XVIII, s. 317, Rusça.)

    Bunun içindir ki, Lenin, bu teoriyi, yarı-menşevik bir teori sayıyor ve şöyle diyordu: "[Bu teori] Bolşeviklerden proletaryanın kesin devrimci savaşıma ve siyasal iktidarın proletarya tarafından ele geçirilmesine çağrıyı ödünç alırken; menşeviklerden de köylülüğün rolünün 'tanınmama'sını ödünç alıyor." (Ibidem.)

    Lenin'in burjuva demokratik devrimin proleter devrime çevrilmesi, proleter devrime "hemen" geçmek için burjuva devrimden yararlanılması fikrinin esası budur.

    Devam edelim. Eskiden devrimin bir tek ülkede başarıya ulaşması olanaksız sayılmaktaydı, çünkü burjuvaziyi yenmek için bütün ileri ülkelerin, hiç değilse bu ülkelerin [sayfa 38] çoğunluğunun proletaryasının, ortak eyleminin gerekli olduğuna inanılıyordu. Şimdi bu görüş artık gerçeğe uymamaktadır. Şimdi, devrimin bir tek ülkede zaferini olanak dahilinde görmek gerekir, çünkü emperyalizm koşulları içinde çeşitli kapitalist ülkelerin birbirine eşit olmayan sıçramak gelişmesi; emperyalizmin bağrında kaçınılmaz savaşlara neden olan felâketli çelişkilerin gelişmesi, bütün dünya ülkelerinde devrimci hareketin büyümesi, bütün bunlar, proletaryanın tek tek ülkelerde zaferini yalnız olanaklı değil, hatta zorunlu kılmaktadır. Rus devriminin tarihi, bunun dolaysız kanıtıdır. Ancak, burada, burjuvazinin yenilmesinin, yalnızca, kesinlikle gerekli belirli koşulların birleşmesi halinde gerçekleşebileceğini unutmamak gerekir; bu koşullar gerçekleşmeden proletaryanın iktidarı ele alması diye bir sorun bile olamaz.

    Lenin'in "Sol" Komünizm adlı broşüründe bu koşullara ilişkin olarak söyledikleri şunlardır:

    "Devrimin temel yasası, bütün devrimler tarafından ve özellikle 20. yüzyıldaki üç Rus devrimi tarafından doğrulanan devrimin temel yasası şudur: de