Filibeli Ahmed Hilmi

Filibeli Ahmed Hilmi

Yazar
8.7/10
1.811 Kişi
·
5.683
Okunma
·
236
Beğeni
·
7812
Gösterim
Adı:
Filibeli Ahmed Hilmi
Tam adı:
Şehbenderzâde Filibeli Ahmed Hilmi
Unvan:
Yazar
Doğum:
Filibe, Bulgaristan, 1865
Ölüm:
İstanbul, 1914
Materyalizme karşı spiritüalizmi (tinselcilik) savunarak gelenekteki kelami düşünceden felsefeye geçişi temsil eden II. Meşrutiyet dönemi Osmanlı felsefecisi Filibeli Ahmet Hilmi, 1865'de Filibe'de doğdu, 1914'de İstanbul'da öldü.

İlköğrenimini Filibe'de yaptıktan sonra, bir süre Filibe Müftüsü'nden Arapça ve temel İslâm bilimleri eğitimi aldı. Daha sonra İstanbul'a gelerek Galatasaray Mektebi'ni bitirdi. 1890 yılında Düyûn-ı Umûmiyye İdaresi'nde çalışmaya başladı. Bu idare tarafından memur olarak Beyrut'a gönderildi ancak siyasi nedenlerden Mısır'a geçti. Burada Terakki-i Osmani Cemiyeti'ne girmiş; bir de "Çaylak" adlı bir mizah gazetesi çıkarmıştır. 1901'de İstanbul'a dönse de bir jurnal üzerine Fizan'a sürüldü. Orada da araştırmalarını sürdürmüş, tasavvufla ilgilenmiştir.

Meşrutiyet'in ilanından sonra İstanbul'a dönerek Darülfünun'da felsefe dersleri verdi. Aynı zamanda 1908'de "İttihâd-ı İslâm" adlı haftalık bir gazete çıkarmaya başladı ve buna 1910'da haftalık "Hikmet" gazetesi dergisini çıkarmayı da ekledi. Bir yıl sonra günlük olarak yayımlamaya başladığı Hikmet gazetesi İttihat ve Terakki hükümetini eleştiren yazıları üzerine defalarca kapatılsa da Mübahese, Coşkun Kalender, Münakaşa, Kanat ve Nimet adlarında kısa süreli gazete / dergiler çıkararak yayıncılığa devam etti. Ayrıca İkdam ve Yeni Tasvir-i Efkâr gazetelerinde, Sırât-ı Müstakim ve Şehbâl dergilerinde yazılar yayımladı.

Ahmet Hilmi; Baha Tevfik, Abdullah Cevdet ve Celâl Nuri'nin hemen hiçbir eleştirel süzgeçten geçirmeden Batı'dan Osmanlı toplumuna aktardıkları materyalist görüşlere ortaçağ mantığıyla ve geleneksel bilgilerle cevap verilemeyeceğini, bu görüşlerin ancak Batı'da yeni ortaya çıkan bilimsel bilgilere dayanan bir felsefe ile çürütülebileceğini ileri sürer. Bu bakımdan Ahmet Hilmi'de gelenekteki felsefeye karşı tutumun değişerek, felsefi düşüncenin kültürel değerlere uygun hale getirilmesiyle haklılaştırılması gibi oldukça önemli bir gelişme görülür. Bu gelişmede artık felsefe, "niçin" sorusunu sorarak varlığın temel sebeplerini anlamaya yönelen insanlığın zorunlu bir düşünce faaliyeti, bir ihtiyaç olarak algılanmaktadır.

Ahmet Hilmi'nin felsefeye karşı tutumu, bir yandan geleneksel felsefe karşıtı düşünceden ayrılırken, öte yandan bu tutum Tanrı'nın varlığı, ruhun maddeden ayrılığı gibi materyalist felsefenin karşı çıktığı İslam'ın temel inançlarının savunulmasında haklılaştırma aracı olarak kullanıldığı için gelenekteki "ilim" ve "hikmet" anlayışına dönülmüş olmaktadır.

Gerçekten de onun amacı doğrudan doğruya felsefe yapmak değildir. O tipik bir İslamcı düşünür olarak, II. Meşrutiyet'te Baha Tevfik ve Celal Nuri gibi materyalistlerin İslam'ın temel inançlarıyla çatıştığını ileri sürdüğü görüşlerinin toplumda yaratacağı manevi çöküntüye karşı, onları Batı'daki bilimsel gelişmelere ve yeni felsefi yaklaşımlara dayanarak çürütüp bu tehlikeyi savuşturmak amacındadır. Bu amacını “Allah'ı İnkar Mümkün mü? Yahut Huzur-ı Fende Mesâik-i Küfür / Bilim Karşısında İnkarcı Doktrinler” adlı eserinin önsözünde açıkça belirtir. Kaldı ki yayınladığı haftalık Hikmet ve aynı adı taşıyan günlük gazetede, misyonu açısından, doğrudan felsefeye değil, İslâmcı akımın eğildiği sosyal-politik konulara ağırlık verilmiştir.

Ayrıca bu ve diğer neşrettiği yayınların adlarındaki vurgunun da felsefeye değil "hikmet"e olması anlamlıdır. Bununla birlikte onun özellikle Celal Nuri'nin Tarih-i İstikbâl I / Mesâil-i Fikrîye (Geleceğin Tarihi I - Fikri Problemler, 1913) adlı eserinde Büchner'den aktarılan materyalist görüşleri eleştiren “Huzur-t Akl ü Fende Maddfîyyûn Meslek-i Dalâleti / Akıl ve Bilim Karşısında Sapkınlık Doktrini Olarak Materyalizm” adlı eseri, felsefi tartışmanın güzel bir örneğidir. Bu eserinde bilimsel olduğunu iddia eden Büchner'in biyolojik materyalizminin dayandığı "madde" ve "kuvvet" kavramları etrafındaki temel görüşlerin, Batı'da yeni gelişen fizik, kimya gibi pozitif bilimlerdeki yeni bilgilere aykırı olduğunu; materyalizmin, metafizik düşünceye tamamen karşı olduğu halde, bilimin sahasından çıkıp metafizik ve spekülasyon yaptığını ileri sürer.

Ahmet Hilmi, batılılaşma süreciyle birlikte Osmanlı aydınında gittikçe daha baskın olarak ortaya çıkan bilimin kesinliğine ve değerine olan metafizik ve hatta bir tür dinsel inanma ve kabullenme olgusundan oldukça farklı yeni bir bilim anlayışını Türk düşüncesine ilk kez getirenlerden biri olmasıyla Türkiye'de "bilim felsefesinin öncüsü" durumundadır. Hatta Türk düşüncesinde bilim felsefesinin önemli bir boş saha olduğunu belirterek bundan yakınır. Celal Nuri'nin "Hakikate ulaşmak için bir tek aracımız vardır: Bilim" görüşünü, "Acaba hakikat nedir?", "Hakikatin ölçüsü nedir?" ve "Bilim ne demektir ve değeri nedir?" sorularıyla epistemolojik (bilgi kuramsal) planda sorgulayan Ahmet Hilmi; Henri Poincare ve Emile Boutroux'un eserlerine dayanarak bilimin aslında varsayımlara dayandığını, bu yüzden de değerinin göreli olduğunu, araştırma ve inceleme sonsuz olduğundan bilimin hiçbir zaman son sözü söylememiş bulunduğunu, o günlerde değişmez prensip olarak kabul edilen bazı fizik kanunlarının bile temellerinin sarsıldığını vurgular.

Ahmet Hilmi, materyalizmin ruhu beynin fonksiyonları olarak ele alan görüşünü reddeder. Ona göre bedenden bağımsız ve mahiyetçe ondan ayrı bir ruh vardır, ayrıca ruhun bedenin ölümünden sonra dağılmayarak hayatına devam etmesi fikri akla aykırı ve çelişik değildir. Yine ona göre ebedilik, ezelilik, sonsuz alemler ve Tanrı hakkında, deneyin alanına girmedikleri için, bilimle değil, ancak metafizik yaparak hükümler verilebilir. Bu gibi deney dışı fikirlerin değeri, akıl kuralları ve ortak duyu ile ölçülebilir. Bu görüşleriyle spiritüalizmin temel görüşlerinin materyalizme karşı ancak metafizik yoluyla ortaya konulabileceğini ileri sürmektedir.

O kendi felsefi mesleğini "Vahdet-i Vücûd" (A'mak-ı Hayâl -Hayalin Derinlikleri- adlı eseri, İslâm panteizmi olan bu tasavvuf felsefesini dile getiren bir romandır) olarak açıklamışsa da Darülfünun'da verdiği "Hangi Meslek-i Felsefeyi Kabul Etmeliyiz?" adlı konferansında öğrencilere, mevcut felsefi doktrinlerin hepsinin bazı yanlış varsayımlara dayandığından ve hiçbirisi mutlak olarak bütün hakikatleri tek başına bünyesinde toplayamadığından felsefe ve ahlâkta, her doktrinin taşıdığı doğru fikirleri seçici bir anlayışla alarak oluşturulacak eklektik bir yaklaşımı önerir.

Özellikle bilimsel, teknolojik ve ekonomik alanlarda İslâm dünyasının Batı'ya karşı gerilemesiyle XIX. yüzyılın son çeyreğinden itibaren İslam'ın temel görüşlerini yeni bir sosyal-politik pratiğin oluşturulmasında referans kaynağı olarak yeniden yorumlayan İslâmcı aydınlardan biri olan Ahmet Hilmi, geleneği sorgulayan modernist bir düşünürdür. Bu açıdan İslâm medeniyetindeki kültür ve düşünce hareketleri ile sorunlarını ele aldığı Tarih-i İslâm (İslam Tarihi) adlı eseri dikkat çekicidir.
"İnsanlar yaratılış ve terbiye bakımından delidirler. Kazara akıllı bulundukları zaman çok kısadır..."

••~••••••••••~•••••••~•••••••••~••••••••••~••••••••~~~"Taine"~~~••••••
Filibeli Ahmed Hilmi
Sayfa 96 - Timaş Yayınları
Çok fazla derinlere daldığımı farkeden bir arkadaş:
-Yine neyin var? dedi.
-Hiç, dedim.

Bu "hiç" yalnızca o andaki halimi açıklamak için söylenmişti. Ağzımdan çıkan bu "hiç" kelimesi aslında kainatı tarif ediyordu.
Kim bilir şimdiye kadar kaç hayvan yükü kitap okudun? Ne anladın? Hiç, değil mi? İnsanların bilgisi nedir? Bencillik ve zevklerinin ihtiyaç olan sanatlara ait şeylerdir. Ancak hak ve gerçekle ilişkili ne bilirler? Hiç!
Filibeli Ahmed Hilmi
Sayfa 19 - Gülhane Yayınları
Ne arıyorsun?
Ebedi hayatı mı?
Zavallı dostum!
Bu gecici hayatta ne buldun ki onun ebedîsini arıyorsun?
Sana soruyorum: Bu hayatta ne var?
"Yine neyin var ?" dedi.

"Hiç" dedim.

Bu "hiç" yalnız halimi tarif için söylenmemişti.
Ağzımdan çıkan bu "hiç" sözü kâinatın sıfatı idi.
Filibeli Ahmed Hilmi
Sayfa 25 - Palet Yayınları 1.Basım
Saadet nedir?

Hazreti Musa:

“Saadet, benliği hırs firavunundan kurtarmaktadır.”

Hazreti Adem:

“Saadet, şeytana uymamak ve Havva’ya aldanmamaktadır."

Konfüçyüs:

“Bir tencere pirinç pilavına bütün lezzetleri sığdırmaktadır.’

Eflatun:

“Daima yücelikleri düşünmektedir.”

Aristo:

“Mantık! İşte saadet!”

Zerdüşt:

“Saadet, karanlıkta kalmamaktır.”

Hazreti İsa:

“Saadet; geçmişi unutmak, şimdiyi hoş görmek, geleceği düşünmemekle mümkündür.”
Filibeli Ahmed Hilmi
Sayfa 102 - Palet Yayınları 1.Basım
192 syf.
·Beğendi·10/10
Bazı kitaplar vardır ki aslında insanın hayat güzeranı içinde yaşayacağı ve hangi duraklardan geçeceğine dair birşeyler fısıldamak için sırada bekler sanki insanı..Amak-ı hayal beni sırası gelmeden daha tabiri caizse ön sıralara kaynak yaparak bulmuş bir kitap.. o yüzden hakkını veremediğimi düşündüğüm bir nevi tamam okudum geç dediğim bir kitaptı..
Sizden üst boyutta olan bir insanın söylediği ama sizin idrak edemediğiniz cümleler sanki başka bir dilden konuşuyor gibi gelir ya insana işte ilk anda bende öyle oldum..kelimelerin ve anlatılanların büyüsünden sıyrılıp bırakamadım da..okudum müthiş bir tad bıraktı ama tam anladım mı o esnada hayır..
Raci ile Aynalı baba.. mezarlıkta bir fincan kahve bazen de ney le gelen o lahuti sesin büyüsüyle Racinin Aynalı Baba yla olan manevi katmanlardaki yolculuğu..soğan gözlü adamlardan tutun hiçlik tepesine yolculuğu ve meydan savaşında Aşk ın ve diğer duyguların kıyasıya dövüşü..alıır götürür insanı..
Ben bu kitabı okuduktan ve anlamadıktan yıllar sonra akraba ortamında eskaza bu muhabbetin açıldığı Aynalı Baba'nın hayali bir şahsiyet olmadığını ve İstanbul'da yaşamış olduğunu öğrendiğimde çok şaşırmıştım..hatta ortaöğretim seviyesinde olup da insan olmanın kaygısını manen çeken akrabalarım ''aa nasıl anlamadın sen o kitabı yahu'' dediklerindeki hissiyatımı ise tarif edemem.. bazı yollar akılla alınmıyor.. kalple devam etmek gerekiyor..bunu anladığım ilk kitap..
o gün bugündür sıradaki kitapları okur ama bi kenardan melül melül bakan Amak-ı hayali tekrar okumaya cesaret edemem.. kimbilir belki de hayalin derinliklerinde bir raci olmayı hala göze alamıyorumdur..
192 syf.
·Beğendi·10/10
Aynalı Baba ile bir yolculuğa hazır mısınız? Ama bu yolculuğa çıkmaya karar verirseniz bildiğiniz, değer verdiğiniz ve hatta taptığınız ne varsa sarsılacak. Şimdi tekrar düşünün ve öyle okuyun bu kitabı derim. Şeriat ile yaşayan bir canlının Tarikat'a girmesi, Hakikat ile sarsılıp Marifette yok olmasıdır bu kitap.
192 syf.
·6 günde·10/10
Kitap hakkında birkaç cümle yazmadan önce biraz yazardan bahsetmeliyim. Zamanında çok iyi eğitim almış Filibeli Ahmed Hilmi. Hem batı felsefesini hem doğu felsefesini çok incelemiş umduğunu batıda bulamayınca doğu felsefesinde aramış. Ve araştırmalar sonunda da vahdeti vücud felsefesini benimsemiş. Zaten kitabı okuyunca da anlayacaksınız ki kitapta tek gereksiz cümle yok. Her satırı üzerinde düşünülmüş. Tartılmış. Biçilmiş. Kitap sayfa sayısı olarak az ama hacim olarak ağır bir kitap. Kitabın bazı yerlerinde de herkesin sorduğu o soruya cevap aramaya çalışmış " Neden yaşıyoruz?" ,".Ruh nedir?, Ben nedir? Ben var mıyım?" gibi felsefenin temel sorularına cevap arıyor. Örneğin şöyle bir cümle geçer kitapta: " Nereden geldik? Nereye gidiyoruz? Saf, temiz bir inancın gayet güzel cevap verdiği bu soruya akıl ve fen bilimleri maalesef cevap veremiyordu. Bir kez daha tabiata baktım. "
Kitap masal tadında bir anlatıma sahip. Baş karakter Aynalı dede'nin yanına gidiyor aynalı dede onu farklı rüyalara gönderip cevaplarını aradığı sorularla başbaşa bırakıyor. Her bölümde bir fikiri incelemeye çalışıyor. Okumanızı şiddetle tavsiye ederim. Zaten sayfa sayısı pek uzun değil.

Kitapta beğendiğim en ince tespit ise şu oldu:
".... Gerçekten garip bir fikir! Bir kısmı ise Ramazan kandillerini gördüğü zaman Müslüman olduğunu hatırlayan Müslümanlardandı. Kandiller yandı mı ellerine tespihlerini alır, dinlememek ve hiçbir şey anlamamak şartı ile camileri dolaşarak Kuran-ı Kerim ve vaaz dinlerlerdi. İkindi vakti kalkmak şartı ile oruç bile tutarlardı. Oruç tuttuğu halde namaz kılmaya lüzum görmeyenleri de vardı. Uzun bir namaz olan teravihe hiçbiri yanaşmazdı. Ramazan bitti mi, bunların din duygusu da “elveda” der, giderdi. Mevsim elbisesi giyme şeklinde olan bu çeşit dindarlığa ben her sene hayret ederdim."
160 syf.
·Puan vermedi
Hayal ile gerçek arasında bulunan ince çizgiyi anlatan dini anlatımdır kardeşlerim.Tasavvufun derinliklerine inip içinde şüphe olanların tekrar tekrar okumasını tavsiye edeceğim ilmi yazılar bütünüdür.Eser ; hak yolunu bir çok din yaşamı ile anlatarak bizleri bilgi ve olayları kavrama yönünden kendine hayran bırakıyor.Kısa ve öz olarak kitap iki karekter arasında geçen manevi yolculuğu aktarıyor.Kendine bir hak inancı bulup , içindeki batılı yok etmeye çalışan bir fani kendisine bu konuda yoldaş bir alim bulur.Tasavvuf ve ilim yolundaki bu adımlar bizlere hakkı bulmaya çalışan karakterin rüyada gördükleriyle akılda kalıcı olaracak şekilde aktarılır.Daha bir çok yazılacaklar var ama amaç uzun uzun kitabı anlatmak değil , kısa ve özü geçirebilmek sizlere.Okuma notu sizin olsun...
160 syf.
·1 günde·Puan vermedi
Sana o sahneyi hatırlatacağım hani bazen kendi kendine düşünürsün ve ohaa ben ne düşündüm öyle dersin ya... Ve daha sonra ulan keşke video kaydı tutabilseydim beynimde dersin. Kulak arkasına tuşu falan olsıydı diye hayalden sapan düsüncelere dalarsın benim gibi.... Her neyse.

Bazen bir kitap ya da bir konuşma sonrası kendi kendinize hayallere dalarsınız...
Ne bileyim var oluş ya da daha ötesini düşünürsünüz ve daha sonra yüzünüzde bir gülümseme bir doygunlukla-açlık arası şehvet yüklü bir temaşa belirtirsiniz. O sahne canlandı mı gözünde? Yoksa sadece bana mı oluyor... arkadaş neden sizde de olmuyor
Yavv neden bu evrende kendimi deli gibi hissediyorum. Biliyorum sen de yapmışsındır o hayal ederkenki aptal gülüşü... İşte bu kitapta çokça yaptım onu.

Bu kitabı da nasıl ki (Bir Çift yürek kitabını Avatarlara filmine benzettiysem)
Bunu da Keloğlan masallarına benzettim. Başrol oynayan Raci keloğlan konumunda. Hayalleri düşlerde yaşatan bir roman. Sufi derinlikleri olan, hikmet ve hakikati arayan Keloğlan yani Raci her başından geçen hikâye için bize dolu dolu mesajlar vermektedir.

Asıl konuya gelelim. Size şimdi bir sahne izlettireceğim. Her ne hikmetse ben tüm Vahdeti Vücut doygunluğunu bu sahnede görebiliyorum.
"Cosmos çoklu evren sahnesi"
https://youtu.be/EKUYYp2oQUc
Her şeyin bir şeyde ve hiçbir şeyin herkeste olduğu sahne.
Büyük patlama ve evren oluşumunu kitapta bak nasıl anlatılmaktadır. Şu alıntıyı izlediğin video ile bağlantı kurarak bir oku...

#71044244


Kitap öyle bir güzellikte yazılmış ki
Okuduğun her olayadan tek vücuda varabiliyordun. Kitap hem Vahdeti vücudu anlatmış hem de kitabında uygulamıştır. Tek olayadan tüm kitabı, tüm kitaptan tek olayı çıkartmak. Neffis bir şey...
En küçükten en büyüğünü görebilmek...
Kan damlasından damara, damardan kalbe, kalpten beyne ve sadece beynde( Beyn arapça arasında, iki şeyin arası demektir.) kalmak yani ona ulaşmaya çalışmakla kalmak. Varmak değil yolda olmak en güzeli. Sevgiliye varmak ulaşmaya çalışmak kadar güzel değildi.

Peki neden Merak... ( İsmail ne diyorsun Allah aşkına kafa kalmadı bizde merak nereden çıktı şimdi)

İlgimi çeken konular arasında merak ve korku hep vardır. Onlar üzerine çok düşünürüm. Kitapta merak üzerine bir sahne var onu size gösterip incelemeyi bitiriyorum. Bu sahnede merakın büyüsünü gördüm.
#71044031


Göstermek istediğim şey merakın büyüsü iyileştirici özelliği ve aynı zamanda yok edici yanı...
--
Tasavvufla ilgisi olan değerli okuyucuların zihin dünyalarında yaşadıkları meyhaneyi bir tek o meyhaneye uğrayan anlar.

Buraya kadar okuyup değer verdiğin için gerçekten çok teşekkür ederim.
192 syf.
·5 günde·7/10
İkinci Meşrutiyet döneminde yazılmış bir eserin bugüne yansıması nasıl olabilir merakıyla kitaba başladım. Kitabın önsözünde “bu kitabı hakikat endişesi ile dolu vicdanlar, sonu olmayan bahisleri seven insanlar zevkle okuyabilirler” demişti yazarımız.
Kitabın 1.bölümünde kahramanımız varlık ve yokluğu sorgularken Matrix filmini hatırlattı bana. Daha sonra yazarımız Raci’yi anlatırken bize, Tutunamayanlar’daki Turgut geldi aklıma. Şüphe, eğitim, alkol-eğlence ve felsefe yönüyle Raci’nin arayışıyla, Turgut ve Selim’in arayışının ortak bir çıkış noktasından beslendiğini düşündüm. Bir farkla ki, Raci’nin hayatında onu “Hayalin Derinliklerine” götürebilecek bir Aynalı Baba vardı.
Aynalı Baba bir kahve içilebilecek kadar bir zaman diliminde Raci’yi Buda, Zerdüşt, Brahmanizm’den başlayarak derin bir hayal dünyasında dolaştırıyor, bölümün sonunda tekrar Kainatın Efendisi’yle buluşturuyor ve bütün inanç ve dinler hakkındaki derin bilgisiyle okuyucuyu şaşırtabiliyor.
Yedinci Günde Aynalı Baba’nın bir kedi yavrusunun doğmasından dolayı sevincini anlatırken özellikle bir kralın oğlunun doğmasıyla karşılaştırmasını, “kralın oğlunun nasıl birisi olacağı belli değilken, hatta kral oğlu olduğu için kibirli ve bencil olma ihtimali yüksekken” zararsız bir kedi yavrusunun dünyaya gelmesinin sevinmeye daha layık oluşunu anlattığı bölümü çok beğendim.
İkinci bölümde ise Raci’nin Manisa Tımarhanesinde geçirdiği dönem ve buradaki hatıraları anlatılırken “delilik” ve “akıllılık” kavramları sorgulanıyor. Gerçek aklın bizi mutlak hakikate ve ebedi hayata götürmesi ile anlaşılabileceğine dair en çarpıcı önermeyi Taine’den aktarıyor; “İnsanlar yaratılış ve terbiye bakımından delidirler. Kazara akıllı bulundukları zaman çok kısadır!”
Raci’nin Aynalı Baba’yla çıkmış olduğu bu masalsı yolculuğu ve felsefi derinliği yazarın çok etkili bir şekilde aktarabildiğini düşünüyorum. Keşke biraz daha uzun olsa, yazarla ve kahramanıyla birlikte biraz daha seyahat edebilseydik daha güzel olurmuş, çabucak dünyamıza döndük ve “hafif delileri eğleyecek kadar zevk bulunan” hayatımıza devam ediyoruz!
192 syf.
·2 günde·Beğendi·10/10
İyi bir tahsil görmüş olan Raci, kendini aramaya ve uyuşmuş vücudunun bu dünyada ki amacının ne olduğunu merak ederken, evlerine yakın olan mezarlıkta Aynalı Dede ile karşılaşıyor...

Aynalı Dede ise onun her gelişinde şekerli kahve hazırlıyor ve Raci'nin rüyalar aleminde varlığın birliğini olan tasavvuf felsefesi ve öğretisini (VAHDET-İ VÜCUT) öğrenmesi için onu ruhani yolculuklara çıkarıyor...

Raci, Aynalı Dede'den, bu öğretide insan ruhunun Yaratıcının ruhundan bir parça olduğunu ve insanda tecelli edişini rüyalar aleminde yaptığı yolculuklar ile öğrenmeye başlıyor...

Aynalı Dede yeri geliyor ney üflüyor yeri geliyor gazeller okuyordu. Raci ise her iki durumda da mest olup artık akıllılık ve delilik arasında gelip gidiyordu...

Rüya aleminde Raci, en büyük sırrı keşfetmeye çalışıyordu. Bu sırrın adı "AŞK" tı...

Felsefi yönü derin ve insanı düşünmeye sevk eden güzel bir eser. Ben özellikle son bölümde Aynalı Dede'nin defterinden olan hatıraları çok beğendim, özellikle "Mutluluk" adlı hatırasını çok anlamlı buldum.Gazellerin Türkçe yazılmasını isterdim hepsini anlamadığım için fakat okurken rahatsız olmadım...
218 syf.
Sakın alem büyük bir tımarhane olmasın? dedim kendi kendime.

-Bu alemin bütün zevki hiçliği ümit etmektedir.

-Gerçekten insanlarda mercimek kadar akıl olsaydı, değil ebedi hayatı aramak, bu berbat ve geçici hayata bile katlanmayıp sonu bir eyvahtan ibaret olan bu zevkleri ve hayat külahını Yokluk Sultanına sunarlardı.

Ve kitaptan daha nice sözler...

Uzun zamandır ertelediğim, ara sıra kitaplığıma bakınca bana göz kırpan bu kitabımla hasbihal etmek geldi içimden. Gün boyunca konuştuk, bana Zerdüştten, Budha dan, Sokratesten, Eflatuna, Aristo dan, daha nicesine bir dünya sundu.

Kendimi bildim bileli kendime sorduğum okuduğum kitaplarda aradığım şeylerin aynadaki suretini gösterdi. Hani utanmadım değil sen kitabı al 4 ay sonra oku olacak iş degil hakli hele de böylesini.

Neyse sözü uzatmayacağım bir adam düşünün her türlü eğitim almış birini ama arayışta bir gün yolu her zaman girmek istediği mezarlığa düşer ve orada Aynalı Baba ile karşılaşır.

Aynalı Baba ona hikmetli sözler ve ney çalarak garip alemlere salar kiminde 8 yaşındaki bir şehzade ,kiminde çinli bir öğrenci ,kiminde ise istanbullu bir müezzin olur daha mı daha neler neler...

Ejderhalar, periler, Kaf dağı, Anka kuşu bol alegorik tasvirler ve yerler. Şark edebiyatının bu muazzam eseri kaçırılacak gibi değildir özellikle ilmi konuları seviyorsanız.

Kitabı kaknüs yayınlarından okumanızı tavsiye ederim zira ağır gelebilecek bir anlatımı var hele de kelime hazineniz zengin değilse bir günde okumaya kalkmayın far görmüş tavşan gibi olursunuz alimAllah :D

Evet bana da biraz ağır geldi ama alegorik anlatıma alışkın biriyim ki yaşantım boyunca bu merakımı doyurdum ve doyurmaya devam ediyorum. Sözün özü içinizde durduramadığınız bir arayış varsa mutlaka okunması gereken bir eser.

Raciye ve Aynalı Babaya selamlar.
192 syf.
Yazarının birçok sırrını bizlere sunduğu A'mak-ı Hayal'de birbirinden ilginç benzetmelerle tebdil edilmiş hakikatler sizleri alıp kaf dağına oradan alıp kefene saracak kadar büyüleyici olacaktır. Bir şeyh ve bir derviş adayının vu sürükleyici yolculuğuna hazır olmadan başlamak sağlığınız için tehlikeli olabilir.
160 syf.
·2 günde·10/10
Amak-ı hayal, hayalin derinliklerine yolculuk.
Aynalı Dede ve Raci ile birlikte dokuz günde gezilen binlerce âlem, varlık ve yokluktaki teklik, tek bir kişi, yüzlerce sûret.

Bilhassa düşünmek için yeterli vaktimiz olduğunda, herhangi bir meşguliyetimiz olmadığında ve elbette gençliğimizin ilk çağlarında aklımıza düşen birtakım sorular vardır.
Madde nedir?
Ruh nedir?
Varlık nedir?
Biz şu an var mıyız yoksa bir hiç miyiz?
Nereden geldik ve nereye gitmekteyiz?
Mutluluk ve huzur nedir?
ve sâir sorular...
Bazı zamanlar kendimizce bulunan cevaplarla yetinilir, çoğu zaman bu soruların ağırlığını hissettikçe çıldırma noktasına gelinir. Raci'de tam çıldırmışlığın evresinde karşılaşır Aynalı Dede ile. Yaşıtlarından daha akıllı, entelektüel, okur-yazar lâkin onun da bir türlü cevabını bulamadığı sorular var.
Kitapta da geçer;
Hayvan yükü kadar kitap okuruz, birçok şey öğreniriz lâkin bunun sonucunda her şey belirli bir noktaya ulaştığında elimizde ne kalır? Hiç, kocaman bir hiç! Varlığımız sıfır noktasına ulaştığında ya hiçizdir ya da hep. Aynalı Baba için hiç ve hep aynıdır, tektir ve birdir.
...
Batıl veya semavî olsun birçok din ve inanışta rûh ön plandadır. Öyle ki dinler bedenlerimiz için değil ruhlarımız için vardır esasında. Bir müslüman niçin namaz kılar? Bedenini güzelleştirmek için mi? Hayır. Esas amacı rûhunda huzuru hissetmek ve Yaratıcısına şükrünü eda edebilmek içindir.
Bir budist yokluk tepesine yani nirvanaya ulaşmak için nefsinden ve zevkinden vazgeçmeyi göze alır. En sevdiği yiyecekleri görmez gözü, şehvetinden ve arzusundan vazgeçer. Materyalist düşünce ile baktığımızda yapılan bunca şey insanın kendisine yaptığı zulümden başka bir şey değildir. Lakin olayın diğer penceresi vardır ki orada olaylar tümden farklıdır.
Raci'deki esrârı ortaya çıkaran, rûhundaki keşfiyata eşlik eden Aynalı Dede kimdir peki?
Şu meşhur deli ama veli olanlardan. Meskeni bir mezarlık. Küçük bir kulübe, bir cezvesi, sazı, neyi ve aynası ile yaşayan ve yaşatan kişidir Aynalı Dede.
Kulağına taktığı ayna parçalarından mütevellit ismi böyle kalmıştır.
Meczup demiştik ama herkesten daha akıllı olduğu kesindir. Çünkü nerede deli olması gerektiğini gayet iyi bilir. Öyle ki bu durum bir zâtın dikkattini çektiğinde Aynalı Baba'ya bir sualde bulunur:
'Efendim, herkesten daha akıllı iken niçin deli gibi davranarak insanların sizle dalga geçmesine izin verirsiniz?'
Aynalı Dede'nin cevabı bellidir:
'Ben insanlardan o kadar çok ihanet gördüm ki, onlara kötülük etmemek şartıyla bu şekilde rahat bir yaşam sürmeyi daha uygun buldum.'
O hâlde meczupluk bir kaçış, belki de bir arayış yöntemidir.
...
Kitabı toplamda üç kez okudum ve üçüncü okuyuşumun sonunda bir şeyler yazabilme cesaretini kendimde buldum.
İlk okuyuşumda her şey kapalıydı, hiçbir şey anlamamıştım. Daha sonra tasavvufa olan ilgimi pekiştirdiğimde aslında kitabın bana açıldığını gördüm. Lâkin bazı yerler hâlâ karanlıktı. Son okuyuşumda ise bilmenin ağır yükü omuzlarıma konuverdi. Bilmek ve olmak ile okunan kitabın lezzeti bambaşka.
İlk okumada hamdım sonra piştim ve yandım.

İsterim bu kitabı herkes okusun. Lâkin önce olmak ve dahi bulmak gerekiyor. Derûni keşif ancak o zaman başlayacak.
Muhabbetle.

Yazarın biyografisi

Adı:
Filibeli Ahmed Hilmi
Tam adı:
Şehbenderzâde Filibeli Ahmed Hilmi
Unvan:
Yazar
Doğum:
Filibe, Bulgaristan, 1865
Ölüm:
İstanbul, 1914
Materyalizme karşı spiritüalizmi (tinselcilik) savunarak gelenekteki kelami düşünceden felsefeye geçişi temsil eden II. Meşrutiyet dönemi Osmanlı felsefecisi Filibeli Ahmet Hilmi, 1865'de Filibe'de doğdu, 1914'de İstanbul'da öldü.

İlköğrenimini Filibe'de yaptıktan sonra, bir süre Filibe Müftüsü'nden Arapça ve temel İslâm bilimleri eğitimi aldı. Daha sonra İstanbul'a gelerek Galatasaray Mektebi'ni bitirdi. 1890 yılında Düyûn-ı Umûmiyye İdaresi'nde çalışmaya başladı. Bu idare tarafından memur olarak Beyrut'a gönderildi ancak siyasi nedenlerden Mısır'a geçti. Burada Terakki-i Osmani Cemiyeti'ne girmiş; bir de "Çaylak" adlı bir mizah gazetesi çıkarmıştır. 1901'de İstanbul'a dönse de bir jurnal üzerine Fizan'a sürüldü. Orada da araştırmalarını sürdürmüş, tasavvufla ilgilenmiştir.

Meşrutiyet'in ilanından sonra İstanbul'a dönerek Darülfünun'da felsefe dersleri verdi. Aynı zamanda 1908'de "İttihâd-ı İslâm" adlı haftalık bir gazete çıkarmaya başladı ve buna 1910'da haftalık "Hikmet" gazetesi dergisini çıkarmayı da ekledi. Bir yıl sonra günlük olarak yayımlamaya başladığı Hikmet gazetesi İttihat ve Terakki hükümetini eleştiren yazıları üzerine defalarca kapatılsa da Mübahese, Coşkun Kalender, Münakaşa, Kanat ve Nimet adlarında kısa süreli gazete / dergiler çıkararak yayıncılığa devam etti. Ayrıca İkdam ve Yeni Tasvir-i Efkâr gazetelerinde, Sırât-ı Müstakim ve Şehbâl dergilerinde yazılar yayımladı.

Ahmet Hilmi; Baha Tevfik, Abdullah Cevdet ve Celâl Nuri'nin hemen hiçbir eleştirel süzgeçten geçirmeden Batı'dan Osmanlı toplumuna aktardıkları materyalist görüşlere ortaçağ mantığıyla ve geleneksel bilgilerle cevap verilemeyeceğini, bu görüşlerin ancak Batı'da yeni ortaya çıkan bilimsel bilgilere dayanan bir felsefe ile çürütülebileceğini ileri sürer. Bu bakımdan Ahmet Hilmi'de gelenekteki felsefeye karşı tutumun değişerek, felsefi düşüncenin kültürel değerlere uygun hale getirilmesiyle haklılaştırılması gibi oldukça önemli bir gelişme görülür. Bu gelişmede artık felsefe, "niçin" sorusunu sorarak varlığın temel sebeplerini anlamaya yönelen insanlığın zorunlu bir düşünce faaliyeti, bir ihtiyaç olarak algılanmaktadır.

Ahmet Hilmi'nin felsefeye karşı tutumu, bir yandan geleneksel felsefe karşıtı düşünceden ayrılırken, öte yandan bu tutum Tanrı'nın varlığı, ruhun maddeden ayrılığı gibi materyalist felsefenin karşı çıktığı İslam'ın temel inançlarının savunulmasında haklılaştırma aracı olarak kullanıldığı için gelenekteki "ilim" ve "hikmet" anlayışına dönülmüş olmaktadır.

Gerçekten de onun amacı doğrudan doğruya felsefe yapmak değildir. O tipik bir İslamcı düşünür olarak, II. Meşrutiyet'te Baha Tevfik ve Celal Nuri gibi materyalistlerin İslam'ın temel inançlarıyla çatıştığını ileri sürdüğü görüşlerinin toplumda yaratacağı manevi çöküntüye karşı, onları Batı'daki bilimsel gelişmelere ve yeni felsefi yaklaşımlara dayanarak çürütüp bu tehlikeyi savuşturmak amacındadır. Bu amacını “Allah'ı İnkar Mümkün mü? Yahut Huzur-ı Fende Mesâik-i Küfür / Bilim Karşısında İnkarcı Doktrinler” adlı eserinin önsözünde açıkça belirtir. Kaldı ki yayınladığı haftalık Hikmet ve aynı adı taşıyan günlük gazetede, misyonu açısından, doğrudan felsefeye değil, İslâmcı akımın eğildiği sosyal-politik konulara ağırlık verilmiştir.

Ayrıca bu ve diğer neşrettiği yayınların adlarındaki vurgunun da felsefeye değil "hikmet"e olması anlamlıdır. Bununla birlikte onun özellikle Celal Nuri'nin Tarih-i İstikbâl I / Mesâil-i Fikrîye (Geleceğin Tarihi I - Fikri Problemler, 1913) adlı eserinde Büchner'den aktarılan materyalist görüşleri eleştiren “Huzur-t Akl ü Fende Maddfîyyûn Meslek-i Dalâleti / Akıl ve Bilim Karşısında Sapkınlık Doktrini Olarak Materyalizm” adlı eseri, felsefi tartışmanın güzel bir örneğidir. Bu eserinde bilimsel olduğunu iddia eden Büchner'in biyolojik materyalizminin dayandığı "madde" ve "kuvvet" kavramları etrafındaki temel görüşlerin, Batı'da yeni gelişen fizik, kimya gibi pozitif bilimlerdeki yeni bilgilere aykırı olduğunu; materyalizmin, metafizik düşünceye tamamen karşı olduğu halde, bilimin sahasından çıkıp metafizik ve spekülasyon yaptığını ileri sürer.

Ahmet Hilmi, batılılaşma süreciyle birlikte Osmanlı aydınında gittikçe daha baskın olarak ortaya çıkan bilimin kesinliğine ve değerine olan metafizik ve hatta bir tür dinsel inanma ve kabullenme olgusundan oldukça farklı yeni bir bilim anlayışını Türk düşüncesine ilk kez getirenlerden biri olmasıyla Türkiye'de "bilim felsefesinin öncüsü" durumundadır. Hatta Türk düşüncesinde bilim felsefesinin önemli bir boş saha olduğunu belirterek bundan yakınır. Celal Nuri'nin "Hakikate ulaşmak için bir tek aracımız vardır: Bilim" görüşünü, "Acaba hakikat nedir?", "Hakikatin ölçüsü nedir?" ve "Bilim ne demektir ve değeri nedir?" sorularıyla epistemolojik (bilgi kuramsal) planda sorgulayan Ahmet Hilmi; Henri Poincare ve Emile Boutroux'un eserlerine dayanarak bilimin aslında varsayımlara dayandığını, bu yüzden de değerinin göreli olduğunu, araştırma ve inceleme sonsuz olduğundan bilimin hiçbir zaman son sözü söylememiş bulunduğunu, o günlerde değişmez prensip olarak kabul edilen bazı fizik kanunlarının bile temellerinin sarsıldığını vurgular.

Ahmet Hilmi, materyalizmin ruhu beynin fonksiyonları olarak ele alan görüşünü reddeder. Ona göre bedenden bağımsız ve mahiyetçe ondan ayrı bir ruh vardır, ayrıca ruhun bedenin ölümünden sonra dağılmayarak hayatına devam etmesi fikri akla aykırı ve çelişik değildir. Yine ona göre ebedilik, ezelilik, sonsuz alemler ve Tanrı hakkında, deneyin alanına girmedikleri için, bilimle değil, ancak metafizik yaparak hükümler verilebilir. Bu gibi deney dışı fikirlerin değeri, akıl kuralları ve ortak duyu ile ölçülebilir. Bu görüşleriyle spiritüalizmin temel görüşlerinin materyalizme karşı ancak metafizik yoluyla ortaya konulabileceğini ileri sürmektedir.

O kendi felsefi mesleğini "Vahdet-i Vücûd" (A'mak-ı Hayâl -Hayalin Derinlikleri- adlı eseri, İslâm panteizmi olan bu tasavvuf felsefesini dile getiren bir romandır) olarak açıklamışsa da Darülfünun'da verdiği "Hangi Meslek-i Felsefeyi Kabul Etmeliyiz?" adlı konferansında öğrencilere, mevcut felsefi doktrinlerin hepsinin bazı yanlış varsayımlara dayandığından ve hiçbirisi mutlak olarak bütün hakikatleri tek başına bünyesinde toplayamadığından felsefe ve ahlâkta, her doktrinin taşıdığı doğru fikirleri seçici bir anlayışla alarak oluşturulacak eklektik bir yaklaşımı önerir.

Özellikle bilimsel, teknolojik ve ekonomik alanlarda İslâm dünyasının Batı'ya karşı gerilemesiyle XIX. yüzyılın son çeyreğinden itibaren İslam'ın temel görüşlerini yeni bir sosyal-politik pratiğin oluşturulmasında referans kaynağı olarak yeniden yorumlayan İslâmcı aydınlardan biri olan Ahmet Hilmi, geleneği sorgulayan modernist bir düşünürdür. Bu açıdan İslâm medeniyetindeki kültür ve düşünce hareketleri ile sorunlarını ele aldığı Tarih-i İslâm (İslam Tarihi) adlı eseri dikkat çekicidir.

Yazar istatistikleri

  • 236 okur beğendi.
  • 5.683 okur okudu.
  • 223 okur okuyor.
  • 2.411 okur okuyacak.
  • 90 okur yarım bıraktı.

Yazarın sıralamaları