İrene Melikoff

İrene Melikoff

Yazar
7.2/10
18 Kişi
·
66
Okunma
·
11
Beğeni
·
1229
Gösterim
Adı:
İrene Melikoff
Unvan:
Rus ve Azeri Asıllı Fransız Türkolog.
Doğum:
Petrograd Rusya, 2 Ocak 1917
Ölüm:
Strasbourg Fransa, 9 Ocak 2009
1917 yılında Ekim devrimi başladığı gece, Petrograd'da doğan İrene Melikoff'un babası Bakülü bir Azeri, annesi Rus'tu. Petrolcülük işleriyle uğraşan ailesi Ekim Devrimi olunca Finlandiya'ya kaçar. Oradan Fransa'ya giderek Paris'e yerleşirler. Melikoff babasının kütüphanesinde 14 yaşındayken Hafız Divanı'nı, Ömer Hayyam'ı ve Sadi Şirazi'yi okur.
Sorbonne Üniversitesi Edebiyat Bölümü'nden mezun oldu. Doğu Dilleri Yüksek Okulu Türkçe ve Farsça Bölümünü, Sorbonne Üniversitesi Uygulamalı Yüksek Eğitim Okulu'nu bitirdi. Prof. Adnan Adıvar'ın öğrencisi olur.
Ünlü İslam araştırmacısı Louis Massignon onu Sufiliği araştırmaya yöneltir. Fuat Köprülü ve Ömer Lütfi Barkan ile yakın ilişki içinde olur. Türk destanları üzerine çalışan Melikoff mistisizmi öğrenmek isterken Alevilikle karşılaşır. Çalışmalarını Alevilik üzerine yoğunlaştırır. Türkoloji'ye katkısı 1968 yılında Strasbourg Türk Etüdleri Enstitüsü direktörü olmasıyla hız kazanır. 1970 yılından beri yayınlanan önemli bir Türkoloji dergisi olan Turcica'nın da kurucusu olur.
Sorbonne Üniversitesi'nde edebiyat doktorası yaptı. Aynı üniversiteden emekli oldu. Strasbourg Üniversitesi Türkoloji Enstitüsü ve İranoloji Enstitüsü Müdürlüğü, TURCICA Dergisi Kurucu Başkanlığı, Osmanlı Dönemi Öncesi ve Osmanlı Dönemi Eğitimi Uluslararası Komite (CIEPO) Başkanlığı, Türkoloji Gelişim Derneği Başkanlığı, Paris Asya Toplumu Derneği Üyesi Alsace Lorraine Bölgesi Başkanlığı, Paris Dil Derneği Üyeliği, Ernest Renan Derneği Üyeliği görevlerinde bulundu.
Ünlü matematikçi Salih Zeki'nin oğluyla evlenen Melikoff, bir süre de Türkiye'de yaşar. Cem Yayınları'ndan "Uyur İdik Uyardılar" kitabı ve Çağdaş Yayınları'ndan "Efsaneden Gerçekliğe Hacı Bektaş" isimli bir kitabı daha yayınlanan Melikoff uzmanlık alanı ile ilgili çeşitli konularda kitaplar ve araştırmalar yayınladı ve pek çok ödül aldı.

Birçok uluslararası kongreye katılan Melikoff'un Umur Paşa Destanı, Melik Danişmend, Ebu Müslim Horasani, Türk Sufizminin İzinde, Uyur İdik Uyardılar, Efsaneden Gerçeğe Hacı Bektaş ve Kırklar Sofrası isimli kitapları bulunuyor.
On iki imam için ön iki yas gününu izleyen ve tarihi 10 Muharrem'e göre belirlenen, Alevilerin aşure gününde, aşure denen kutsal bir aş hazırlamak ve dağıtmak adettendir. bu aşure, Kerbela şehitleri için hazırlanmış olmaktadır.
Kızılbaş sözü, yüzyıllar içinde, küçültücü bir anlama kaymış,dinsiz asi anlamında kullanılmaya başlanmıştır. Yerini Alevi'ye bırakmış olması bundandır.
Bilimsel açıdan Alevi sözcüğü yanlıştır. Alevilerin tarihteki adı Kızılbaş'tir. 15.,16. yy'larda, Kızılbaşlar, ilk Safeviler olan, şah İsmail taraftarı Türkmen boylariydilar. Kırmızı bir serpus giyiyorlar, bunun için de onlara Kızılbaş deniyordu.
Küçük-Asya her zaman mistik ve savaşçı bir coşkunun alam idi.
Bu, Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk yüzyıllarında da görülebilmektedir.
İlk Osmanlılar, askerlik başarılarını, bu savaşan mistik ruhun canlı
tutuluşuna borçludurlar. Din ve savaş iç içedir. Dervişlerden Gazi'ler
doğmuş ve Yeniçeri Ocağı, Bektaşiliğe bağlanmıştır.
Bazı kaynaklar, başta "Hacı Bektaş Vilâyetnâmesi" ilk Osmanlı sultanlarının, II. Bayezid'e kadar, Bektaşiler ile sıkı ilişkiler içerisinde olduklarını bize haber veriyor. İlk sultanlar için, bu XIV. yüzyıla ait bir menkıbe metni olan "Baba İlyas-ı Horasanî Menâkıbnâmesi''yle olduğu gibi, tarihçi Âşıkpaşazâde'nin anlatımıyla da doğrulanmaktadır. Babaî hareketlerinin başlarından biri olan Baba İlyas, Âşıkpaşazâde'nin de büyük atası idi. Bu metin, Hacı Bektaş'ı Baba İlyas'ın müritleri arasında saymakta, aynı şekilde, Osman Gazi'nin kayınbabası Ede Bâlî'yi de, Soluca Kara Öyük'e çekilen Hacı Bektaş'ın yakın çevresi içinde anmaktadır. İlk Osmanlı sultanları ile, ilk Bektaşiler arasındaki iyi ilişkiler, Yeniçerilerin henüz kurulmuş bulunan ocakları, kendilerini Hacı Bektaş'ın manevi koruyuculuğu altına girmiş buldukları an sağlamlaşır.
Barış Ören
Barış Ören Uyur İdik Uyardılar Alevilik- Bektaşilik Araştırmaları'ı inceledi.
240 syf.
·6 günde·7/10
Öncelikle yazarımız İrene Melikoff 'la ilgili ilginç yaşam öyküsünden küçük bir giriş yapalım. Babası Azeri petrol milyarderi. Başkent petrograd'da kırk odalı bir köşkte yaşıyorlar. Ekim devriminin olduğu gün kızı Irene doğuyor. Ancak çar yanlısı olduğu için, Bolşeviklerin evlerine gelip tutuklanmaları an meselesi iken filmleri aratmayan bir şekilde Rusya'dan kaçıyorlar. Paris'e yerleşiyorlar.

Türkolog olan yazarımızın bu kitabı, Osmanlı'yi Osmanlı yapan, devletin temellerini bu tarikatın attığı, ilk Osmanlı sultanlarinin sıkı bir ilişki içinde olduğu, maddi ve manevi yardımlarda bulunduğu Bektaşi tarikatı üzerine yazılmış bilgi dolu bir kitap. Kitapla ilgili birkaç madde sıralayarak içeriği hakkında detay vermek isterim.

1. Bektaşilik nasıl ortaya çıkmıştır, kurucusu kimdir?
2. Haci Bektaş Veli kimdir? Tarikatın temellerinin atılmasında katkısı nedir?
3. Bektaşilik tarikatının Osmanlı devlet yönetimine etkileri var mıdır? Osmanlı padişahlarinin tarikate bakışı nasıldır?
4. Bektaşilik tarikatının ritüelleri nelerdir?
5. Başlıca tarikat büyükleri kimlerdir?
6. Osmanlı devlet sistemine isyan eden ayaklanmalarda tarikatın rolü var mıdır?
7. Şah İsmail'in tarikat mensuplarınca değeri nedir?
8. Bektasilere atılan sayısız iftiranın kaynağı nedir?
9. Kurtuluş savaşı yıllarında tarikatın rolü nedir?

Kitabın içeriğini oluşturan konu başlıkları kısaca bu şekilde. Kitabın dilinin biraz ağır olduğunu söylemeliyim. Konu hakkında bilgi sahibi olmak bu bakımdan önemli.

Keyifli okumalar...
Ali
Ali Uyur İdik Uyardılar Alevilik- Bektaşilik Araştırmaları'ı inceledi.
272 syf.
·2 günde·3/10
Kitabın olumlu yanlarından bahsetmem gerekirse ki çok azdır kısaca söyleyip geçeyim. Anlatığı kutsa bayram ve yaslar (Gağant, Hızır, Muharrem) bölgesel olarak farklılaşmalarını ve o günlerde yapılan ritüellerin güzel bir betimlenmesini sunmuş ve deyişler ile desteklemiştir. Ancak her olayı Orta Asya ile bağdaştırmak bir bilimsel araştırmadan çok kişisel fikre dönüştürmüş kitabı. Turna motifini Çin'de çok meşhur ve önemli olduğunu söyleyip Türklerin ilk anayurduna atıfta bulunmak "turna sadece çinde mi var?" Dedirtiyor. Evliyalar diyarı diye geçen bir deyişi Horosan diyerek geçiştiriyor ve onu da Orta Asya'ya bağlıyor. Bilimsel olarak hiç inandırıcı doyurucu değil. Heteredoks ve senkretik bir din olarak gösterdiği heteredox Îslam hem cahil hem köylü ama yine de İslam'a etkili ve edebi eleştiriler yönelttiğini "namazımız kılınmış" dediklerini söylüyor. Bir köylü inanış bu geri kalmışlıkla nasıl eline kalem alıp 7 ulu ozan çıkarmış anlamadım. İslam' ı anlayamayacak kadar kendi Türk kimliklerini özünü koruyan saf gariban cahil halk İslam'ı gerçek Türkler ama sapkın öteki karışım bir dine inanıp onu korumuşlar.
Bilmiyorum ama hiç doyurucu olmadı okumak. Sürekli tekrarlardan dolu. Bir günde biten bir kitap
Ender Bıyıklı
Ender Bıyıklı Uyur İdik Uyardılar Alevilik- Bektaşilik Araştırmaları'ı inceledi.
272 syf.
·7 günde·Puan vermedi
Daha önce okuduğum kitabından sonra diğer kitaplarını okumak farz olmuştu. Bazen öyle oluyor. Bir yazarı okurken 'kesinlikle diğer yazdıklarını da okumalıyım' hissi doğuyor. Irene Melikoff'da da öyle oldu.
Farklı zamanlarda yazılmış makaleler olduğu için zaman zaman tekrara düşen yazılar oluyor ister istemez. Ancak yıllarını Alevi Bektaşi araştırmalarına vermiş yazarın bu kadarcık tekrarı hiç sıkmıyor.
Daha önceki incelememde belirttim mi bilmiyorum ama meseleyi bu kadar güzel özetleyen nadir insanlardan.
Aleviliği bir 'kürt' kimliği gibi göstermeye çalışanların durumu ile Aleviliği sadece 'türk islam' kimliği üstünden açıklamaya çalışanların durumunu da ortaya koyuyor. Yani.. Okuyalım..
196 syf.
·5 günde·Puan vermedi
Alevi ve Bektaşi inancı üstüne verilmiş konferansları ile yazılmış makaleleri bir araya toplanmış yazarın. Hayatının büyük bölümü bu konuların araştırmasına harcayan Irene Melikoff, olaya 'dışardan' bakarken yargılamadan, hem islam içindeki hem de kendi içindeki zenginlikleri/farklılıkları tarafsız bir gözle anlatarak, diğer araştırmacılara, özellikle müslüman araştırmacılara örnek olabilecek bir çalışma yapmış. Türk-İslam tarihe bir de bu taraftan bakmak, Alevi İnancına tamamen tarafsız bir yazarla okumak güzeldi. Geç kalmış bir okuma oldu benim için. En kısa zamanda diğer kitaplarını da okuyacağım.

Yazarın biyografisi

Adı:
İrene Melikoff
Unvan:
Rus ve Azeri Asıllı Fransız Türkolog.
Doğum:
Petrograd Rusya, 2 Ocak 1917
Ölüm:
Strasbourg Fransa, 9 Ocak 2009
1917 yılında Ekim devrimi başladığı gece, Petrograd'da doğan İrene Melikoff'un babası Bakülü bir Azeri, annesi Rus'tu. Petrolcülük işleriyle uğraşan ailesi Ekim Devrimi olunca Finlandiya'ya kaçar. Oradan Fransa'ya giderek Paris'e yerleşirler. Melikoff babasının kütüphanesinde 14 yaşındayken Hafız Divanı'nı, Ömer Hayyam'ı ve Sadi Şirazi'yi okur.
Sorbonne Üniversitesi Edebiyat Bölümü'nden mezun oldu. Doğu Dilleri Yüksek Okulu Türkçe ve Farsça Bölümünü, Sorbonne Üniversitesi Uygulamalı Yüksek Eğitim Okulu'nu bitirdi. Prof. Adnan Adıvar'ın öğrencisi olur.
Ünlü İslam araştırmacısı Louis Massignon onu Sufiliği araştırmaya yöneltir. Fuat Köprülü ve Ömer Lütfi Barkan ile yakın ilişki içinde olur. Türk destanları üzerine çalışan Melikoff mistisizmi öğrenmek isterken Alevilikle karşılaşır. Çalışmalarını Alevilik üzerine yoğunlaştırır. Türkoloji'ye katkısı 1968 yılında Strasbourg Türk Etüdleri Enstitüsü direktörü olmasıyla hız kazanır. 1970 yılından beri yayınlanan önemli bir Türkoloji dergisi olan Turcica'nın da kurucusu olur.
Sorbonne Üniversitesi'nde edebiyat doktorası yaptı. Aynı üniversiteden emekli oldu. Strasbourg Üniversitesi Türkoloji Enstitüsü ve İranoloji Enstitüsü Müdürlüğü, TURCICA Dergisi Kurucu Başkanlığı, Osmanlı Dönemi Öncesi ve Osmanlı Dönemi Eğitimi Uluslararası Komite (CIEPO) Başkanlığı, Türkoloji Gelişim Derneği Başkanlığı, Paris Asya Toplumu Derneği Üyesi Alsace Lorraine Bölgesi Başkanlığı, Paris Dil Derneği Üyeliği, Ernest Renan Derneği Üyeliği görevlerinde bulundu.
Ünlü matematikçi Salih Zeki'nin oğluyla evlenen Melikoff, bir süre de Türkiye'de yaşar. Cem Yayınları'ndan "Uyur İdik Uyardılar" kitabı ve Çağdaş Yayınları'ndan "Efsaneden Gerçekliğe Hacı Bektaş" isimli bir kitabı daha yayınlanan Melikoff uzmanlık alanı ile ilgili çeşitli konularda kitaplar ve araştırmalar yayınladı ve pek çok ödül aldı.

Birçok uluslararası kongreye katılan Melikoff'un Umur Paşa Destanı, Melik Danişmend, Ebu Müslim Horasani, Türk Sufizminin İzinde, Uyur İdik Uyardılar, Efsaneden Gerçeğe Hacı Bektaş ve Kırklar Sofrası isimli kitapları bulunuyor.

Yazar istatistikleri

  • 11 okur beğendi.
  • 66 okur okudu.
  • 3 okur okuyor.
  • 49 okur okuyacak.
  • 1 okur yarım bıraktı.