Italo Svevo

Italo Svevo

Yazar
7.7/10
90 Kişi
·
202
Okunma
·
45
Beğeni
·
2.758
Gösterim
Adı:
Italo Svevo
Unvan:
İtalyan Romancı ve Oyun Yazarı
Doğum:
Trieste, Avusturya-Macaristan, 19 Aralık 1861
Ölüm:
Motta Di Livenza, İtalya, 13 Eylül 1928
(1861-1928) Gerçek adı Ettore Schmitz olan Italo Svevo, çağdaş Avrupa edebiyatının kurucularından biri sayılır. Orta Avrupa’nın kavşak noktası niteliğindeki Trieste’de doğan ve asıl mesleği mühendislik olan Svevo’nun herkesten sakladığı yazı denemeleri 1927’de dostu James Joyce tarafından keşfedildi. İlk romanı Una Vita (Bir Hayat-1892) ve diğerleri, Senilita (Yaşlılık-1898/Çev: Gül Işık), La Coscienza di Zeno (Zeno’nun Bilinci-1923/Çev: Gül Işık) ve ölümünden sonra yayınlanan La Novela del Buon Vechio e della Bella Fanciulla (İyi Kalpli İhtiyar ile Güzel Kız Çocuğunun Hikâyesi-1929) onun İtalyan ve Avrupa edebiyatındaki yerini belgeleyen önemli eserlerdir. Zeno...’nun devamı niteliğindeki romanını yazmaktayken bir trafik kazasında ölen Svevo’nın kısa hikâye, mektup ve tiyatro oyunu gibi değişik alanlarda eserleri vardır.
Yaşlı adamlar sürekli bir acele içindedirler, çünkü yaşın getirdiği sınırlara dair tabiat kanunları onları tehdit etmektedir.
Tanrı’nın ona gönderdiği armağanları taşımakla görevlendirilmiş kişilere niçin minnet duysundu
Gözlerini yukarı doğru imanla çevirmek yerine, hayasızca gökyüzüne dikiyordu. Yüce Tanrıya kırıtıp duruyordu.
Hayat sürekli bir tırmanıştır.
Kimsenin emeğine ve yüreğine basmadan tırmanmak, tırmanışın insancasıdır.
Ne bir fikri vardı ne de bir düşü, tek kaygısı derhal hayırlı etkilerini üzerinde hissettiğini sandığı o deniz meltemini bol bol içine çekmekti.
En yoğun yaşam en ilkel sestir, denizin dalgalarının sesi, dalga oluştuğu andan ölüp gidene değin her an değişir!
Italo Svevo
Sayfa 79 - Can Yayınları
Duygusal Bir Yolculuk Italo Svevo’nun hayattayken kaleme aldığı son romanı daha doğrusu yarım kalan romanı. Romanın başkarakteri 60’lı yaşlarını yaşayan Bay Aghios. Bay Aghios, ailesinden biraz uzaklaşarak yalnız kalmak ve 60 yıllık yaşamını değerlendirmek amacıyla bir tren yolcuğuna çıkıyor. Tren yolculuğu esasında Bay Aghios’un kendi içine yaptığı yolculuğu simgeliyor ve trende karşılaştığı kişiler de bu içsel yolculukta ona eşlik ediyor.

Bay Agios, evlilik yaşamının kendini miskinliğe sürüklediğini ve kendisini körelttiğini düşünüyor. Karısını özleyip özlememek konusunda kararsızlık yaşıyor ve ondan uzaklaştıkça onu daha çok sevdiğine karar veriyor. Karısıyla ilgili düşünceleri yolculuk boyunca devam ediyor. Bir yandan ondan uzaklaştıkça onu daha çok sevdiğini düşünmesine rağmen diğer yandan da karısı yanında olsaydı her şeyin onun için daha kolay olabileceğini düşünüyor. Bunları zihninden geçirirken de tren yolculuğunun tadını çıkarıyor. Yıllar sonra kendini özgür hissediyor. Diğer yolcularla sohbetler ediyor. Onlarla ilgili iç sesiyle değerlendirmeler yapıyor, nezaketen yalanlar söylüyor.

Yolculuk esnasında küçük bir kızla karşılaşıyor. Kız hayatında ilk defa tren yolculuğuna çıkmış olmanın heyecanı içerisinde. Camdan dışarı bakıyor ve neden treni göremediğini soruyor. Kızın sorusu Bay Agios’a çok dokunuyor ve bu durum şu muhteşem cümlelerle ifade ediliyor romanda:

“Sadece Aghios’a dokunaklı geldi bu hal. İnsanın kendisini yolculuğun içinde göremiyor olmasının acısını biliyordu. Trenin o tarlaların arasından yılan gibi süzüldüğünü ve motorunun oflaya puflaya çalıştığını görebilse yolculuktan aldığı keyif bambaşka olurdu. İnsanın manzarayı, kendisini ve treni aynı anda görebilmesi – işte yolculuk diye buna denirdi!”

Bay Aghios yolculuğunun devamında Bacis isimli bir gençle tanışıyor ve hikâye başka bir boyuta taşınıyor. İşin tadını kaçırmamak için romanın bu kısmına girmiyorum. Ama şunu söyleyebilirim Bacis’in hikâyesinin sonunu bende merak ediyorum. Umarım güzel bitmiştir. Ve son olarak keşke bu duygusal yolculuk yarım kalmasaymış diyorum...
-Fazlasıyla spoiler içermektedir-

Zeno'nun bilinci benim için sürekli değişen havasıyla bahar aylarını anımsatıyor. Çoğunlukla eğlenceli giderken birden sizi kasvetli bir havanın etkisi altında bırakabiliyor, özüne bakınca da aslında baya baya ciddi bir felsefe barındırıyor.

Zeno'nun psikanalize inancını yitirip doktoru yüzüstü bırakmasından dolayı doktor da ondan öç almak adına onun kendi eliyle yazdığı notları dışarıya sızdırıyor. O notlar da tabi size Zeno'nun dünyasının en özel anlarına ulaşmanıza fırsat veriyor. Her ne kadar daha ayrıntılı olsa bu seanslar sanki daha doyurucu olurdu diye bazen düşünsem de sanki Zeno'nun o fantezilerle dolu dünyasına, gel-gitli düşüncelerine fazla ciddiyet bindirir, doğasına aykırı gelirdi gibi de düşünmedim değil.

Zeno; hastalık hastası, aşırı derecede evhamlı, zaman zaman dalavereci, aylak, bir anı bir anına uymayan, bir dakika içinde sayısız karar verip değiştiren nerede olumsuz özellik varsa hepsine neredeyse sahip bir karakter. Bütün bu kötü özelliklere rağmen hayret edilesi kadar da bir masumluğu var, nefret edemiyorsunuz kendisinden, hani derler ya sende şeytan tüyü var kızamıyorum, aynı işte öyle, tam sinirleniyorsunuz sonra öyle bir içten cümle kuruyor ki kıyamıyorsunuz. Çünkü o sizin söyleyeceğiniz her şeyi kendisine fazlasıyla söylüyor, kendini suçluyor.

Svevo'ya dair izlere rastlamak da mümkündür kitapta, mesela bir bölüm vardır ki karakterimizin sigarayı bırakmak için verdiği uğraş, yaşadığı dönemin ilerisinde olduğu için yazdığı iki eser başarısız olmuş ve bunun sonucunda yazmayı bırakmak istemiş, ne güzeldir ki bu çabasına ulaşamamış ve aradan geçen uzun yıllar sonunda bu kitabı başarıya ulaşmış. hatta bir devam kitabı yazmaya başlamış, ne var ki bu mutluluğu birkaç yıl sürmüş ve bir kaza geçirmiş ve uzun zaman ölümü düşünüp bir ömür düşledikten sonra ölürken 'ölmek bir şey değilmiş' der.
Qeyd edim, roman psixologiya, psixiatriya sahələri üzrə oxuyan tələbələrə, ümumən, bu sahələr üzrə yüksək səviyyəli ədəbiyyat axtaran oxucular üçün tam bir xəzinədir. Ədəbiyyat dünyasında Zeno Kozini obrazı Migel de Servantesin Don Kixot obrazına bənzədilir. Həm Zeno, həm də Don Kixot xəyallar dünyasında yaşayırlar. Don Kixot dindar bir cəngavərdir, Zeno isə müasir bir burjuadır. Don Kixot insanlığa xidmət etmək istəyir, bir şeyləri düzəltmək istəyir, amma uğursuzluğa məhkumdur. Zeno isə yalnız özünə xidmət arzusundadır və necə olursa, uğurlu nəticələr əldə edir. Bütün istehzalarına baxmayaraq "Zenonun özünüdərki" paradokslu olaraq həm də ciddi və fəlsəfi bir kitabdır.

Romanda komediya ilə faciə iç-içədir. Hadisələri oxuduqca həm gülür, həm də kədərlənirik. Əvvəlcə siqaretdən qurtulmağa çalışan qəhrəman, klinikaya yatdıqdan sonra da klinikadan qurtulmağa çalışar. Daha sonra hər birinin adı A hərfi ilə başlayan bacılara evlənmə təklifi edər. Əvvəl gözəl Ada rədd edincə, digər bacı Albertaya, o da rədd edincə Auqustaya evlənmək təklif edər, həm də bütün bunlar yarım saatın içində baş verər.

Zeno obrazı romanın baş qəhrəmanı olsa da, əslində bir antiqəhrəmandır. Bunu biz romanı oxuduqca şahid oluruq, yalançı, qeybətcil, zaman-zaman fitnəkar, hiyləgər, təkmənci (solipsist), qərarsızdır. Bütün bu pis xüsusiyyətlərinə baxmayaraq Zeno obrazı oxucuda ona qarşı nifrət hissi oyatmır. Nə siqareti buraxmadığına görə ona əsəbləşərsiniz, nə də digər pisliklərini həyata keçirəndə. Çünki o, özü yetərli qədər özünü günahlandırmaqda davam edir. Hətta etiraf edim, adətən ədəbi əsərləri oxuduğum zaman obrazları həyatda rastlaşdığım və ya haqqında eşitdiyim real obrazlarla qarşılaşdırıram. Zenonun romanda hekayə etdiyi bir hərəkəti məndə əvvəl ikrah hissi oyatdı, ancaq sonra bu hərəkətini anlamağa çalışdım. Ada tərəfindən rədd edilən Zeno bir qürurlu kişi olaraq həmin yerdən uzaqlaşmalı idi, Zeno isə bunu edə bilmir, əksinə orda qalmağa, hətta bacılardan hansı razılaşarsa, onunla ailə qurmağa qədər addım atır. Üstəlik, niyə belə etdiyini də açıqca etiraf edir, rədd edilmiş birisi kimi Adanın yanında qalmaqla ona yaxın olmağa və öz eqosunu bu cür təmin etdiyini bildirir. Oxuduğum ədəbi əsərlər içərisində bir kişi obrazının bu qədər açıq etirafına rast gəlməmişdim. Hesab edirəm, İtalo Svevo romandan əvvəl Freydin psixoanalizi ilə tanış olmaqda uğurlu addım atmışdır. Roman boyu Zeno özü-özü ilə oyuna davam etməkdədir. Hafizəsinə əziyyət edib bütün xatirələri canlandırmağa çalışır, sorğuya çəkir, gah özünü öyür, gah günahlandır, gah da etdiyi hansısa əmələ haqq qazandırır.

"Zenonun özünüdərki" romanında Zeno obrazının həyat tərzi ilə yazıçının öz həyat tərzi bir nöqtədə kəsişdiyini düşünənlər də var. Svevo da sanki Zenonun siqaretdən qurtulmağa çalışdığı kimi öz ədəbi fəaliyyətinə son qoymağa çalışırdı. Svevo bir iş adamı idi, aktiv həyat tərzi, insanın rahatlığını qaçıran bu cür həyat ona yazı yazmasına son qoydurmuşdu. Buna baxmayaraq Svevo da yazı yazmaqdan heç cürə imtina edə bilməmişdir. Özünü anlamağa və həyatı dərk etməyə çalışmışdır. Bəlkə elə bu çalışmadan da Zeno obrazı yaradılmışdır.
Italo Svevo'nun baş yapıtı sayılan Zeno'nun bilinci bende hayal kırıklığı yaşattı desem sanırım yanlış olmaz. Belki de ben beklentiyi yüksek tuttuğum için o hayal kırıklığına maruz kaldım. Kitap anlatılanlara ve isminin Zeno'nun Bilinci olmasının verdiği psikolojik mesajlardan dolayı alıp okumak istedim. Beklediğim psikolojiyi buldum mu? Cevabım Hayır. Ama bu kitabının kötü yada okunmaz olduğu anlamına gelmiyor. Psikoloji yok mu elbette var ama gerektiği kadarıyla yok.
Kitabı okurken daha çok Zeno'nun geçmişini hayatında önemli yer tutan bir kaç olayı ve o dönemde o olayların Zeno'nun üzerinde yarattığı etkiyi anlatıyor.
Konu itibariyle güzel yaşananlar akıcı bir dille anlatılıyor tek sorun ( belki de benim o psikolojiyi tam olarak anlamamis olmamdan kaynaklı ) o psikolojik hazzı alamamak.
Okuyanlara ve okumayı düşünenlere şimdiden keyifli okumalar.
Kitap çerezlik, bir gecede bitiyor güzel sayılır :) Ama basımı yok kitabın adı çekicide çokta bi şey yok :D
SPOİLER
Kitapta genç fakir bir genç kız iş arıyor ve Zengin iyi kalpli yaşlıyla karşılaşıyor o da ona iş veriyor o akşam eve gelmesini söylüyor bu şekilde devam ederken birlikte oluyolar sevişiyolar adam da kıza her geldiğinde bir miktar para veriyor sonra bi gün seviştikten sonra adam hastalanıyor ve kızla görüşmeyi kesiyor. Bu bölümde adam biraz tuhaflaşıyor İyi bir adam ama zaman zaman kötü oldugunu hissettim ben 5 gibi bi süre geçiyo camdan bakarken o zavallı kızın gayet güzel elbiseler içinde yanından genç bi çocukla geçtiğini görüyor. Kızı tekrar çağırmaya karar veriyor mektup yazıp çağırıyor yine kızla arkadaş oluyolar bu sırada ara ara hastalanıyor mirsının bi kısmıı kıza bırakıyor kızı kendi öz kızı gibi görmeye çalışıyor sonra bi kitap yazmaya başlıyor ilk zamanlar yazıp yazıp atıyor sonrasında tekrar başlıyor yazdıgı kitap yaşlılar üzerine gençliğin temelinin yaşlılık oldugunu gençlerin yaşlıları anlaması gerektiğini yazıyor iyi bir gelecek yaşlılar sayesinde kurulabilir onların sağlığına dikkat etmek gerektiğini söylüyor bir sabah da onu masanın başında elinde kalem son nefesini vermiş olarak buluyorlar.
Eğer yaşlılık bir hastalık olsaydı, ender görülen bir vaka olmakla kalmayıp mutlaka ilacı da bulunurdu. Gelip geçici bir dönemmiş gibi algılanır, tekrar gençlik dönemine dönerek sanki ölüm ve ölmek nedir bilmiyormuş gibi yaşanırdı.

Şu genç ölmek tabirini ortadan atarsak, aslında yaşlılık ölüme çıkan son basamaktı. Kabullenişti. Pisi pisine gitmektense bilinçli gitmekti.

Oysa bizim yaşlı bey amcamız içinde bulunduğu durumu kabullenmeyi kabul etmiyor. Gençlik dönemini, gençliğine kaçabilmeyi düşlüyor. O döneminin zevkini, şehvetini arıyor. Yalnızlığının boyunduruğunu yırtıp atıyor.

Hikayemiz de burada başlıyor ya işte. Bir gün bey amcaya bir kadın gelir kızım var, iş ver der. Bir zaman sonra bey amca genç bir kızla karşılaşır, bu kızın o kız olduğu kanaatine varır ve yakınlaşır.

Bu evreleri okurken aklımdan hiç çıkmayan Andre Gide'nin Dar Kapı'sı gelir. Ahlaklılık, güzellik ve erdemlilik...

Yaşlı adamımız erdemlilik, ahlaklılık ve istekleri arasında bocalar kalır. Ama gençliğini de istemektedir. Bunun yanı sıra genç kızı incitmeden onunda isteklerine karşılık vermek ister. Tamamiyle iyi niyetlidir.

Tüm bunları okurken yer yer yetersiz anlatıma sahip olduğu hissine kapılsam da düşündürdüğü noktaları gözardı etmek istemiyorum. Kısacık bir zamanımı bu kitaba ayırıp kendimi dinlendirdim. Çok da iyi oldu.

Genel okuyucu kitlesine hitap edeceğini sanmıyorum fakat bu tür kitaplara meraklı kitapkurtları da hakkında araştırma yaparak okursa okurken edebi keyfi alacağına inanıyorum.
İtalyan Edebiyatı denildiğinde ilk akla gelen yazarlardan biridir Italo Svevo. En bilindik romanı olan Zeno'nun Bilinci'nden önce ikinci kitabı olan Senilita'yı yazmış ancak kitap istediği başarıyı göstermediği için 25 yıl yazmaya ara vermiş. Yoruma gelecek olursak: Sıkıntılı karakterleri beni biraz boğduğu için hikayeye girmekte oldukça zorlandım. Emilio'nun sarsak ve yüzeysel oluşu, sahtekar Ange'in aşkıyla adeta kör olması da beni hikayeden soğuttu. Amalia'ya başından beri üzülsem de, kızgınlığımdan o da payını aldı. Uzun zamandır bir kitap beni bu kadar bunaltmamıştı, sanırım yanlış bir dönemde okudum. Belki de dışarıda yağmur, elde kahve dizde pike olduğunda okunmalı. =)
Hayatı, yaşlıların gözünden görmeyi merak ediyorum. Yaşlı kişinin başkarakter olduğu güzel kitaplar okuma hevesim var. Okuduğum kitaplarda, dünyaya bakışlar attığım gözler hep genç. Birçok okuyucu için durum böyle çünkü birçok kitap böyle. İç dünyasına inilen, onların da yaşadığını bize hissettiren, bir ikonadan farklı olabileceklerini gösteren, eprimiş gibi görünen dış görünüşlerinin cezası olarak iç dünyalarına adım atılmayan kişilerin hikayesini dinlemek istiyorum. İşte böyle bir isteğimin var olduğunu ortaya çıkardı, Svevo...

Düşünün... Şu anda 60 yaşındasınız. Korkmayın, yaşlılık dedikleri şey o kadar kötü bir şey olmasa gerek. Çünkü bunu yaşlıların ağzından pek dinlemedik. Zenginsiniz; buhranlı bir dönemde, hem de bu buhrandan faydalanarak. Evinizde rahat bir yatağınız var. Camınız var aşağıyı seyredebildiğiniz, aşağısı var bayat ekmek kuyruğunda sıra bekleyenleri görebildiğiniz. Onlara üzülmüyorsunuz çünkü bunun ikiyüzlülük olacağını gayet iyi biliyorsunuz. Zenginliğin, vicdani bir rahatsızlık olması gerektiğini düşünüyorum...Düşündüğünüz şeyler başka. Tramvayda vatman olarak işe alınmasına yardımcı olduğunuz 20 yaşındaki güzel kadını düşünüyorsunuz, yaşınızdan biraz utanarak da olsa.. Eskimiş bedeninize bir süre yenik düşüyorsunuz. Birtakım 'işler' peşinde koşturuyorsunuz, işinize ek olarak... Ancak bu böyle sürüp gidecek mi yoksa bir değişim geçirecek misiniz ilerlemiş yaşınıza rağmen? Sadece bedeninizin yaşlandığını, ruhunuzun ve zihninizin ilk gençlik ateşiyle capcanlı kalabildiğini kanıtlayabilecek misiniz?

Kitapta hiç isim olmadığını fark edince çok şaşırdım. Evet, bildiğiniz yok. Yaşlı adam, genç kız, doktor olarak varlar, karakterler. İsimlere ihtiyaç duymamış, Svevo. İsimlerden bağımsız bir şeyler de yazılabileceğini göstermiş...

Farklı yazarlarla tanışma heveslisi olan okuyucuların es geçmemesi, böyle bir hevesi olmayan okuyucuların en azından bir defa okuması gereken yazarlardan, Svevo...
Italo Svevo'nun deneyim ve yaşamsal ilişkilerinin bir özeti olan kitap, aynı zamanda ruhbilimsel çözümlemenin öyküsüdür. Özellikle Proust ve Joyce etkilerinin yoğun olarak hissedildiği bir metindir. İnsanoğlunun varoluş koşulları , yaşama ileti, kadın-erkek ilişkileri öznel düşüncelerden örülmüş çok zengin bir psikolojik ve ruh bilimsel bir metindir.
Okuması oldukça eğlenceli Svevo başyapıtı.

Hayatımız boyunca hiç bir karar alamayacağımız, aldığımız hiç bir kararı uygulayamayacağımız, sürekli olayların akışında sürükleneceğimiz, ne kadar çırpınsak da sıradanlık içinde yaşayıp gideceğimiz gerceğini en yalın biçimiyle anlatan kitap.

Zeno'nun Bilinci o kadar insansı özellikler barındırmaktadır ki, ne bir süre önce edebiyata damga vuran romantizme mensup karakterlerin saf iyi niyetlerine ne de yüksek doz kederle fevrileşen davranışlarına benzer onun bilinci. Modernist anlayışın o muzip, hazlara karşı koyamayan karakterlerin baş tacıdır Zeno. Çapkınlıkları, sigara tiryakiliği, karısından önce aşık olduğu kız kardeşi, Guido ile olan samimi dostluğu muazzamdır. Zeno düştüğü her talihsizlik içinden başarıyla aklanacaktır nitekim.

Keyifli okumalar...

Yazarın biyografisi

Adı:
Italo Svevo
Unvan:
İtalyan Romancı ve Oyun Yazarı
Doğum:
Trieste, Avusturya-Macaristan, 19 Aralık 1861
Ölüm:
Motta Di Livenza, İtalya, 13 Eylül 1928
(1861-1928) Gerçek adı Ettore Schmitz olan Italo Svevo, çağdaş Avrupa edebiyatının kurucularından biri sayılır. Orta Avrupa’nın kavşak noktası niteliğindeki Trieste’de doğan ve asıl mesleği mühendislik olan Svevo’nun herkesten sakladığı yazı denemeleri 1927’de dostu James Joyce tarafından keşfedildi. İlk romanı Una Vita (Bir Hayat-1892) ve diğerleri, Senilita (Yaşlılık-1898/Çev: Gül Işık), La Coscienza di Zeno (Zeno’nun Bilinci-1923/Çev: Gül Işık) ve ölümünden sonra yayınlanan La Novela del Buon Vechio e della Bella Fanciulla (İyi Kalpli İhtiyar ile Güzel Kız Çocuğunun Hikâyesi-1929) onun İtalyan ve Avrupa edebiyatındaki yerini belgeleyen önemli eserlerdir. Zeno...’nun devamı niteliğindeki romanını yazmaktayken bir trafik kazasında ölen Svevo’nın kısa hikâye, mektup ve tiyatro oyunu gibi değişik alanlarda eserleri vardır.

Yazar istatistikleri

  • 45 okur beğendi.
  • 202 okur okudu.
  • 7 okur okuyor.
  • 256 okur okuyacak.
  • 3 okur yarım bıraktı.

Yazarın sıralamaları