Büyük Doğu

Büyük Doğu

Dergi
7.9/10
9 Kişi
·
20
Okunma
·
13
Beğeni
·
207
Gösterim
Adı:
Büyük Doğu
Doğum:
17 Eylül 1943
Ölüm:
4 Haziran 1978
Necip Fazıl Kısakürek’in 17 Eylül 1943’te yayımlamaya başladığı Büyük Doğu mecmuası 5 Haziran 1978’e kadar aralıklarla yayın hayatına devam etmiştir. 35 yıllık süre içerisinde toplam 16 devre ve 512 sayı olarak yayımlanmıştır. Necip Fazıl’ın şahsiyetiyle güçlü bir edebi üsluba sahip olan dergi Tek Parti iktidarı ve Demokrat Parti iktidarı dönemlerinde muhafazakâr ve milli muhalefetin sesi olmuştur. Necip Fazıl, Büyük Doğu dergisinin çıkış sebebini, ülkedeki düşünce ve ideoloji bakımından eksikliğin giderilmesine katkı sağlamak olarak görür. Büyük Doğu, aynı zamanda Necip Fazıl'ın kurduğu “Büyük Doğu Hareketi” düşünce sisteminin de adıdır. Ana hatlarıyla dergideki “İdeolocya Örgüsü” köşesinde açıkladığı bu düşünce sistemiyle Necip Fazıl, özgül bir tarih muhasebesi, devlet anlayışı, estetik bakış ve fikrî duruş ortaya koymaya çalışır. 1960’lı yıllardan itibaren derginin muhalefet ekseni o dönem dış tehdit olarak görülen komünizme karşı şekillenmiş ve anti-komünist propagandalara ağırlık verilmiştir. Dergideki yazılar politikadan sanata, ekonomiden felsefeye, dinden tarihe kadar çeşitli konu başlıklarından meydana gelmektedir; fakat uzun yayım dönemi boyunca Kısakürek’in değişen politik çizgisine ve dönem şartlarına göre mecmuaların konu ağırlıkları dini, siyasi, edebi vb. olmak üzere farklılık göstermiştir. Dergi, daha çok başyazar Necip Fazıl ile anılmasına rağmen 35 yıllık uzun dönem boyunca birçok değerli ve etkili isme sayfalarını açmıştır. Sait Faik, Özdemir Asaf, Oktay Akbal, Salih Murad Uzdilek, Bedri Rahmi Eyüboğlu, Peyami Safa, Nurettin Topçu, Nihal Atsız, Cemil Meriç, Şevket Eygi, Sezai Karakoç, Sabahattin Zaim gibi daha nice isim gerek kendi isimleriyle gerek müstear adlarla birçok yazı kaleme almışlardır.

Dergi Hakkında Notlar:
Toplam 512 sayı çıkan Büyük Doğu dergisi, 6. devre (27 sayı), 7. devre (122 sayı), 9. devre (35 sayı) günlük olarak yayımlandığı için proje kapsamına alınmamıştır. Diğer devrelerde kullanılan sloganlar: "Cumaları Çıkar, Siyasi-Edebi Haftalık Mecmua", "Çarşambaları Çıkar, Siyasi ve Edebi Gazete" (12. Devre), "Her Ayın Birinde Çıkar, Siyasi ve Edebi Dergi" (14. Devre). Dergide kullanılan diğer alt başlıklar şunlardır: Siyasi ve Edebi Gazete, Siyasi ve Edebi Dergi. Derginin diğer yayım adresleri şunlardır: Ankara Caddesi Vilayet karşısı İzzeddin Hanı, Kayseri İş Hanı, Yahyapaşa S. No: 17, Gedikpaşa, Beyazıt, İstanbul, Babıali Caddesi Çatalçeşme Sokak No: 2 Aydınlık Han.
Fuhuş, bugün tam bir orta malı olmuştur. Çünkü sahneler, artık hepimizin gözleri önünde cereyan ediyor.
Büyük Doğu
Sayfa 15 - Büyük Doğu 1943 Ekim
Tembellikten doğan içtimai beleların sonuncusu faizciliktir. Faizci, yerinden kımıldamadan ve parasını işletmeden, onu cemiyete faydalı olacak bir bale getirmeden kazanmak istiyendir.
Büyük Doğu
Sayfa 3 - Büyük Doğu 24 Eylül 1943
Yüzünüze gülen, sizi durmadan öven adam, size dosttan sanırsanız yanılırsınız.
Büyük Doğu
Sayfa 3 - Büyük Doğu 1943 Kasım
Şair, sanatkar, gazeteci gibi en hür meslek sahipleri içinde de dalkavukluğu şiar edinmiş olanları görürsünüz. Bunlara kızmak mı, acımak mı gerekir? Ben acırım.
Büyük Doğu
Sayfa 3 - Büyük Doğu 1943 Kasım
Ayda kırk lira geliri olan bir babayı getirin gözlerinizin önüne. Bin bir ihtiyaç karşısında o nasıl bir çaresizlik! Tek bir mendil alamamak, bir lokma et yüzü görmemek!
Derginin 24 Eylül 1943 tarihinde çıkan ikinci sayısı. Bu sayıda Necip Fazıl'ın yanı sıra, Sait Faik Abası Yanık'ı kısa öyküsüyle, İlhan Berk ve Ziya Osman Saba'yı da şiiriyle görüyoruz. İlginç gerçekten günümüz dergilerine bakıyorum bir de bu eski dergilere, dergiye bak Necip Fazıl yazıyor, Sait Faik yazıyor. Şimdi olsa yok satar heralde. Kafalara, Kafkaokurlara kaldık.
Neyse başka neler var peki bu sayıda?
Kumar, piyango ve Faiz üzerine çok güzel bir yazı var.
Burhan Toprak ve Hikmet Barkın'ın yazısı var.
Hadiselerin Bilançosu bölümünde yine devam etmekte olan 2. Dünya Savaşının gelişmeleri var.
Homeros'un İlyada'sından bir bölüm var.
Ziya Şakir'in Kahve yazısı var.
Bulmaca, mizah ve okur köşesi bile var.
Eee daha nolsun 16 sayfalık bir dergide.
Derginin 5. Sayısının kapağında Balkan ülkeleri başkentlerinden duman çıkarken resmi var. 2. Dünya Savaşı'nın yön değiştirmesiyle beraber balkanlara olan saldırı resmedilmiş. İc sayfalarda Kudret Aksal ve Fikret Akdora'nın şiiri, Zekeriya Sertel'in Tan gazetesinin 2. Dünya savaşına karşı tutumunu eleştiren bir yazı, Vecdi Büron'un kadın romancilarimiz yazısı, Zahir Güvenli'nin Çehre hikayesi var. Geçmişten Sayfalar başlıklı tarih sayfasında bu sayı Patrona Halil İsyanı konusu işlenmiş. Bu sayının en özel bölümü ise röportaj bölümü, zira röportaj ilk kadın spikerimiz Emel Gazimihal ile yapılmış.
Derginin dördüncü sayısı sinem ve sanat eleştiri sayfasındaki çıplak kadın fotoğraflarından dolayı eleştirilir haliyle. Nihayetinde eleştirmek için dahil olsa bunların konulmaması gerektiğini düşünüyorum bende. Ama zaten bu devreye iptidai devre denmesinin nedenide bu, o dönemin dergilerine bakıldığında normal olabilir ama hakikate bakmak lazım.
Son iki sayıda baş yazı Doğu ve batı üzerineydi, bu sayıda ikisi beraber harmanlanıp karşılaştırılmış. Şiir köşesinde ise bu sayı da Fazıl Hüsnü Dağlarca ve Emin Ülgener var. Nuri İlerinin Mimari ile alakalı bir yazısı, Adnan Saygın'ın musiki ile alakalı yazısı ve Selçuk Milar'ın Ekmek Hastalığı hikayesi yine derginin bu haftaki yazılarından.
Hadiselerin Bilanççosu bölümünde 2. Dünya Savaşından bahsedilmeye devam ediyor bu sayı Bulgaristan'a değinilmiş.
Necip Fazıl'ın Büyük Doğu Marşı şiiri ve hikayesi anlatılıyor bir bölümde de.
Tayyarede gözcü isimli bir asker kapağı ile çıkmış 6. Sayı. Faik Baysal ve Emin Ülgener'in şiirleri var. Bugünün ve yarının Türk Genci, kültür birliği, süreklilik ve süreksizlik yazıları güzeldi. Hadiselerin bilançosu bölümünde bu hafta yine 2. Dünya Savaşı'ndan bahsediliyor, konu ise Yugoslavya'nın dünü ve bugünü. Fikir adesesinden bölümünde yine yanlış fotoğraflar seçilmiş. Doğudan ve Batıdan küçük pasaj olarak yazıların olduğu sayfada bu sayı batıdan Ömer Hayyam batıdan Heredot var. Dergi gitgide vasatlasmaya başlıyor ilk sayılar daha heyecanlıydı. Artık iptidai devrenin bitip ikinci bölüme geçmek istiyoruz artık. Derginin de kısa olması ve çok fazla türden yazılar olması, biraz yetersiz gelmeye başladı diğer yıllardaki sayılarda bilhassa siyasi ve güncel yazıların daha fazla olacağını düşünüyorum.
Büyük Doğu bir mefkurenin ismi... 1943-1978 yılları arası 35 yıl boyunca 512 sayısı çıkan derginin ilk cümlesi bu, dergi kendisini bu cümle ile takdim ediyor. Bir döneme damgasını vuran, ekol olan ve gelecek nesillerde çoğu kişiye ilham ve düşünce kaynağı olan Büyük Doğu harektinin sesi olan derginin ilk sayısı. Peki ilk sayıda neler var?
Büyük Doğu'nun takdim yazısıyla başlıyor.
Necip Fazıl Kısakürek'in Var il Yok şiiri
Bedri Rahmi Eyüboğlu'nun Müjde şiiri
İskender Fikret Akdora'nın İnsanlar yazısı
Hüseyin Cahit Yalçın'ın Fertler ve Cemiyet yazısı
Salih Murat Uzdilek'in Septisizma Devri ve Süreklilik yazısı
Rıza Çandır'ın Hadiselerin Bilançosu yazısı (2. Dünya savaşının gidişatı anlatılıyor.)
Fikret Adil'in Hafakan isimli kısa hikayesi
Reşat Ekrem Koçu'un Çanakkale Boğazı yazısı (Bu tarih yazısı bana Çanakkale Boğazının daha önce de geçilmeye çalıştığını ama Kara Mehmet adında bir topçunun attığı tek bir gülle ile değişen savaşın gidişatının buna engel olduğunu öğretti, tanıdık geldi mi? Ee ne demişler tarih tekerrürden ibaret, Çanakkale Geçilmez)
Necip Fazıl Kısakürek'in Mareşal Fevzi Çakmak ile röportajı
ve daha bir çok güzel yazı
Derginin baskıları tekrarlanmadığından dergiyi temin etmek or Nadir kitapta ve sahaflarda çok uçuk fiyata satılıyor. Ama arayan okumak isteyen bulur bir şekilde dimi.
Tüm ananeleri alt üst edilmiş ve doğru bildikleri yerin yedi kat altına gömülmek istenmiş bir milletin yeniden uyanması için birileri bir şeyler yapmalı idi.Bunun farkında olan kalem ve kelamını bu uğurda mavzeri haline getiren Necip Fazıl'ın 328 sayı ve 35 yıl sürecek uzun yolculuğunun başlangıcı olan 1943 yılında taahhüt edilen vaktin biraz ötesinde olarak bir besmele ile yola koyuluştur Büyük Doğu.Ayrıca bu dergilere yaptığı değerlendirme ve alıntılarla beni bir bakıma okumaya yönlendiren Avukat Salih abiye de teşekkürler.
Büyük Doğu'dan güzel bir sayı daha. Bu sayının kuşkusuz en sürpriz Akıbet şiiri ile Cahit Sıtkı Tarancı. Onun dışında İskender Fikret'in şiiri, Mahmut Yeseri'nin Ayyaşlık Faciamız yazısı, Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın Necip Fazıl'a mektubu, Reşad Ekrem Koçu'nun tarihte Türk Çiçekçiliği yazısı ve yeğeniyle Hafız Sami röportajı var.
Hadiselerin Bilançosu bölümü her zaman ki gibi çogunlukla 2. Dünya Savaşının gidişatı konusunu işlemiş.
Yine Necip Fazıl'ın Tanrı Kulundan Dinlediklerim ve 1001 Çerçevenden serisi yazıları var.
Geçen sayının başyazısı Doğu Nedir? idi, bu sayıda da Batı Nedir? isimli başyazı ile çıkmış dergi. Ayrıca bu sayıdaki Hitler göndermesi olan karikatürde harikaydı.
Bir nefeste biten dergi aynı minval üzere devam ediyor.Dikkatimi çeken husus önceki sayılarda eleştirdiğimiz bir sinema aktörünün açık sayılacak fotoğrafına mektupla itiraz eden zata cevap yazılmış.Cevapta onu teşhir etmemiz terviç ettiğimiz anlamına gelmez dense de yine de davanın bağlı olduğu mihenk taşlarına zıtlığı açısından yanlış bir hareket olarak görüyorum.Dediğimiz gibi Necip Fazıl 1943 yılında fikir örgüsünü henüz kemale erdirememekle beraber ilerleyen sayılarda derginin seyrinden fikrinin nasıl ilerlediğine ve ne ölçüde daha çok "İslamlaştığına" şahit olacağız.
Gitgide seviyenin yükseldiği dergide olmasa daha iyi olur dediğim kısım açık sayılabilecek bir kadını neşri.Elbetteki sinema vasıtasıyla kadının metalaşması söz konusu ediliyor Beyaz Perde köşesinde.Ancak taşıdığı ve inandığı fikri ve dini manaya o fotoğrafların neşri ne olursa olsun ters derginin.Ne diyelim yanlışsız kimse yoktur,ilerleyen sayılarda bu durum değişecek mi diye merak etmiyor değilim.Bu arada dergiye şiir gönderenlerden 4.sayıda yetişenler bölümüne Ü.Yaşar Özcan'ın şiiri kabul edilmiş.İlginç bir ayrıntı.
Yine bir fikir sofrasına oturdum.Hem de bu modern çağın getirdiği hazır ve lüp diye yutulanlardan da değil.Her lokması tarihi,geçmişi ve fikri barındıran bir lezzet.Son sayfada röpörtaj kısmında halkın açlığından,babanın evi geçindiremediğinden bahsedilmiş.Kalemin kuvvetiyle kendimi 40 lı yıllarda harp sebebiyle evine aş getiremeyen bir baba hissettim.Varın burdan derginin tesirini ve kelimelerin diyalektiğini çıkarın siz.Okuyun ve okutun kendi çıtasını ancak kendisi aşma kabiliyetini elinde bulunduran bu dergiyi.

Yazarın biyografisi

Adı:
Büyük Doğu
Doğum:
17 Eylül 1943
Ölüm:
4 Haziran 1978
Necip Fazıl Kısakürek’in 17 Eylül 1943’te yayımlamaya başladığı Büyük Doğu mecmuası 5 Haziran 1978’e kadar aralıklarla yayın hayatına devam etmiştir. 35 yıllık süre içerisinde toplam 16 devre ve 512 sayı olarak yayımlanmıştır. Necip Fazıl’ın şahsiyetiyle güçlü bir edebi üsluba sahip olan dergi Tek Parti iktidarı ve Demokrat Parti iktidarı dönemlerinde muhafazakâr ve milli muhalefetin sesi olmuştur. Necip Fazıl, Büyük Doğu dergisinin çıkış sebebini, ülkedeki düşünce ve ideoloji bakımından eksikliğin giderilmesine katkı sağlamak olarak görür. Büyük Doğu, aynı zamanda Necip Fazıl'ın kurduğu “Büyük Doğu Hareketi” düşünce sisteminin de adıdır. Ana hatlarıyla dergideki “İdeolocya Örgüsü” köşesinde açıkladığı bu düşünce sistemiyle Necip Fazıl, özgül bir tarih muhasebesi, devlet anlayışı, estetik bakış ve fikrî duruş ortaya koymaya çalışır. 1960’lı yıllardan itibaren derginin muhalefet ekseni o dönem dış tehdit olarak görülen komünizme karşı şekillenmiş ve anti-komünist propagandalara ağırlık verilmiştir. Dergideki yazılar politikadan sanata, ekonomiden felsefeye, dinden tarihe kadar çeşitli konu başlıklarından meydana gelmektedir; fakat uzun yayım dönemi boyunca Kısakürek’in değişen politik çizgisine ve dönem şartlarına göre mecmuaların konu ağırlıkları dini, siyasi, edebi vb. olmak üzere farklılık göstermiştir. Dergi, daha çok başyazar Necip Fazıl ile anılmasına rağmen 35 yıllık uzun dönem boyunca birçok değerli ve etkili isme sayfalarını açmıştır. Sait Faik, Özdemir Asaf, Oktay Akbal, Salih Murad Uzdilek, Bedri Rahmi Eyüboğlu, Peyami Safa, Nurettin Topçu, Nihal Atsız, Cemil Meriç, Şevket Eygi, Sezai Karakoç, Sabahattin Zaim gibi daha nice isim gerek kendi isimleriyle gerek müstear adlarla birçok yazı kaleme almışlardır.

Dergi Hakkında Notlar:
Toplam 512 sayı çıkan Büyük Doğu dergisi, 6. devre (27 sayı), 7. devre (122 sayı), 9. devre (35 sayı) günlük olarak yayımlandığı için proje kapsamına alınmamıştır. Diğer devrelerde kullanılan sloganlar: "Cumaları Çıkar, Siyasi-Edebi Haftalık Mecmua", "Çarşambaları Çıkar, Siyasi ve Edebi Gazete" (12. Devre), "Her Ayın Birinde Çıkar, Siyasi ve Edebi Dergi" (14. Devre). Dergide kullanılan diğer alt başlıklar şunlardır: Siyasi ve Edebi Gazete, Siyasi ve Edebi Dergi. Derginin diğer yayım adresleri şunlardır: Ankara Caddesi Vilayet karşısı İzzeddin Hanı, Kayseri İş Hanı, Yahyapaşa S. No: 17, Gedikpaşa, Beyazıt, İstanbul, Babıali Caddesi Çatalçeşme Sokak No: 2 Aydınlık Han.

Yazar istatistikleri

  • 13 okur beğendi.
  • 20 okur okudu.
  • 1 okur okuyor.