Büyük Doğu

Büyük Doğu

Dergi
8.3/10
20 Kişi
·
102
Okunma
·
35
Beğeni
·
781
Gösterim
Adı:
Büyük Doğu
Doğum:
17 Eylül 1943
Ölüm:
4 Haziran 1978
Necip Fazıl Kısakürek’in 17 Eylül 1943’te yayımlamaya başladığı Büyük Doğu mecmuası 5 Haziran 1978’e kadar aralıklarla yayın hayatına devam etmiştir. 35 yıllık süre içerisinde toplam 16 devre ve 512 sayı olarak yayımlanmıştır. Necip Fazıl’ın şahsiyetiyle güçlü bir edebi üsluba sahip olan dergi Tek Parti iktidarı ve Demokrat Parti iktidarı dönemlerinde muhafazakâr ve milli muhalefetin sesi olmuştur. Necip Fazıl, Büyük Doğu dergisinin çıkış sebebini, ülkedeki düşünce ve ideoloji bakımından eksikliğin giderilmesine katkı sağlamak olarak görür. Büyük Doğu, aynı zamanda Necip Fazıl'ın kurduğu “Büyük Doğu Hareketi” düşünce sisteminin de adıdır. Ana hatlarıyla dergideki “İdeolocya Örgüsü” köşesinde açıkladığı bu düşünce sistemiyle Necip Fazıl, özgül bir tarih muhasebesi, devlet anlayışı, estetik bakış ve fikrî duruş ortaya koymaya çalışır. 1960’lı yıllardan itibaren derginin muhalefet ekseni o dönem dış tehdit olarak görülen komünizme karşı şekillenmiş ve anti-komünist propagandalara ağırlık verilmiştir. Dergideki yazılar politikadan sanata, ekonomiden felsefeye, dinden tarihe kadar çeşitli konu başlıklarından meydana gelmektedir; fakat uzun yayım dönemi boyunca Kısakürek’in değişen politik çizgisine ve dönem şartlarına göre mecmuaların konu ağırlıkları dini, siyasi, edebi vb. olmak üzere farklılık göstermiştir. Dergi, daha çok başyazar Necip Fazıl ile anılmasına rağmen 35 yıllık uzun dönem boyunca birçok değerli ve etkili isme sayfalarını açmıştır. Sait Faik, Özdemir Asaf, Oktay Akbal, Salih Murad Uzdilek, Bedri Rahmi Eyüboğlu, Peyami Safa, Nurettin Topçu, Nihal Atsız, Cemil Meriç, Şevket Eygi, Sezai Karakoç, Sabahattin Zaim gibi daha nice isim gerek kendi isimleriyle gerek müstear adlarla birçok yazı kaleme almışlardır.

Dergi Hakkında Notlar:
Toplam 512 sayı çıkan Büyük Doğu dergisi, 6. devre (27 sayı), 7. devre (122 sayı), 9. devre (35 sayı) günlük olarak yayımlandığı için proje kapsamına alınmamıştır. Diğer devrelerde kullanılan sloganlar: "Cumaları Çıkar, Siyasi-Edebi Haftalık Mecmua", "Çarşambaları Çıkar, Siyasi ve Edebi Gazete" (12. Devre), "Her Ayın Birinde Çıkar, Siyasi ve Edebi Dergi" (14. Devre). Dergide kullanılan diğer alt başlıklar şunlardır: Siyasi ve Edebi Gazete, Siyasi ve Edebi Dergi. Derginin diğer yayım adresleri şunlardır: Ankara Caddesi Vilayet karşısı İzzeddin Hanı, Kayseri İş Hanı, Yahyapaşa S. No: 17, Gedikpaşa, Beyazıt, İstanbul, Babıali Caddesi Çatalçeşme Sokak No: 2 Aydınlık Han.
Bir atın var; ister binersin, ister arabaya koşarsın, ister çift sürdürürsün; fakat onu kamçı ile öldüresiye kamçılayamazsın; çünkü onu sana sağlayan cemiyetin vicdanı bu eza vermeğe dayanamaz; seni kanunun pençesine vermese, veremese de, hiç olmazsa ya açıktan açığa, yahut içinden seni kınar, "Mal benim değil mi? Sana ne oluyor?" demeğe hakkın yok!...Bizi bütün içtimaî mesuliyetlerden, rabıtalardan sıyıran acaba ferdi seciye(karakter)lerimiz mi, yoksa fertlere bu seciyeyi aşılayan içtimaî idare zaafımız mı? Elbette ve muhakkak ki, ikincisi!
16 syf.
·3 günde
Derginin 24 Eylül 1943 tarihinde çıkan ikinci sayısı. Bu sayıda Necip Fazıl'ın yanı sıra, Sait Faik Abası Yanık'ı kısa öyküsüyle, İlhan Berk ve Ziya Osman Saba'yı da şiiriyle görüyoruz. İlginç gerçekten günümüz dergilerine bakıyorum bir de bu eski dergilere, dergiye bak Necip Fazıl yazıyor, Sait Faik yazıyor. Şimdi olsa yok satar heralde. Kafalara, Kafkaokurlara kaldık.
Neyse başka neler var peki bu sayıda?
Kumar, piyango ve Faiz üzerine çok güzel bir yazı var.
Burhan Toprak ve Hikmet Barkın'ın yazısı var.
Hadiselerin Bilançosu bölümünde yine devam etmekte olan 2. Dünya Savaşının gelişmeleri var.
Homeros'un İlyada'sından bir bölüm var.
Ziya Şakir'in Kahve yazısı var.
Bulmaca, mizah ve okur köşesi bile var.
Eee daha nolsun 16 sayfalık bir dergide.
16 syf.
·5 günde
Bu sayının benim için en ilgi çekici yazısı, "Müddeiumumi ve Hakimler Arasında" yazısıydı. Ropörtaj olarak oluşturulan yazı, hakimler ve adliye çalışanlarına sorulan sorular ve cevaplarından oluşuyor. Daha çok en fazla işlenen suçlar, adaletin işleyişi ile ilgili sorular ve de mesleklerinden memnun olup olmadıkları... Günümüz problemlerine benzer cevaplar olmakla beraber, en fazla karşılaşılan suçlarda farklılıklar oluyor. Toplumlarda dönem dönem popüler olan suçlar oluyor. Bir ara uyuşturucu çok yaygındı bu aralarsa cinsel suçlar çok yaygın mesela.
16 syf.
·2 günde
Derginin 5. Sayısının kapağında Balkan ülkeleri başkentlerinden duman çıkarken resmi var. 2. Dünya Savaşı'nın yön değiştirmesiyle beraber balkanlara olan saldırı resmedilmiş. İc sayfalarda Kudret Aksal ve Fikret Akdora'nın şiiri, Zekeriya Sertel'in Tan gazetesinin 2. Dünya savaşına karşı tutumunu eleştiren bir yazı, Vecdi Büron'un kadın romancilarimiz yazısı, Zahir Güvenli'nin Çehre hikayesi var. Geçmişten Sayfalar başlıklı tarih sayfasında bu sayı Patrona Halil İsyanı konusu işlenmiş. Bu sayının en özel bölümü ise röportaj bölümü, zira röportaj ilk kadın spikerimiz Emel Gazimihal ile yapılmış.
16 syf.
·1 günde
Uzun bir sürenin ardından tekrar Büyük Doğu okudum bu gece. Dergimizin 14. sayısının kapağında van gogh'un bir resmi var. Dikkat çeken yazılar ise; Dokuz Amele Arasında başlıklı bir röportaj var dokuz işçi ile yapılmış. O dönemin çalışma şartlarını ve sıkıntılarını öğreniyoruz bu yazıda. Zahir Güvemli'nin Şiir Anlayışları isimli çok güzel bir yazısı var, yine Zahir Güvemli'ye ait İskandal isimli çok güzel bir hikaye var. Ki bu sayıda en keyifli okuduğum bölümlerden birisi burasıydı.
Ziya Osman Saba'nın bir şiirini görüyoruz.
Necip Fazıl, müstear isimle "Büyük Doğu Nasıl Çıktı?" isimli bir yazı yazmış, açmış ağzını yummuş gözünü. Gözünü yummamış da olabilir.
Hadiselerin Bilançosu bölümünde ise yine gündem her zamanki olduğu gibi 2. Dünya Savaşı. Bitiremedik şu savaşı bi. Bu hafta da Kahire ve Tahran konferansları ile savaşın Balkanlardaki gidişatından bahsedilmiş.
Sinema bölümünde Dertli Pınar filmi tanıtılmış. #69589453
Bu sayıda yine beğendiğim bölümlerden biri Reşet Ekrem Koçu'nun On Altıncı Asra Dair yazısı. Burada yazar Osmanlı arşivlerinden aldığı belgelerle 16. asrın İstanbuldaki görünümünü anlatıyor.
Genel olarak böyle yani, güzel bir sayıydı yine. Özlemişim Büyük Doğu okumayı. Devamı gelecek inşallah.
16 syf.
·1 günde
Derginin dördüncü sayısı sinem ve sanat eleştiri sayfasındaki çıplak kadın fotoğraflarından dolayı eleştirilir haliyle. Nihayetinde eleştirmek için dahil olsa bunların konulmaması gerektiğini düşünüyorum bende. Ama zaten bu devreye iptidai devre denmesinin nedenide bu, o dönemin dergilerine bakıldığında normal olabilir ama hakikate bakmak lazım.
Son iki sayıda baş yazı Doğu ve batı üzerineydi, bu sayıda ikisi beraber harmanlanıp karşılaştırılmış. Şiir köşesinde ise bu sayı da Fazıl Hüsnü Dağlarca ve Emin Ülgener var. Nuri İlerinin Mimari ile alakalı bir yazısı, Adnan Saygın'ın musiki ile alakalı yazısı ve Selçuk Milar'ın Ekmek Hastalığı hikayesi yine derginin bu haftaki yazılarından.
Hadiselerin Bilanççosu bölümünde 2. Dünya Savaşından bahsedilmeye devam ediyor bu sayı Bulgaristan'a değinilmiş.
Necip Fazıl'ın Büyük Doğu Marşı şiiri ve hikayesi anlatılıyor bir bölümde de.
16 syf.
·14 günde·Puan vermedi
Dış politika ölçümüz adı altında ilerleyen yıllarda Necip Fazıl'ın İdeolocya Örgüsüne dahil olacak maddeler halindeki yazıları ile başlayan dergi,yine esnafın işletmelerine verdiği,ancak nezaket ve mütevazilikten uzak bir kibirvari isimlendirme hastalığına eleştirisi,sağ ve sol sütunlara iliştirilmiş şiirler,muharririn kazancının azlığı yazısı,esnafların daha doğrusu esnaflığın kafa kağıdını çıkaran ve ne kadar da hilekarca davrandığımızı serdeden röportaj (bugünde aynı) ve teşhis,Abdulhakim Arvasi'den yine fevkalade bir mektup,iktisat,simya mevzusu,hadiselerin bilançosu,Mevlana divanı ve batıdan tercüme köşesi ve en çok beğendiğim lüks hastalığımız adlı yazı derginin bu sayısı içerisinde yer alan yazılar.
 
Edebi ve fikri zenginliğin bugüne nispetle üst seviyede olduğu dergi doyurucu,ancak Büyük Doğu takip etmenin getirdiği bir hastalık olarak daha da iyisini isteriz diye haykırıyor ve okumalara devam ediyoruz.
16 syf.
·2 günde
Tayyarede gözcü isimli bir asker kapağı ile çıkmış 6. Sayı. Faik Baysal ve Emin Ülgener'in şiirleri var. Bugünün ve yarının Türk Genci, kültür birliği, süreklilik ve süreksizlik yazıları güzeldi. Hadiselerin bilançosu bölümünde bu hafta yine 2. Dünya Savaşı'ndan bahsediliyor, konu ise Yugoslavya'nın dünü ve bugünü. Fikir adesesinden bölümünde yine yanlış fotoğraflar seçilmiş. Doğudan ve Batıdan küçük pasaj olarak yazıların olduğu sayfada bu sayı batıdan Ömer Hayyam batıdan Heredot var. Dergi gitgide vasatlasmaya başlıyor ilk sayılar daha heyecanlıydı. Artık iptidai devrenin bitip ikinci bölüme geçmek istiyoruz artık. Derginin de kısa olması ve çok fazla türden yazılar olması, biraz yetersiz gelmeye başladı diğer yıllardaki sayılarda bilhassa siyasi ve güncel yazıların daha fazla olacağını düşünüyorum.
16 syf.
·1 günde
Büyük Doğu bir mefkurenin ismi... 1943-1978 yılları arası 35 yıl boyunca 512 sayısı çıkan derginin ilk cümlesi bu, dergi kendisini bu cümle ile takdim ediyor. Bir döneme damgasını vuran, ekol olan ve gelecek nesillerde çoğu kişiye ilham ve düşünce kaynağı olan Büyük Doğu harektinin sesi olan derginin ilk sayısı. Peki ilk sayıda neler var?
Büyük Doğu'nun takdim yazısıyla başlıyor.
Necip Fazıl Kısakürek'in Var il Yok şiiri
Bedri Rahmi Eyüboğlu'nun Müjde şiiri
İskender Fikret Akdora'nın İnsanlar yazısı
Hüseyin Cahit Yalçın'ın Fertler ve Cemiyet yazısı
Salih Murat Uzdilek'in Septisizma Devri ve Süreklilik yazısı
Rıza Çandır'ın Hadiselerin Bilançosu yazısı (2. Dünya savaşının gidişatı anlatılıyor.)
Fikret Adil'in Hafakan isimli kısa hikayesi
Reşat Ekrem Koçu'un Çanakkale Boğazı yazısı (Bu tarih yazısı bana Çanakkale Boğazının daha önce de geçilmeye çalıştığını ama Kara Mehmet adında bir topçunun attığı tek bir gülle ile değişen savaşın gidişatının buna engel olduğunu öğretti, tanıdık geldi mi? Ee ne demişler tarih tekerrürden ibaret, Çanakkale Geçilmez)
Necip Fazıl Kısakürek'in Mareşal Fevzi Çakmak ile röportajı
ve daha bir çok güzel yazı
Derginin baskıları tekrarlanmadığından dergiyi temin etmek or Nadir kitapta ve sahaflarda çok uçuk fiyata satılıyor. Ama arayan okumak isteyen bulur bir şekilde dimi.
16 syf.
·2 günde
"Ordularımızın En Genç ve En Dinç Başı" başlığı ve Mareşal Fevzi Çakmak kapağıyla çıkmış bu sayı.. Fevzi Çakmak'ın ordunun başından alınmak istendiği bir zamanda tavrıyla Mareşal'in yanında olmuştur Büyük Doğu. Ve 2 ay sonra 23 yıllık (3 Ağustos 1921 - 12 Ocak 1944) Tsk Genelkurmay Başkanlığı görevinden yaş haddinden emekliye ayrıldı, cumhuriyetin ikinci ve son mareşali.
Dergide bu sayı öne çıkan yazılarsa şöyle;
Kazım Nami Duru'nun Adalet Mefhumu yazısı
Zahir Güvemli'nin Vehim Hikayesi
Selahattin Güngör'ün Meyhane ve Köylü yazısı
16 syf.
·Puan vermedi
Tüm ananeleri alt üst edilmiş ve doğru bildikleri yerin yedi kat altına gömülmek istenmiş bir milletin yeniden uyanması için birileri bir şeyler yapmalı idi.Bunun farkında olan kalem ve kelamını bu uğurda mavzeri haline getiren Necip Fazıl'ın 328 sayı ve 35 yıl sürecek uzun yolculuğunun başlangıcı olan 1943 yılında taahhüt edilen vaktin biraz ötesinde olarak bir besmele ile yola koyuluştur Büyük Doğu.Ayrıca bu dergilere yaptığı değerlendirme ve alıntılarla beni bir bakıma okumaya yönlendiren Avukat Salih abiye de teşekkürler.

Yazarın biyografisi

Adı:
Büyük Doğu
Doğum:
17 Eylül 1943
Ölüm:
4 Haziran 1978
Necip Fazıl Kısakürek’in 17 Eylül 1943’te yayımlamaya başladığı Büyük Doğu mecmuası 5 Haziran 1978’e kadar aralıklarla yayın hayatına devam etmiştir. 35 yıllık süre içerisinde toplam 16 devre ve 512 sayı olarak yayımlanmıştır. Necip Fazıl’ın şahsiyetiyle güçlü bir edebi üsluba sahip olan dergi Tek Parti iktidarı ve Demokrat Parti iktidarı dönemlerinde muhafazakâr ve milli muhalefetin sesi olmuştur. Necip Fazıl, Büyük Doğu dergisinin çıkış sebebini, ülkedeki düşünce ve ideoloji bakımından eksikliğin giderilmesine katkı sağlamak olarak görür. Büyük Doğu, aynı zamanda Necip Fazıl'ın kurduğu “Büyük Doğu Hareketi” düşünce sisteminin de adıdır. Ana hatlarıyla dergideki “İdeolocya Örgüsü” köşesinde açıkladığı bu düşünce sistemiyle Necip Fazıl, özgül bir tarih muhasebesi, devlet anlayışı, estetik bakış ve fikrî duruş ortaya koymaya çalışır. 1960’lı yıllardan itibaren derginin muhalefet ekseni o dönem dış tehdit olarak görülen komünizme karşı şekillenmiş ve anti-komünist propagandalara ağırlık verilmiştir. Dergideki yazılar politikadan sanata, ekonomiden felsefeye, dinden tarihe kadar çeşitli konu başlıklarından meydana gelmektedir; fakat uzun yayım dönemi boyunca Kısakürek’in değişen politik çizgisine ve dönem şartlarına göre mecmuaların konu ağırlıkları dini, siyasi, edebi vb. olmak üzere farklılık göstermiştir. Dergi, daha çok başyazar Necip Fazıl ile anılmasına rağmen 35 yıllık uzun dönem boyunca birçok değerli ve etkili isme sayfalarını açmıştır. Sait Faik, Özdemir Asaf, Oktay Akbal, Salih Murad Uzdilek, Bedri Rahmi Eyüboğlu, Peyami Safa, Nurettin Topçu, Nihal Atsız, Cemil Meriç, Şevket Eygi, Sezai Karakoç, Sabahattin Zaim gibi daha nice isim gerek kendi isimleriyle gerek müstear adlarla birçok yazı kaleme almışlardır.

Dergi Hakkında Notlar:
Toplam 512 sayı çıkan Büyük Doğu dergisi, 6. devre (27 sayı), 7. devre (122 sayı), 9. devre (35 sayı) günlük olarak yayımlandığı için proje kapsamına alınmamıştır. Diğer devrelerde kullanılan sloganlar: "Cumaları Çıkar, Siyasi-Edebi Haftalık Mecmua", "Çarşambaları Çıkar, Siyasi ve Edebi Gazete" (12. Devre), "Her Ayın Birinde Çıkar, Siyasi ve Edebi Dergi" (14. Devre). Dergide kullanılan diğer alt başlıklar şunlardır: Siyasi ve Edebi Gazete, Siyasi ve Edebi Dergi. Derginin diğer yayım adresleri şunlardır: Ankara Caddesi Vilayet karşısı İzzeddin Hanı, Kayseri İş Hanı, Yahyapaşa S. No: 17, Gedikpaşa, Beyazıt, İstanbul, Babıali Caddesi Çatalçeşme Sokak No: 2 Aydınlık Han.

Yazar istatistikleri

  • 35 okur beğendi.
  • 102 okur okudu.
  • 3 okur okuyor.
  • 17 okur okuyacak.