1000Kitap Logosu
Celil Memmedguluzade
Celil Memmedguluzade
Celil Memmedguluzade

Celil Memmedguluzade

Yazar
BEĞEN
TAKİP ET
9.1
295 Kişi
791
Okunma
113
Beğeni
2.751
Gösterim
Tam adı
Cəlil Məmmədquluzadə
Unvan
Azeri hikâye ve oyun yazarı, gazeteci, fikir adamı
Doğum
Nahçıvan, Rus İmparatorluğu, 22 Şubat 1866
Ölüm
Bakü, Azerbaycan, SSCB, 4 Ocak 1932
Yaşamı
Azerbaycan edebiyatının en ünlü temsilcilerindendir. Kafkasya ve İran'dan Uzakdoğu Asya, Afrika ve Avrupa ülkelerine kadar geniş bir coğrafyada Müslüman dünyasında ilgi ile karşılanan Molla Nasreddin mizah dergisinin (1906-1931) yaratıcısı ve editörü idi. Azerbaycan Edebiyat tarihinde hem kendi adı, hem de 25 yıl boyunca yayınladığı derginin adı olan “Molla Nasreddin" takma adı ile tanınır. Kurduğu derginin çatısı altında realist-demokratik edebî bir mektep kurmuştur. Azerbaycan milliyetçiliğinin oluşmasında etkin rol oynamıştır. 1869'da Nahçıvan’da dünyaya geldi. Babası, Güney Azerbaycan’ın Hoy şehrinden Nahçıvan’a gelip yerleşmiş bir inşaat ustası olan Meşhedî Hüseyinkulu idi. 1887’de Gürcistan'ın Gori şehrindeki “Transkafkaz Müellimler Seminariyası”'nı bitirerek öğretmen oldu. 1887-1897 arasında Nahçıvan köylerinde öğretmenlik yaptı. Öğretmenlik yıllarında köylü kızların okula yönlendirilmesinde, Nehrem Köyünde çalıştığı okulda tarih müzesi kurulmasında, Nahçıvan Ulusal Tiyatrosunun kurulmasında emeği geçti; ilk oyunlarını yazmaya başladı. 1897’de kendi isteği ile öğretmenlikten ayrıldı; emniyet idarelerinde tercüman olarak beş yıl boyunca çalıştı. 1903’te eşini ve anne babasını kaybettikten sonra Tiflis’e yerleşti. Bakü'de ve Tiflis'te Rus dilinde yayınlanan gazetelere gündeme ilişkin makaleler yazmış, tercümeler yapmıştır. 1905'te Azerbaycan Türkçesi ile Novruz adlı gündelik gazete yayınlamak için gereken izini aldı fakat bu izni kullanmadı. Mizahi bir gazete veya dergiye daha fazla ihtiyaç olduğunu görerek 1906'da haftalık Molla Nasreddin adlı mizah dergisini yayınlama izni aldı. Türkiye’de eğitim görmüş arkadaşı Ömer Faik Numanzade ile birlikte satın aldığı ve Gayret Matbaası adını verdikleri matbaada dergiyi çıkarmaya başladılar. İlk sayısı 7 Nisan 1906'da Tiflis’te yayımlanan Molla Nasreddin, bütün Türk-İslam dünyasında geniş bir okuyucu kitlesine ulaştı. Bazı aralıklarla 25 yıl boyunca Tiflis'te, Tebriz'de, Bakü'de yayın hayatını sürdüren bu dergi, Azerbaycan Türklerinin millî ve siyasi benliklerine kavuşmalarında, halk kitlelerinin cehalet ve fanatizmden uzaklaşmasında önemli bir rol oynamıştır. Bu mecmuanın çevresinde toplanan yazarlar, Azerbaycan edebiyatı tarihinde Mollanasreddinçi Edebiyat olarak bilinen bir edebiyat ve düşünce tarzı oluşturuyorlar. Memmedkuluzade, bir yandan da öğretmenlik yapmaya devam etti ve Nûmanzâde ile birlikte bir okul açtı. Rus okullarına girmek isteyen Azerbaycanlı öğrencileri sınava hazırladı. Daha önce iki evlilik yapan ve iki eşini de kaybeden Celil Memmedkuluzade, 1907’de Karabağ Hanları soyundan Hemide Hanım (Cavanşir) ile evlendi, bu evlilikten iki oğlu dünyaya geldi. 1909’da meşhur "Ölüler" komedisini yazdı. Eser ilk defa 1916’da Bakü’de sahnelendi. 1914’te çarlık yönetiminin baskısı ile yayınını durdurmak zorunda kaldığı Molla Nasreddin’i 1917’de Bolşevik devriminden sonra yeniden çıkarmaya başladı. Ancak derginin çıkması için uygun ortam kalmayınca 1918’de eşinin Ağdam’daki Kehrizli köyüne gitti, tarımla uğraştı. Bir yandan da “Anamın Kitabı” ve “Kemanca” komedisi üzerinde çalıştı. Bolşevikler’in iktidara gelmesi üzerine 1920 Nisan’ında İran’a geçti. Molla Nasreddin’i Ocak 1921’de Tebriz’de yayımlamaya başladı. Yazar Neriman Nerimanov'dan aldığı resmî davet üzerine, 24 Mayıs 1921'de Bakü'ye döndü. 1922'de "Molla Nesreddin" i Bakü'de yayınlamaya başladı. Aynı zamanda “Yeni Yol” adlı gazetede başyazarlık yaptı. "Lal", "Danabaş Kendinin Mektebi", "Oyunbazlar", "Lanet" gibi dram eserlerini yazdı. 1924'te Yeni Elifba Komitesine seçildi; SSCB'nin Türk cumhuriyetlerini gezerek, yeni alfabe ve çağdaş Azerbaycan Edebiyatı'nın durumu, problemleri ile ilgili konferanslar verdi. 1928'de emekliye ayrıldı. Artık sadece Molla Nasreddin ile ilgilenmekteydi ancak derginin kontrolü elinden çıkmıştı. Molla Nasreddin, 1925’ten itibaren “Hey’et-i Tahrîriyye” adına çıkarılıyordu; 1930’da ise “Mübariz Allahsızlar İttifakı”’nın yayın organı haline geldi. Bu durumu sert bir dille eleştiren Celil Memmedkuluzade, derginin kapatılmasını veya adının dergiden çıkarılmasını istedi. Böylece dergi, 1931’de kapatıldı. Celil Memmedkuluzade, 4 Ocak 1932'de kalp krizi geçirerek öldü.
Halil Yavuz KAYA
Danabaş Köyü'ü inceledi.
183 syf.
·
Beğendi
·
7/10 puan
Celil Memmedguluzade ile ilk tanışmam bu kitap vesilesiyle oldu. Derler ya: "bilmemek ayıp değil öğrenmemek ayıp." O, noktada kendimi ayıpladığımı itiraf edeyim. Daha önce niye okumadım kitaplarını diye.... Elimdeki kitap Cumhuriyet yayınlarından. Ağırlığı "DANABAŞ KÖYÜNÜN HİKAYELERİ" olmak üzere ayrıca içinde dört adet kısacık hikayeleri de barındırıyor Kısa olduklarını bakmayın. çok şeyler anlatıyor hikayeler. Okurken aynı kültürün insanları olduğumuz açık beyan kendini ele veriyor, Zaman zaman bizim yazarların üslubunu, bilhassa da hicvederken Aziz Nesin' i buluyorsunuz. Hicivler, toplumsal eleştiriler, tenkitler birbirini takip ediyor her satırda... Erkek Egemen toplumlarda, dini motiflerin yaşam ve yönetim tarzında .cehaletle de kucaklaştığında kadının adını, sözünün olmadığını en çarpıcı biçimde tenkit ederken kadın haklarını da mükemmel savunmuş yazar.. Elimden geldiğince buldukça okuyacağım Celil Memmedguluzadeyi. Tavsiye edileçek güzellikte bir kitap...
Danabaş Köyü
OKUYACAKLARIMA EKLE
1
23
qələmdən qəlbə
Ölülər'ü inceledi.
96 syf.
·
1 günde
·
Beğendi
·
10/10 puan
'Ölülər rahat idi. Əsl oyanmalı olan "yaşayanlar" idi.'
Cəlil Məmmədquluzadə poeziyasını da ona görə sevirəm ki, hekayələrində dövrümüz üçün hələ də aktual olan əksər mövzulara toxunur. -Cəlal, bilirsən Sokrat nə deyirdi? +O kimdir? -Sokrat bir adam idi, çoxdanın adami idi, çox çox Çoxdanın adam idi. Sokrat deyərmiş ki, mən dərs oxumamış elə xəyal edirdim ki, dünyada bir zad bilmirəm, amma elm oxuyandan sonra yəqin elədim ki, heç zad bilmirəm
Ölülər
9.4/10
· 246 okunma
OKUYACAKLARIMA EKLE
15
Qəmər_
Ölülər'ü inceledi.
96 syf.
Yenə avamlıq, cahillik nəticəsində baş vermiş faciə.. Elə bilirsiz bugünümüzdə məzarda yatan ölülər, ölüləri diriltmək istəyənlər və kefli Isgəndərlər yoxdur? Heç kəs kefli Isgəndəri adam yerinə qoymurdu, onun sözlərinə qulaq asmırdı lakin sonda həmin insanlar Isgəndərin sözləri qarşısında öz avamlıqlarını başa düşüb utandıqlarından Isgəndərin üzünə belə baxa bilmədilər. Əsl "ölüləri" diriltmək istəyən Cəlil Məmmədquluzadə idi.
Ölülər
9.4/10
· 246 okunma
OKUYACAKLARIMA EKLE
23
Hafiz
Ölülər'ü inceledi.
96 syf.
·
Beğendi
·
Puan vermedi
Ölülər rahat idi. Əsl dirilməli olanlar "yaşayanlar" idi.
Cəlil Məmmədquluzadə Azərbaycanın usta yazıçılarından olmuşdur. İnsanların cəhaləti ilə , dövrün səfilliyinə qarşı qələmi ilə mübarizə aparanlardan olmuşdur. Yazıb yaratdığı əsərlər , ərsəyə gətirdiyi məqalələr xalqın oyanmasına , yaşayan ölülərin dirilməsinə kömək etmək məqsədi daşımışdır. "Ölülər" əsəri də bu xüsusda onun şah əsəridir. Əsərdəki obrazlar , cəhalətin içində itib batmış şəxsiyyətlərdən ibarətdir. Bütün bunlarla birgə insanların cəhalətindən sui-istifadə edən Şeyx Nəsrullah uşaq yaşındakı qızları istismar edir. Və xalq da bu şəxsə çanaq tutur. Zülmət qaranlıqda yanan və ətrafı bacardığı qədər işıqlandırmağa çalışan şama bənzəyən İsgəndər isə Şeyx Nəsrullah və onun kimi saxtakarların əsl üzlərini insanlara göstərməyə çalşan bir obrazdır. Hüseyn Cavid , "Ölülər" haqqında demişdir: " Artıq dərəcədə məharətlə yazılmış , məzmunu eynən həyatımızdan götürülmüş , ideyası ibqilabi olan bu drama müsəlman həyatında böyük rollar oynayacaqdır "
Ölülər
9.4/10
· 246 okunma
OKUYACAKLARIMA EKLE
2
37