Feqiyê Teyran

Feqiyê Teyran

Yazar
9.8/10
13 Kişi
·
34
Okunma
·
13
Beğeni
·
118
Gösterim
Adı:
Feqiyê Teyran
Tam adı:
Fakî-yi Tayran
Unvan:
Yazar
Doğum:
Bahçesaray, 1590
Ölüm:
Van, 1660
Kürt Tasavvufi Halk Edebiyatının ilk temsilcilerindendir.Feqıyê Teyran;Aşkın ve Sevginin Şairi olarak da anılmaktadır.
1590 yılında Miks’te (Bahçesaray) doğan şair, masal ve destan yazarı Feqîyê Teyran’ın asıl adı Mihemed’dir. En önemli eseri Hespê Reş'tir (Kara At). Bu eser 1965’te Moskova’da Kürtçe-Rusça olarak yayınlanmıştır. Şêxê Senan (Senan Şeyhi) ve Qiseya Bersiyayî de (Bersiyay'ın Öyküsü) önemli eserlerindendir.

1660 yılında hayata gözlerini yumdu.


Feqîyê Teyran lakabının Türkçe karşılığı ise, “Kuşların öğrencisi”dir.
Hub rêtî canê beşer e, sewda ji mejyê wî firî

*İnsan ruhuna sevgi akıtmış, sevda başından uçmuş..
Feqiyê Teyran
Sayfa 33 - Wezereta Çandê /Kültür bakanlığı
Ji xwe qebrê mebîn dûr e
Li wê mal e, li vir war e
**
Kabri kendinden uzak görme, meğer
Hem ev ordadır, hem de yurt ordadır
Feqiyê Teyran
Sayfa 51 - Wezereta Çandê /Kültür bakanlığı
Ey su ey su, yine de ey su ey su!
Aşk ve muhabbet mi besliyorsun?
Kıyıya dalga üstüne dalga atıyorsun
Sakin değilsin, rahat durmuyorsun

Ne rahat var ne de huzur var sana
Yoksa aşık mı oldun Allah'ına?
Ya da kalbimizi sen andırırcasına
Bir emir üzerine acele ediyorsun

Bilmek istiyorum senin bu sırrını
İster çoğunu olsun isterse de azını
Gür gür akıyor olmanın anlamını
Bu ibadeti sen kime yapıyorsun?

Hal diliyle zikri kime yapıyorsun?
Şırıl şırıl akışını durdurmuyorsun
Benim gibi yorgun argın düşüyorsun
Gece gündüz sen hiç uyumuyorsun

Bir emir üzerinedir bu hızlıca akışın
Benim gibi senin de sevdalıdır başın
Sen kimin için böyle hızlıca akarsın?
Bu itaat ve hizmeti kime yapıyorsun?

Elsiz ve ayaksız hizmet edersin
Sen kime bu kadar boyun eğersin?
Allah demedi ki bir an bile durasın
Sesin geliyor, hep akıp gidiyorsun

Hem gece hem gündüz gelir sesin
Sen kalpsiz ve elsiz ibadet edersin
Dalga ve köpük olup yükselirsin
Kudret renginden tatlıca akıyorsun

Bazen beyaz bir süte benzer rengin
Hiçbir kılıç olmaz senin gibi keskin
Yar hatıra geliyor geldiğinde sesin
Gidişinle yarin meylini andırıyorsun

Senin mutlaka bir mahbubun vardır
Veya meylettiğin bir matlubun vardır
Ya da bir dostun ve maksudun vardır
Ki libassızsın ve bir şey giymiyorsun

Ondandır libassız oluşun, üryan akışın
Ondandır seyrin, raksın ve haykırışın
Kimin içindir aşk oyununu oynayışın?
Kendinde rumuz ve işaret taşıyorsun

Kimin için yapıyorsun bu tesbihatları?
Birlikte gösteriyorsun rumuz ve sırları
Rabbin için yapıyorsun bütün bunları
Gurbetle olan mehirden dolaşıyorsun

Kocakarı dünyanın içinde dolaşıyorsun
Hiç uyumuyorsun ve hiç durmuyorsun
Sen böyle aynen kalbime benziyorsun
Mihnetler içindesin, zahmet çekiyorsun

Sen de zahmet çeker, mihnet çekersin
Hoş bir karakter var sende ve naziksin
Ruhun olmaksızın yerde gezmektesin
Elsiz ve ayaksız sen nerden geliyorsun?

Ne el ve ayağın, ne kol ve kanadın var
Sendeki bu dalga, kıvrım ve dolaşımlar
Sanki patlak vermiş “vur kaç”lı savaşlar
Bunun nedenini ise beyan etmiyorsun

Bunun nedenini bana tekrarlayıp söyle
Yeter artık bunun sırrını benden gizle!
Bir kez de olsa sen bunu izah eyle
Ki ben de bileyim ne hikaye ediyorsun

Ki ben de haberdar olayım meseleden
Nasıl bir şeyden bahsedilmiş ezelden
Nasıl bir temel atılmıştır ta öncelerden
Feleğin devir ve çarkıyla dönüyorsun

Bir çark ki alem bulunmaktadır içinde
Feyiz ve bereketi bulunuyor her biçimde
Sudan temenni ettim ben soru temelinde
Hakikatin tam manasını biliyor musun?

Dört cevher hakkındaki gerçeklerden
“Unsurlar” hakkındaki bilgilerden
Saklama bunları dost ve kardeşlerden
Ağızsız söyle bu hikmeti ki biliyorsun

Gerçi konuşma bakımından dilsizsin
Dilin yok, söz ve ifadeye sahip değilsin
Sen hal diliyle aşkını dile getirmelisin
Ağızsızsan da kudret sırlarıyla dolusun

Ağızsız, sözsüz ve ifadesiz olarak söyle
Neler biliyorsan söyle onları hal diliyle
Hep "M", "H" ve "D" harflerini söyle
Kağıttaki metin ve beyanatı okuyorsun

Kağıtta hangi şeylerin olduğunu ispatla
Bunları ince bir şekilde kaydet ihtiyatla
Bu temeli şekillendir sen iyi bir esasla
Zira açıkça anlamıyorum ki ne diyorsun?

Dünya yurdunda dönmüşsün şaşkına
Ey su, Alemlerin Rabbi Allah aşkına!
“Hadis” mi “Kadim” misin söyle bana
Yoksa sen de mi hikmeti bilmiyorsun?
Feqiyê Teyran
Kültür bakanlığı yayınları
Bûhar borî û av kem bûn, Hizar bexçe li ber dem bûn, Payîz dihat û gul kem bûn, Weşandin belg û man xar e. Ne çîçek man ne zeytiîn man, Ne abîdet di xweşxûn man, Ne zozanet di rengîn man, Ne Nîsan û Adar e.
Xelqê Xwudê aqil kirî
Hem Arif û Kamil kirî
Nûrek di dil da hil kirî
Eslê qissê rê dibetê

*Allah hangi kulunu akıllı yapmışsa
Hem 'Arif' hem 'Kamil' kılmışsa
Onun kalbinde de bir nur yakmışsa
Hikayenin aslını gösterir ki bulsun
Feqiyê Teyran
Sayfa 41 - Wezareta Çandê / Kültür bakanlığı
Onlar Îbrahîm'i de attılar ateşin içine
Alev ve ısı serinlik olmuştu kendisine
Söndürdün ateşi yüzü suyu hürmetine
Kurtardın onu, son verdin zahmetine.
Em dizanin ku Feqî bi saxiya xwe li gelek cihên welêt geriyaye û gihaştiye her dereke axa welêt. Lê ew bi ruh û canê xwe yê manewî, bi xiyala xwe û bi ilm û zanîna xwe gihaştiye Arîsto, gihaştiye Hîpokrat û Eftaton.
Feqiyê Teyran
Sayfa 79 - Nûbihar
İyice tanıyınız “Bir olan Allah”ı
Hizmet için seçin “Tek Padişah”ı
Feqiyê Teyran
Sayfa 139 - Kültür bakanlığı
Îro ji dest husna hebîb
Sergeşte û heyran im ez
Min eşq û muhbet bûn nesîb
Sewdayê sergerdan im ez

Eşqê gelek sewda kirin
Bê mal û bê mewda kirin
Nûra çira winda kirin
Mûsayê Umran im ez

Mûsa ji dest husna bi nûr
Şîrîniya xalên di hûr
Secde bire ber Kohê Tûr
Nêzîkî remzê wan im ez

Remzê ku dê dilber bikin
Carek bi çeşman seyr bikin
Dê Kohê Qaf kerker bikin
Mecrûhê pir kovan im ez

Ah ji dest kovan û qehran
Min sebir nayêt li sehran
Şubhetê mewcên di behran
Qulzumê Umman im ez
Feqiyê Teyran
Weşanên Nûbiharê
Aşiq tu yî dilber tu yî
Nazir tu yî menzer tu yî
Ruhê ruhan gewher tu yî
**
Aşık da sensin maşuk da sensin
Bakan da sensin bakılan da sensin
Ruhların ruhu olan cevher sensin
Feqiyê Teyran
Sayfa 34 - Wezereta Çandê / Kültür bakanlığı
504 syf.
·10/10
Güzel sesli dengbejlerin bitmediği ağıtların eksilmedigi ülkemizin essiz seslerinden ve hikayelerinden olan bu hikaye gerçek askin sadece gözle gurulmeyecek kadar gerçek ve güzel olmasını bu kadar güzel anlatan bu eseri doğu anadolunun essiz yörelerinden sipane xelate dağın essiz güzelliğini anlatan bir eser okumanızı tavsiye ediyorum..
272 syf.
·5 günde·Beğendi·Puan vermedi
Divanı Feqîyê Teyran: kültür bakanlığı bünyesinde, Kadri Yıldırım tarafından çeviri ve kavramsal tahlili yapılmıştır. Kitap iki ciltten oluşmakta, birinci cilt Feqîyê Teyran'ın el yazmaları, ikinci cildi ise Kadri Yıldırım'ın çevirisi ve kavramsal tahlilini içermektedir. Kürt edebiyatının kurucu simalarından olan Müküslü Muhammed'in lakabı Feqîyê Teyran'dır. Müküslü Muhammed'in lakabı kuşlar ile konuşmasından gelir, lakabının anlamı böyledir: Kuşların talebesi.
Müküs'te/Bahçesaray'da 1561/63'de dünyaya gelen Feqîyê Teyran Cizre, Hizan ve Finik'te eğitim gördü. Cizre'de bulunduğu yıllarda Kürt edebiyatının gazel ustası Melayê Cizîrî ile mükâlemeleri vardır. Feqîyê Teyran'ın başlıca eserleri bunlardır: Senanlı Şeyh, Qewlê Hespa Reş, Dimdim, Bersîsê Abid, Zembîlfiroş ve şiirleri mevcuttur ve Kürtler arasında en meşhur şiiri ey av û av adlı kaidesidir. Kendisi için Kürtlerin Yunus Emre'si diyebiliriz ve şiirlerinde Vahdet'i Vücut nazariyesi karşımıza çıkmaktadır. Ayrıca Dimdim destanını anlatırken Şiileri/Farsları kafir, Kürtleri ise Müslüman olarak nitelemektedir. 1660'da rahmet etmiştir.
İlgililere tavsiye ederim.

Yazarın biyografisi

Adı:
Feqiyê Teyran
Tam adı:
Fakî-yi Tayran
Unvan:
Yazar
Doğum:
Bahçesaray, 1590
Ölüm:
Van, 1660
Kürt Tasavvufi Halk Edebiyatının ilk temsilcilerindendir.Feqıyê Teyran;Aşkın ve Sevginin Şairi olarak da anılmaktadır.
1590 yılında Miks’te (Bahçesaray) doğan şair, masal ve destan yazarı Feqîyê Teyran’ın asıl adı Mihemed’dir. En önemli eseri Hespê Reş'tir (Kara At). Bu eser 1965’te Moskova’da Kürtçe-Rusça olarak yayınlanmıştır. Şêxê Senan (Senan Şeyhi) ve Qiseya Bersiyayî de (Bersiyay'ın Öyküsü) önemli eserlerindendir.

1660 yılında hayata gözlerini yumdu.


Feqîyê Teyran lakabının Türkçe karşılığı ise, “Kuşların öğrencisi”dir.

Yazar istatistikleri

  • 13 okur beğendi.
  • 34 okur okudu.
  • 1 okur okuyor.
  • 19 okur okuyacak.