Lütfi Paşa

Lütfi Paşa

Yazar
8.0/10
1 Kişi
·
1
Okunma
·
0
Beğeni
·
33
Gösterim
Adı:
Lütfi Paşa
Unvan:
Devlet Adamı
Ölüm:
Dimetoka, Yunanistan, 27 Mart 1564
Damat Çelebi Lütfi Paşa, Kanuni Sultan Süleyman saltanatı döneminde 13 Temmuz 1539 - Nisan 1541 arasında sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamıdır.
Paşaya göre, Osmanlı toplumunda, işe göre adam atamalıdır, adama göre iş değil. Toplumun silsile zincirinin başında, padişaha karşı sorumlu olan veziriazam gelir. Padişah da Allah'a karşı tek sorumludur. Paşa bu durumu bu küçük eserinde, çok güzel
bir şekilde belirtir. «Veziriazam herkesin sığmağı olan padişaha sık sık, padişahım ben yükü boynumdan giderdim, doğrusunu söyledim. Kıyamet gününde şimden geru cevabı sen ver, demelidir» diyerek bu zincirleme sorumluluk duygusunu belirtir.
Devlet adamlarının rüşvet alması büyük bir hastalık ve ilacı olmayan kötü bir derttir. Ve devletin yıkılmasına sebeptir. Ancak dostları için hediye getirmeyi alışkanlık haline getirmiş bulunanlardan, hali vakti yerinde olup, başkasına muhtaç olmayanlardan alınabilir. Yoksa rüşvetten, mutlak kaçınmak gerektir.
Sultan Süleyman Han -Allah O’nun kudretini daim kılsın- bu fakire veziriazamlık makamını verdiği zaman, bazı töre ve yasaları, Divan-ı Hümayunun kanunlarını evvelce gördüklerine aykırı olarak perişan halde bulduğumdan, veziriazamlık hizmetine
gelen kardeşlerime hediye olsun diye, veziriazamlık adabını ve veziriazamlığa gerekli olan önemli şeyleri toplayıp bu kitapçığı yazıp ona Asafnâme adını verdim. Ta ki veziriazamlığa getirilen kardeşlerim okudukça bu fakire dua edeler.
Merhum Sultan Selim zamanında bir gün çavuşla kâtip çekişirler, konu merhum Sultan Selim Han'a bildirildiğinde «Kâtibin önde gelmesi lazımdır. O saltanatın, devletin gizli işlerine bakar. Çavuş ise, açık olan, herkesçe bilinen şeylere hizmet eder» diye buyurmuşlardır.
İlk yaptığı işlerden biri, Koca Sinan'ı mimarlığa tayin etmesidir. İşleri tam bir düzene soktu, yapılan yersiz harcamaları kesti. 1539'da yapılan şehzadelere ait sünnet düğününü 15 günde sonuçlandırdı. Aslında bu düğünler, iki ay sürerdi.
Kendisi Yavuz Sultan Selim’i çok seven ve beğenen bir kişidir. Eserlerinde pek çok iyi örnekleri Yavuz'dan vermektedir. Paşa, çok zeki ve kurnaz bir kimse değil, fakat olayları iyi inceleyen, araştıran ve çözümleri için, acil ve önleyici önlem alan, soğukkanlı bir vezirdir. Saray entrikalarına hiç karışmamıştır. Her zaman olayların üstünde ve dışında
kalmıştır.
F. Köprülü’ye göre : «İşte bütün bu açıklamalardan sonra, Lütfi Paşa’nın bir devlet adamı sıfatıyla önemi büyük bir açıklıkla anlaşılıyor. O, Makbul İbrahim Paşa ve Rüstem Paşa gibi parlak bir zekâya sahip olmamakla beraber, keskin görüş sahibi, dürüst ve idarenin bozuk noktalarını düzeltmeye özenen, saray entrikalarına alet olmayacak kadar kendi başına davranan bir kişi idi. Onu diğer arkadaşlarından ve meslekdaşlarından ayıran başlıca özelliği, bu ahlaki iradesidir, imparatorluk tarihini inceleyenler, paşanın daha o zaman belirttiği bozuklukların XVI. asırda bile, ne korkunç sonuçlar verdiğini pekala bilebilirler.
Sadrazam olan şahsın, her şeyden önce, geliri giderden fazla yapması ve askerleri çoğaltmaktan kaçınması gerekir. Asker az gerek uz gerek. Askerin bütün kayıtları derli toplu tutulmuş, kendisi mevcut ve isimlerinin de deftere uygun olması gerektir. Ulufeli (maaşlı) on beş bin asker, çok askerdir. Hiç eksiltmeden on beş bin kişiye, her yıl maaş yetiştirmek, yiğitliktir. Gerek hazine geliri, gerek asker maaşları, gerek saraya lazım olan şeyler veya mutfak ve ahıra lüzumlu şeyler olsun, yetişip biraz da artması gereklidir.
Padişahla veziriazam arasında sırları değil dışardan olanlar diğer vezirler bile bilmemelidir. Bir defasında, sultanların adalet, savaş ve cömertlikte en seçkini ve saltanat meydanının önde gelen aslanı, merhum Sultan Selim'in saltanatı zamanında maldefterdarı iken, akıl ve anlayışına güvenildiği ve itimat edildiği için padişahın himmetiyle, kendisine veziriazamlık verilen, merhum Pirî Paşa, gizli bir konuyu görüşmek için, ikindi vaktinde padişaha vardığında, o mübarek ve neşeli vakitte, padişah ile uzun bir vakit görüşmüştü. Vezirlerden Mesih Paşa, «Divan'da dün ne söyleştiniz?» diye sorduğu için, Pirî Paşa bu isteği reddedip, onun makamdan azlini
padişaha sunmuş, birçok aracıların ricasıyla bu vartadan Mesih Paşa güçlükle kurtulmuştur.
Kara ile ilgili hazırlıklar ne kadar önemli ise, deniz ile ilgili işler ondan daha da önemlidir. Akıl ve anlayış, adalet ve ihsan yönünden sultanların en şereflisi, Haremeynin hizmetçisi ve Mısır’ın azizi (hakimi) olmaya hak kazanmış, merhum ve muzaffer, Sultan Selim Han, bir gün, rahmetli Kemal Paşazade'ye «tersaneyi üç yüz adet yapmak isterim. Ta Galata hisarından Kâğıthane'ye kadar olmalıdır» diye buyurmuşlar. «Niyetim Avrupa'yı fethetmektir» Merhum Sultan Selim'in ömrü kısa sürdüğünden kafasındaki planlar gerçekleşemedi.
Kitap Asafname'nin ve yazarının kısa bir tanıtımı şeklinde. Lütfi Paşa'nın biyografisine ve kitabın hangi şartlarda ve neden yazıldığına dair güzel bir tanıtım yapılmış. Akabinde de kitaptan bazı bölümler paylaşılmış. Dili sadeleştirildiği için oldukça akıcı buldum. Bu kitabı okumak bana yakın dönemde Asafname'nin Latin harflerine aktarılmış uzun halini okumak için şevk verdi.

Yazarın biyografisi

Adı:
Lütfi Paşa
Unvan:
Devlet Adamı
Ölüm:
Dimetoka, Yunanistan, 27 Mart 1564
Damat Çelebi Lütfi Paşa, Kanuni Sultan Süleyman saltanatı döneminde 13 Temmuz 1539 - Nisan 1541 arasında sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamıdır.

Yazar istatistikleri

  • 1 okur okudu.