• Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz

    Yazar, Gazeteci
    5 Mayıs 1846, Wola Okrzejska, Polonya - 15 Kasım 1916 Vevey, İsviçre


    Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz, Mahlası “Litwos” olan Polonyalı büyük bir yazardır. Sonradan yoksul düşmüş soylu bir aileye mensup olan Henryk Sienkiewicz'in baba tarafı, Litvanya Büyük Dükalığı döneminde bölgeye yerleşen Tatarlardandır. Henryk Sienkiewicz’in 5 kardeşi vardı. Beş kardeşin biri erkek, dördü kızdı.

    Henryk Sienkiewicz 1858 yılında Polonya’nın başkenti Varşova’da eğitimine başladı. Sienkiewicz 1874 yılında Maria Keller ile nişanlandı. Nişanlandıktan sonra Brüksel ve Paris’e gitti. Almanya, Belçika, Paris (1874), ABD (1876-1878), İtalya, Yunanistan, Türkiye, İspanya ve Doğu Afrika'da (1892) bulundu. İlk öykülerini 1870'lerde yayımladı. Polonya köylülerinin yaşayışını dile getirdiği "Szkice Weglem" adlı uzun öyküsüyle usta bir yazar olduğunu kanıtladı. Bu dönemdeki yapıtlarında halkın yoksulluğunu, var olan toplumsal koşulları değiştirmek isteyen aydınları eleştirel bir bakışla ele aldı. 1882'de Slowo (Söz) gazetesinin yönetimini üstlendi ve ulusal bilinci uyandırmak amacıyla bir dizi roman yazmaya koyuldu. (1)

    Varşova Üniversitesi’ndeki dil ve edebiyat öğrenimini yarıda keserek gazeteciliği iş edindi (1871), ilk öykülerini de o yıllarda yayımlatmaya başladı: Na Marne (Boşuna) 1872, Selim Mirza (1876), Stary Sluga (Yaşlı Hizmetçi) 1876. Bu ilk ürünlerinde o yılların gözde yazarı Joseph-İgnaca Kraszewski’nin (1812-1887) etkisinde, onun izinde göründü. Ustalık aşamasına hemen bu yıllarda eriştiği de kabul edilir: Szkice Weglem (Füzen Taslakları) 1877. Gazete Polska’nın özel muhabiri olarak değişik geziler yapma fırsatını buldu. ABD’de kaldı (1876-1879), yolculuk izlenimlerini bir dizi yazıyla yansıttı; Listyz Podrozy do Ameryki (Amerika Seyehat Mektupları) 1876-1878. Romana geçmeden önce birkaç seçkin öykü derlemesi daha çıkardı: Latarnik (Fener Bekçisi) 1880, Z. Pamietnika Poznanskiego Nauczyciela (Poznan’lı Bir Öğretmenin Güncesi) 1879, Bartek Zwyciezca (Galip Bartek)1882.

    Ülkesinin tarihsel yazgısını işleyen romanlara geçtiği zaman ulusal bir kimlik ve kişilik de kazanmış oldu, yurttaşlarının gözünde büyüyüp değerlendi: Ogniem i Meczem (Çelik ve Ateşle) 1884, Potop (Tufan) 1886, Pan Wolodyjowski (W.’lı Beyefendi) 1888 üçlemesi başeseri olduğu gibi, 17. yüzyıl tarih olaylarını sergileyen bu eser, Polonya ulusçuluğunun başlıca kaynakları arasında sayılır. Özellikle “Ogniem i mieczem” ve İngilizce adı “With Fire and Sword” olan “Ateş ve Kılıç” ünlü tarihi romanı bir sinema filmine ve ayrıca bir video oyununa esin kaynağı oldu. Ateş ve Kılıç isimli bu eserinde 17'nci yüzyılda Kırım Tatarları ile Zaporojya Kazaklarının Polonyalılarla giriştiği savaşı bir Polonyalı subayın etrafındaki olaylar çerçevesinde aktarır.

    1884 târihli "Ateş ve kılıç" ve 1896 târihli "Quo vadis" adlı romanları Türkçe'ye tercüme edildi. Ne var kî, Henriyk'in lisanımıza yapılmış en yetkin tercümeleri tâ 1899 yılından kalmadır. Ahmet Rasim, Sienkiewicz 'in "Muzıkacı Yanko" ve "Kamyonka" adlı hikâyelerini eski harflerle Türkçe'ye tercüme etmişti. Bu tercüme 2014'te yeni harflerle yeniden yayınlandı.

    En tanınan eseri 10’a yakın filmle de yayılan, Hristiyanlığın ilk yayılış yıllarındaki (Neron dönemi) Roma’yı canlandırır: Kovadis (Quo Vadis: Nereye Gidiyorsun?) 1895. Kovadis, yazarın Neron dönemindeki puta tapar Romalılarla ilk Hristiyanların çatışmasını konu edindiği en tanınmış eseri Hz. İsa’nın Roma’daki dindaşlarını bırakıp ayrılma sırasındaki havarisine (Aziz Paulus) sorduğu soru, yeni bir dinin, bütün baskılara karşın zafere ulaşmasının önsözü olur. Romanın baş kişisi, dev gibi güçlü koruyucusunun esirgemesinde ayak direyen genç Hristiyan kızı Lygia’dır; onun sevgisi yolunda yeni dine girecek olan Romalı patrici Vinicius’un nişanlısıdır. Roma işkencelerine soylu bir inançla karşı koymuş Hristiyanların zaferini sergileyen eseri, yazarın 1905’te Nobel Edebiyat Ödülü’ nü kazanmasında etkili oldu. (2)

    Toton Şövalyeleri (Krzyzacy) 1897-1900 yıllarında yeniden Polonya tarihine dönüşünü gösterir. Yazarlığının otuzuncu yılı vesilesiyle (1900) Polonya’da düzenlenen jübileyle kendisine Kielce yakınlarındaki Oblegorek köşkü armağan edildiği gibi, bir iki yıl sonra da Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazandı (1905).

    Henryk Sienkiewicz 1905 yılında Nobel Edebiyat Ödülü‘nü aldı. Henryk Sienkiewicz, Nobel Edebiyat Ödülü‘nü ilk alan Polonyalı yazardır. I. Dünya Savaşı patlak verince İsviçre'ye giderek Polonya savaş kurbanları için bir komite kurdu. Henryk Sienkiewicz 15 Kasım 1916 tarihinde İsviçre Vevey’de 70 yaşında iken öldü. Ölümü savaş yıllarına rastladığı için naaşının yurduna (Varşova) taşınabilmesi 1924′ te gerçekleştirebildi.



    Eserleri :
    • Na Marne (Boşuna) 1872,
    • Selim Mirza (1876),
    • Stary Sluga (Yaşlı Hizmetçi) 1876
    • Szkice Węglem – Füzen Taslakları (1877)
    • Listy z podróży do Ameryki – Amerika Seyehat Notları (1878)
    • Janko Muzykant - Mızıkacı Janko (1879)
    • Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela – Poznan’lı bir Öğretmenin Güncesi ( 1879)
    • Nowele Amerykańskie – Amerikan Romanları
    • Sisty z Podrozy- Yolculuk Mektupları
    • Za chlebem – Ekmek için (1880)
    • Latarnik - Fener Bekçisi (1882)
    • Bartek Zwycięzca – Galip Bartek (1882)
    • Ogniem i Mieczem - Ateş ve Kılıç (1884)
    • Potop – Tufan (1886)
    • Pan Wołodyjowski - Wolodiwieski Efendi (1888)
    • Bez dogmatu – Dogma’sız (1891)
    • Rodzina Połanieckich - Polaniecki Ailesi (1894)
    • Quo Vadis - Nereye Gidiyorsun? (1896)
    • Krzyżacy - Töton Şövalyeleri (1900)
    • W pustyni i w puszczy – Çölde ve Doğada (1912)


    Polonya başta Włocławek ve Łódź kentlerinde olmak üzere Sienkiewicz adını taşıyan parklar, okullar ve sokak isimleriyle doludur. Müzesi halen Oblegorki’dedir. http://www.polskazdrona.pl/...w-oblegorku-103.html (3)

    Dr. Ahmet AYDIN

    KAYNAKLAR
    1. https://www.msxlabs.org/...ryk-sienkiewicz.html
    2. http://www.nkfu.com/...icz-kimdir-eserleri/
    3. http://www.polskazdrona.pl/...henryka-sienkiewicza


    ***
  • Oysa büyük bir sırrı taşıyan trendeki yolcular da göründükleri gibi değildir...

    Jules Verne
  • 1. Don Quijote - Miguel de Cervantes
    2. Robinson Crusoe - Daniel Defoe
    3. Tom Jones 1.Cilt - Henry Fielding
    4. Tristram Shandy - Laurence Sterne
    5. Genç Werther'in Acıları - Goethe
    6. Aşk ve Gurur - Jane Austen
    7. Kırmızı ve Siyah - Stendhal
    8. Goriot Baba - Honore de Balzac
    9. Yevgeni Onegin - Aleksandr Puşkin
    10. Sefiller - Victor Hugo 👍
    11. Monte Cristo Kontu - Alexandre Dumas
    12. Ölü Canlar - Nikolay Vasilyeviç Gogol
    13. İki Şehrin Hikayesi, Büyük Umutlar - Charles Dickens
    14. Jane Eyre - Charlotte Brontë
    15. Uğultulu Tepeler - Emily Brontë
    16. Babalar ve Oğullar - Ivan Sergeyeviç Turgenyev 👍
    17. Moby Dick - Beyaz Balina - Herman Melville
    18. Suç ve Ceza, Yeraltından Notlar – Dostoyevski
    19. Madame Bovary - Gustave FlaubertFlaubert
    20. Savaş ve Barış - Anna Karenina - Lev Nikolayeviç Tolstoy
    21. Huckleberry Finn'in Maceraları - Mark Twain
    22. Çılgın Kalabalıktan Uzak - Thomas Hardy
    23. Hayvanlaşan İnsan, Meyhane - Emile Zola
    24. Bir Kadının Portresi - Henry James
    25. Tanrılar Susamışlardı - Anatole France
    26. Dorian Gray'in Portresi - Oscar Wilde
    27. Karanlığın Yüreği - Joseph Conrad
    28. Açlık - Knut Hamsun
    29. Zeno'nun Bilinci - Italo Svevo
    30. Sis - Miguel de Unamuno
    31. Ana - Maksim GorkiGorki
    32. Kalpazanlar - André Gide
    33. Kayıp Zamanın İzinde - Marcel ProustProust,
    34. Malte Laurids Brigge'nin Notları - Rilke
    35. Büyülü Dağ (2 Cilt Takım) - Thomas Mann
    36. Martin Eden - Jack London
    37. Boncuk Oyunu - Hermann Hesse
    38. Berlin - Aleksander Meydanı - Alfred Döblin
    39. Hindistan'a Bir Geçit, Meleklerin Uğramadığı Yer - E. M. Forster
    40. Ses ve Öfke - William Faulkner
    41. Niteliksiz Adam 1 - Robert Musil
    42. Ulysses - James Joyce
    43. Dalgalar, Deniz Feneri - Virginia Woolf
    44. El Greco'ya Mektuplar, Zorba - Nikos Kazancakis
    45. Dava - Franz Kafka
    46. Arkadaş - Panait Istrati
    47. Doktor Jivago - Boris Pasternak
    48. Usta ile Margarita - Mihail Bulgakov
    49. Drina Köprüsü - İvo Andriç
    50. Cesur Yeni Dünya, Ses Sese Karşı- Aldous Huxley
    51. Gecenin Sonuna Yolculuk - Louis Ferdinand Celine
    52. Gün Doğarken Bülbül Susar - Elsa Triolet
    53. A.B.D. 42. Enlem, A.B.D. 1919, U.S.A. Büyük Para - John Dos Passos
    54. Muhteşem Gatsby - F. Scott Fitzgerald
    55. Nadja - Andre Breton
    56. Batı Cephesinde Yeni Bir Şey Yok - Erich Maria Remarque
    57. Kibar Semtler - Louis Aragon
    58. Yaşlı Adam ve Deniz - Ernest Hemingway
    59. Solgun Ateş, Saydam Şeyler - Vladimir Nabokov
    60. Gece Uçuşu - Antoine de Saint-Exupéry
    61. İnsanlık Durumu - André Malraux
    62. Gazap Üzümleri, Cennetin Doğusu - John Steinbeck
    63. Kör Baykuş - Sadık Hidayet
    64. Hayvan Çiftliği - George Orwell 👍
    65. Hadrianus'un Anıları - Marguerite Yourcenar
    66. Power and the Glory – Graham Greene
    67. Körleşme - Elias Canetti
    68. Ve Durgun Akardı Don (4 Kitap Takım) - Mihail Şolohov
    69. Bulantı - Jean-Paul Sartre
    70. Üçleme - Samuel Beckett
    71. Tatar Çölü - Dino Buzzati
    72. Ay ve Şenlik Ateşleri - Cesare Pavese
    73. Yanardağın Altında - Malcolm Lowry
    74. Derviş ve Ölüm - Meşa Selimoviç
    75. Sineklerin Tanrısı - William Golding 👍
    76. Saray Gezisi, Şevk Sarayı, Şeker Sokağı - Necib Mahfuz
    77. Tarçın Kokulu Kız, Gecenin Çobanları - Jorge Amado
    78. Justine, Balthazar, Mountolive, Clea - Lawrence Durrell
    79. Yabancı - Albert Camus 👍
    80. Seksek - Julio Cortazar
    81. Herzog - Saul Bellow
    82. Ve O Hiçbir Şey Demedi - Heinrich Böll
    83. Pedro Paramo - Juan Rulfo
    84. Çavdar Tarlasında Çocuklar - J. D. Salinger
    85. Mezbaha No. 5 - Kurt Vonnegut
    86. Bir Kış Gecesi Eğer Bir Yolcu - Italo Calvino
    87. Tiffany'de Kahvaltı - Truman Capote
    88. Malina - Ingeborg Bachmann
    89. Değişme - Michel Butor
    90. Fransız Teğmenin Kadını - John Fowles
    91. Yüzyıllık Yalnızlık - Gabriel Garcia Marquez
    92. Teneke Trampet - Günter Grass
    93. Gün Olur Asra Bedel - Cengiz Aytmatov
    94. Artemio Cruz'un Ölümü - Carlos Fuentes
    95. Odun Kesmek - Thomas Bernhard
    96. Gülün Adı - Umberto Eco
    97. Kent ve Köpekler - Mario Vargas Llos
    98. Yaşam Kullanma Kılavuzu - Georges Perec
    99. Afrikalı Leo, Semerkant - Amin Maalouf
    100. Kızıl Darı Tarlaları - Mo Yan
  • 1. Don Quijote - Miguel de Cervantes,(okundu)
    2. Robinson Crusoe - Daniel Defoe
    3. Tom Jones 1.Cilt - Henry Fielding
    4. Tristram Shandy - Laurence Sterne
    5. Genç Werther'in Acıları - Goethe
    6. Aşk ve Gurur - Jane Austen
    7. Kırmızı ve Siyah - Stendhal
    8. Goriot Baba - Honore de Balzac
    9. Yevgeni Onegin - Aleksandr Puşkin
    10. Sefiller - Victor Hugo
    11. Monte Cristo Kontu - Alexandre Dumas,(okundu)
    12. Ölü Canlar - Nikolay Vasilyeviç Gogol
    13. İki Şehrin Hikayesi, Büyük Umutlar - Charles Dickens
    14. Jane Eyre - Charlotte Brontë
    15. Uğultulu Tepeler - Emily Brontë,(okundu)
    16. Babalar ve Oğullar - Ivan Sergeyeviç Turgenyev,(okundu)
    17. Moby Dick - Beyaz Balina - Herman Melville
    18. Suç ve Ceza, Yeraltından Notlar – Dostoyevski
    19. Madame Bovary - Gustave FlaubertFlaubert,(okundu)
    20. Savaş ve Barış - Anna Karenina - Lev Nikolayeviç Tolstoy,(okundu)
    21. Huckleberry Finn'in Maceraları - Mark Twain
    22. Çılgın Kalabalıktan Uzak - Thomas Hardy
    23. Hayvanlaşan İnsan, Meyhane - Emile Zola
    24. Bir Kadının Portresi - Henry James
    25. Tanrılar Susamışlardı - Anatole France
    26. Dorian Gray'in Portresi - Oscar Wilde
    27. Karanlığın Yüreği - Joseph Conrad
    28. Açlık - Knut Hamsun,(okundu)
    29. Zeno'nun Bilinci - Italo Svevo
    30. Sis - Miguel de Unamuno,(okundu)
    31. Ana - Maksim Gorki,(okundu)
    32. Kalpazanlar - André Gide
    33. Kayıp Zamanın İzinde - Marcel ProustProust,(okundu)
    34. Malte Laurids Brigge'nin Notları - Rilke
    35. Büyülü Dağ (2 Cilt Takım) - Thomas Mann
    36. Martin Eden - Jack London
    37. Boncuk Oyunu - Hermann Hesse
    38. Berlin - Aleksander Meydanı - Alfred Döblin
    39. Hindistan'a Bir Geçit, Meleklerin Uğramadığı Yer - E. M. Forster
    40. Ses ve Öfke - William Faulkner
    41. Niteliksiz Adam 1 - Robert Musil
    42. Ulysses - James Joyce
    43. Dalgalar, Deniz Feneri - Virginia Woolf
    44. El Greco'ya Mektuplar, Zorba - Nikos Kazancakis
    45. Dava - Franz Kafka
    46. Arkadaş - Panait Istrati
    47. Doktor Jivago - Boris Pasternak
    48. Usta ile Margarita - Mihail Bulgakov
    49. Drina Köprüsü - İvo Andriç
    50. Cesur Yeni Dünya, Ses Sese Karşı- Aldous Huxley
    51. Gecenin Sonuna Yolculuk - Louis Ferdinand Celine
    52. Gün Doğarken Bülbül Susar - Elsa Triolet
    53. A.B.D. 42. Enlem, A.B.D. 1919, U.S.A. Büyük Para - John Dos Passos
    54. Muhteşem Gatsby - F. Scott Fitzgerald
    55. Nadja - Andre Breton
    56. Batı Cephesinde Yeni Bir Şey Yok - Erich Maria Remarque
    57. Kibar Semtler - Louis Aragon
    58. Yaşlı Adam ve Deniz - Ernest Hemingway,(okundu)
    59. Solgun Ateş, Saydam Şeyler - Vladimir Nabokov
    60. Gece Uçuşu - Antoine de Saint-Exupéry
    61. İnsanlık Durumu - André Malraux
    62. Gazap Üzümleri, Cennetin Doğusu - John Steinbeck
    63. Kör Baykuş - Sadık Hidayet,(okundu)
    64. Hayvan Çiftliği - George Orwell
    65. Hadrianus'un Anıları - Marguerite Yourcenar
    66. Power and the Glory – Graham Greene
    67. Körleşme - Elias Canetti
    68. Ve Durgun Akardı Don (4 Kitap Takım) - Mihail Şolohov
    69. Bulantı - Jean-Paul Sartre
    70. Üçleme - Samuel Beckett
    71. Tatar Çölü - Dino Buzzati
    72. Ay ve Şenlik Ateşleri - Cesare Pavese
    73. Yanardağın Altında - Malcolm Lowry
    74. Derviş ve Ölüm - Meşa Selimoviç
    75. Sineklerin Tanrısı - William Golding
    76. Saray Gezisi, Şevk Sarayı, Şeker Sokağı - Necib Mahfuz
    77. Tarçın Kokulu Kız, Gecenin Çobanları - Jorge Amado
    78. Justine, Balthazar, Mountolive, Clea - Lawrence Durrell
    79. Yabancı - Albert Camus
    80. Seksek - Julio Cortazar
    81. Herzog - Saul Bellow
    82. Ve O Hiçbir Şey Demedi - Heinrich Böll
    83. Pedro Paramo - Juan Rulfo
    84. Çavdar Tarlasında Çocuklar - J. D. Salinger
    85. Mezbaha No. 5 - Kurt Vonnegut
    86. Bir Kış Gecesi Eğer Bir Yolcu - Italo Calvino
    87. Tiffany'de Kahvaltı - Truman Capote
    88. Malina - Ingeborg Bachmann
    89. Değişme - Michel Butor
    90. Fransız Teğmenin Kadını - John Fowles
    91. Yüzyıllık Yalnızlık - Gabriel Garcia Marquez
    92. Teneke Trampet - Günter Grass
    93. Gün Olur Asra Bedel - Cengiz Aytmatov,(okundu)
    94. Artemio Cruz'un Ölümü - Carlos Fuentes
    95. Odun Kesmek - Thomas Bernhard
    96. Gülün Adı - Umberto Eco
    97. Kent ve Köpekler - Mario Vargas Llos
    98. Yaşam Kullanma Kılavuzu - Georges Perec
    99. Afrikalı Leo, Semerkant - Amin Maalouf
    100. Kızıl Darı Tarlaları - Mo Yan


    Not: Kendim bu sıralamaya göre okumayı düşünüyorum, okundu olarak isaretlediklerimi tekrar okumayacağım sadece hangi kitaplar eksik o yüzden çıkarılmış liste isteyen faydalanabilir,illaki bu sıralamaya göre okumak zorunda değilsiniz. :))
  • "Bir mısra yazabilmek için insan, birçok şehir görmeli, insanları, nesneleri görmeli, hayvanları tanımalı, kuşların nasıl uçtuğunu hissetmeli, küçük çiçeklerin sabahları açarken nasıl titreştiğini bilmeli. İnsan, bilinmeyen yerlerdeki yolları, beklenmedik rastlantıları ve uzun zamandır yaklaşmakta olduğunu sezdiği ayrılıkları düşünebilmeli, hâlâ anlaşılmamış çocukluk günlerini; sevindirici bir şey söylediklerinde (fakat bir başkası için büyük bir sevinçti bu) anlamayıp kırdığımız anne babaları, o kadar çok, derin ve ağır değişimlerle garip, tuhaf başlayan çocukluk hastalıklarını; sessiz ve kapanık odalarda geçen günleri; deniz kıyısındaki sabahları; denizi, denizleri; yukarılarda çağıldayan, yıldızlarla uçuşan yolculuk gecelerini düşünebilmeli. Bütün bunları düşünebilmek de yetmez. Anılar da olmalı; birbirine benzemeyen birçok sevda gecesinden, doğuran kadınların çığlıklarından, içlerine kapanık, hafif, solgun, uyuyan loğusalardan gelme anılarımız da olmalı. Hem sonra ölenlerin yanında bulunmalı; açık penceresinden içeri kesik kesik gürültüler dolan odalarda, ölülerin başucunda oturmuş olmalı. Bu da yetmez, anılar da yetmez. Çoksa anılar, onları unutabilmeli, sonra da dönüp gelmelerini beklemekten yana büyük sabır göstermeli. Çünkü anılarla da bitmez. Onlar ancak içimizde kan, bizde bakış ve davranış oldukları, isimsizleştikleri, artık bizden ayırt edilemedikleri zaman, işte ancak o zaman, çok seyrek bir saatte, bir mısranın ilk kelimesi, anıların arasından, anılardan çıkıverir."
  • Rilke. Meral'e verdiği kitap, Malt Laurids Brigge'nin notları: "Bir mısra için insan kuşların nasıl uçtuğunu hissetmelidir." insan... İnsan... Küçük... "Küçük çiçeklerin sabahları hangi kımıldanışlarla açtığını bilmelidir". Ve insan, meçhul, meçhul... "Meçhul semtlerdeki yolları, beklenmedik tesadüfleri ve uzun zamandır gelmekte olduğu görülen vedaları düşünebilmelidir: hâlâ anlaşılmamış çocukluk günlerini..." O kadar çok, derin ve müphem... Nasıldı? Hatırlamıyor orasını. Sessiz. "Sessiz, kapanık odalarda geçen günleri ve deniz kıyısındaki sahaları, üstümüzdenesen ve bütün yıldızlarla uçan yolculuk gecelerini düşünebilmelidir. Bu da yetmez." Bu da... Bu da... Ha... Evet... "İnsanın birbirlerinden farklı bir çok sevda gecelerine ait hâtıraları olmalıdır; doğuran kadınların haykırışlarına ait, içine kapanan, hafif, beyaz, uyuyan lohusalara ait hâtıraları olmalıdır. Hem de can çekişen kimselerin yanında oturmuş bulunmalıdır. Kesik kesaçık odada ölülerle durmuş olmalıdır. Ve insanın hâtıraları... "