Yu Hua’nın Yaşamak (To Live) romanının kapaklarında sıklıkla kullanılan o yatay, kesikli ve düz çizgiler doğrudan I Ching (Değişimler Kitabı) felsefesine ve onun Hexagram (Altı Çizgili Semboller) mantığına dayanıyor.
Kitabın felsefesi ile o çizgiler arasındaki bağ, Carl Jung’un da çözmeye çalıştığı o "Doğu-Batı" düşünce farkını tam kalbinden yakalıyor. İşte o çizgilerin ve romanın arkasındaki derin felsefi bağ:
1. Kapaktaki Çizgiler Ne Anlama Geliyor? (Yin ve Yang)
I Ching felsefesinde evrendeki her şey iki temel çizgiyle ifade edilir:
Düz Çizgi (\bf{-}): Yang’dır. Erildir, harekettir, var oluştur, güçtür.
Kesikli Çizgi (\bf{- -}): Yin’dir. Dişildir, durulmadır, kabulleniştir, esnekliktir.
Bu çizgiler üçerli ve altışarlı gruplar halinde üst üste gelerek Hexagramları oluşturur. Bu semboller, hayatın o anki "değişim" durumunu gösterir. Yaşamak kitabının kapağındaki o çizgiler de aslında hayatın sürekli değişen akışını, inişlerini ve çıkışlarını simgeleyen birer I Ching kehanet sembolü gibidir.
2. Kitabın Felsefesi ve I Ching Bağı
Romanın kahramanı Fugui, hayatı boyunca akla gelebilecek her türlü acıyı, kaybı ve trajediyi yaşar. Batı felsefesiyle büyümüş bir insan bu durumda bir neden arar, isyan eder veya sistemi sorgular. Ancak Fugui, tam bir Doğu bilgeliğiyle hareket eder.
Direnmek Değil, Esnemek: I Ching der ki; "Doğa her zaman değişir, bilge insan bu değişime direnmez, onunla birlikte akar." Fugui de hayata karşı savaşmaz; rüzgarda kırılmayan bir bambu gibi esner. Çizgilerdeki o boşluklar ve doluluklar gibi, hayatın getirdiği boşlukları (kayıpları) ve dolulukları (yaşama sevincini) olduğu gibi kabul eder.
Sadece "Yaşamak" İçin Yaşamak: Yu Hua kitabın önsözünde der ki: "İnsan yaşamak için yaşar, yaşamak dışındaki hiçbir şey için değil." Bu, I Ching’in ve Taocu felsefenin özüdür. Hayat bir amaç değil, bir süreçtir. O çizgiler de durağan değildir; sürekli bir sonraki duruma dönüşürler.
Jung ve Fugui'nin Buluştuğu Yer
Carl Jung’un bahçesinde çubukları atarak anlamaya çalıştığı şey tam olarak buydu: Hayatın bizim kontrolümüz dışında, kendi döngüsel mantığıyla akması.
Yaşamak kitabının kapağına bakan biri sadece modern bir tasarım görebilir, ama Doğu felsefesini bilen biri için o çizgiler, Fugui’nin kaderinin, Çin’in kaderinin ve evrenin kaçınılmaz değişim döngüsünün (I Ching) ta kendisidir. Kitabı bu gözle okumak veya hatırlamak, Yu Hua'nın anlatmak istediği o "kabulleniş ve direnç" dengesini çok daha iyi anlamlandırıyor.
Yazar bize şunu söyler: Hayatta neyin tam olarak "hata", neyin "şans" olduğunu o an bilemezsiniz. Çubuklar atılır ve durum sürekli yer değiştirir.
2. Kusursuz Olmayanın "Yaşama" Esnekliği
I Ching’deki düz çizgiler (\bf{-}) kırılmaz, sert ve dik kafalıdır. Kesikli çizgiler (\bf{- -}) ise esnektir, aralarında boşluk vardır ve uyum sağlar.
Fugui hata yapabilen, zayıflıkları olan, "kusurlu" bir insandır. Yazar bilerek kahraman veya bilge bir karakter yaratmamıştır. Çünkü mükemmel ve sert olan şeyler (tıpkı fırtınada kırılan ulu ağaçlar gibi) hayatın trajedileri karşısında hızla kırılırlar. Fugui ise hatalarıyla, zayıflıklarıyla, adeta o kesikli çizgiler gibi esnektir. Eğilir, bükülür, acı çeker ama kırılmaz. Hatalarından arına arına, felsefenin en saf haline; yani sadece "yaşayan" bir canlıya dönüşür.
3. "Hata" Kodunun Değişimi (Hexagram Mantığı)
I Ching'de çubuklar atıldığında, bazı çizgiler "hareketli çizgi" olarak gelir. Bu şu anlama gelir: Bu çizgi sabit değildir, anın enerjisiyle birazdan tam zıddına dönüşecektir.
Fugui’nin yaptığı her büyük hata, hayatındaki o çizgilerden birini harekete geçirir:
Kumar oynar \rightarrow Zenginlik çizgisi, fakirlik çizgisine dönüşür.
Savaşa çekilir \rightarrow Esaret çizgisi, özgürlüğün değerine dönüşür.
Ailesini kaybeder \rightarrow Sahiplik çizgisi, saf sevgiye dönüşür.
Yazar, Fugui'yi sürekli hata yapan ve bu hataların bedelini ödeyen biri olarak kurgulayarak, insanın kader çizgisi üzerindeki dinamizmi göstermek istemiştir. Fugui statik bir karakter değildir; hataları onun hayatındaki çubukları sürekli yeniden fırlatır ve kartları yeniden dağıtır.
Yorum yapabilmek için giriş yapmanız gerekmektedir.