Namık Kemal tarafından edebiyatımızın ilk tarihi romanı olarak yazılmış Cezmi, 16.yy Osmanlı-İran savaşlarını konu alıyor. İlkelerine bağlı, kültürlü ve iyi bir asker olan Cezmi bu savaşlarda da kendini göstermekten çekinmeyerek günden güne şöhretleniyor. Öte yandan kitap Türk ordusuna destek veren Kırım Hanı Adil Giray ve kardeşi Gazi Giray'ın esir alınması üzerine İran Şahının karısı Şehriyar ve kız kardeşi Perihan arasında dönen girift ilişkileri anlatıyor. Namık Kemal'in güçlü anlatımının yanında Kanuni'den sonra bozulan devlet yönetiminden, mezhep farklılıklarına, saray içi entrikalara kadar çokça eleştirileri de görüyoruz. Keyifli ve sürükleyici bir kitap..