Gerçek İslam'ın metin ve ruh açısından en sadık yorumcuları şüphesiz ilk Müslümanlardı.Bahsedeceğimiz verilerin açık şekilde ortaya koyacağı şekilde onlar,İslam'ın mesajlarında kaderine razı olma çağrısı değil dünyaya hakim olup onu değiştirme talebi duydular.
İslam Kur'an,Hadis ve diğer kaynakların içerdiği mesajlar bütünüdür.Aynı zaman da İslam,gerçek dünyadaki tarihi bir olgunun ve kanunlar,şehirler,devletler ve medeniyetler oluşturmuş bir hareketin adıdır.Hem bir mesaj hem de gerçek ve tarihi bir olgu olarak İslam,durağanlığı reddeder.
Müslüman halkların geri kalma sebeplerini incelemek ya da en azından saymak olmasa da burada bu mahiyetteki iki sebepten bahsedeceğim.Ehemmiyetleri açısından diğerlerinden ayrılan iki sebep;haricî sebep Moğol istilaları ve dahilî sebep İslam'ın teolojik yorumudur.