Türk Edebiyatının batılı anlamda "İlk" romanı.
Halid Ziya'nın ustalık dönemi eserlerinin ilki ve en iyi kitabım dediği Mai ve Siyah...
İlkler konusunda epey üne sahip olan bu romanın konusuna kısaca değinecek olursak ;
Ana karakterimiz Ahmet Cemil ;
babasını erken yaşta kaybedince annesi ve kız kardeşine bakabilmek için ,çok erken yaşta çalışmaya başlamak zorunda kalır. Çeviriler, özel ders vermeler, Mir'at-ı Şuun da göreve başlaması.. Hiçbiri; içindeki en büyük ateş olan ; basın dünyasında ün kazanmak ve tanınır bir isim olmak için uzun zamandır yazdığı eserinden vazgeçmesine engel olamamıştır. Yaşadığı tüm zorlukların üzerine, aşkına karşılık bulamayışı ve kız kardeşini vakitsiz kaybedişi Ahmet Cemil 'in beklemediği bir sona sürüklenmesine sebep olur..
Diyerek kapanışı kitaptan güzel bir alıntı ile yapayım:
"... Gözlerinin önünde o mai geceyle bu siyah gece karşılaştı: Mai ve Siyah ..
Ah! Biçare, hırpalanmış, ezilmiş hayat! Mai bir geceyle siyah bir gece arasında geçen şu nasipsiz, bahtsız ömür !"
Mai ve Siyah