1. Hilâfet, İslâmlar arasında ortak bir kurumdur. Milletçilik duygularını uyuşturuyordu.
2. Osmanlı saray politikası bu ortak kurumu güçlendiriyordu.
3Hilâfet gerilik kaynağı idi.Hilâfet İslâmlar arasında ortak kuruluştu. Böylelikle Milliyetçilik duygularını uyuşturuyordu. Halbuki Türk İhtilâli Milliyetçilik prensibini kabul etmişti.Zaman oldu ki, Türküm! demek ayıp sayıldı, çünkü Türk… hakaret makamında ve bizzat Türkler tarafından birbirine karşı kullanılır oldu.Naima gibi devletin resmî bir tarihçisi bile, tarihinin birçok yerinde Türk’ten bahsederken, idraksiz Türk (Etraki bî idrak) deyimini kullanır ve bunu kullanmakta bir sakınca görmez.
Ulusal duygu, bundan başka daha nasıl yok edilebilir.
Ve sultanlar, utanmadan bu gibi tarihleri okuyorlar ve yazanları hediyelere boğuyorlardı. Dejenereliğin bu derecesi nerede görülmüş?
Divan edebiyatı, Türk edebiyatı tarihinde bir ilerleyiş, bir gelişme değildir. Fakat bir geriliktir, dil bakımından, beşyüz yıl sürmüş bir kaytaklıktır. Bunun içindir ki, Türk edebiyatı tarihinde yer almaz. Kaytaklık gelişme kabul etmez ve üzerinde işlenemez.Divancılar bol bol insanlar, armağanlarla ceplerini doldururken, millî şiirleri söyleyenlere kaba Türk deniyordu! Biz, bu zihniyeti nasıl yaşayabiliriz?