Nihayet 15 ve 16 yüzyıllarda yoğun Yahudi göçüyle İstanbul ve Selanik, Yahudi dünyası'nın en önemli 2 merkezi haline geldi. Unutulmaması gereken bir husus; sürgün yöntemi, belirli bölgeden bir kesim halkın fethedilen yeni bölgeleri şenlendirmek için naklidir. Fatih dönemi, idareci sürgün metodunun çok uygulandığı bir zaman dilimiydi.
Fatih, hem ateşli silahlarla donatılmış modern bir ordunun komutanıdır hem de Rönesans münevverlerinde görülmeyen bir eğitimi vardır. O anlamda Doğu'nun ve Batı'nın efendisidir.
İslam tarihinde Hz. Ömer'in, Hz.Osman'ın bir ölçüde neden o kadar düşmanı vardı? Ön sebep Beytü'l-mal'ın (hazine evinin, mali ofisin) kurulması ve ganimet üzerinde denetim sağlanmasıdır. Bırakın İslam tarihini, dünya tarihinde Hz. Ömer kadar maharetli; teşkilatı geliştiren bir devlet adamı yoktur. Refahı arttırıyor. Ama bunun biçimi ve dağıtımı eskidikçe kabile aristokrasi kabul edemiyor.