Yazıtlarda geçen
"üze kök tengri, asra yağız yir kılındukta ikin ara kişi oğlı kılınmış"
(Üstte Mavi altta yeryüzü yaratıldıktan sonra ikisinin arasında insanoğlu yaratılmış)
ifadesiyle Türk kozmogonisi açıklanır.
Yazılı kaynaklara göre Türklerin bozkırlarda sürdürdükleri hayatlarındaki inanç sistemi üç ana başlık altında toplanabilir:
Tabiat kuvvetlerine inanmak,
ataların ruhlarına saygı göstermek
ve gökteki soyut bir tanrının varlığını kabul etmek
İnsanların yaptığı psiko-fizik hareketlerin zaman ve mekan denkleminde incelenmesine tarih denir. Mitoloji ise söylencedir; doğru olmak gibi bir derdi yoktur. Bu yüzden efsane bilim diye tanımlanır.