(...) Daha sonra Lozan Antlaşması'nın imza töreninde bulunan bir meşhur Amerikalı muhabir de yazısını şöyle bitirecekti: "Garp'ın Şark önünde eğilişi, hiçbir zaman bu kadar aşağıca olmamıştır."
Kemalist'in bağımsızlık fikri tertemiz, pürüzsüz, tavizsiz Türkçü ve Türkiyeci idi. Mustafa Kemal, daha sonra misallerini göreceğiniz üzere, kafaca, nasıl âdeta Şark sözünden tiksinecek kadar bir Batılı ve medeniyetçisi ise ecnebisevmez denecek kadar da Frenklikten uzaktı.
Kılıksız, kıyafetsiz, yoksul ve biçare halk, batan bir devletin yerine geçecek yeni bir Türk devletinin temellerini attıklarını bilmeksizin, dişi ile tırnağı ile uğraşıyordu.