Kendi solunu tasfiye eden sağ Kemalist kadro, Cumhuriyet'i içi boşalmış bir kabuğa çevirmişti. Cumhuriyet burjuvazisi sol düşmanlığı ve muhafazakarlaşma politikalarının sonucunda kendi devrimini gericiliğe teslim etti.
Mankurt kavramı, aklı ve bilinci kuşatılarak teslim alınmış, tarihi unutturulmuş, efendisinin çıkarları için kendi değerlerine, dostlarına, sınıfına, halkına ve
ülkesine yabancılaşan ya da ihanet eden kişiler için de kullanılabilir. Daha da önemlisi yalnız insanlar değil, toplumlar da mankurtlaşabilir.
İslam dünyasındaki "İtikada (inanca) felsefe karıştırılmaz" ilkesini yerleştirerek, halkın "düşünmeyen ve sorgulamayan kullar" topluluğu haline getirilmesinin temellerini atar. Batınilere reddiyeler yazan Gazali, tasavvuf alanına da girerek bu konuda akılcılık ve sorgulayıcılıktan arındırılmış bir tasavvuf anlayışı geliştirmeye çalışır. (Gazali)