Fikrin varlığını devam ettirmesi onun uyum başarısından ziyade yayılma başarısına bağlıdır. Bunda da karışıklık, kişilik, para ve kültürün muazzam etkileri vardır.
M. Kemal Paşa tam ata binerken, bir şeyden ürken at parlayınca, ayağı uzengiden kayıp yere düşmüş, sol böğrünü büyükçe bir taşa çarpmıştı.
Zorlukla doğrulup oturdu. İsmet paşaya tutunarak ayağa kalktı yüzünden canının yandığı belli oluyordu. Atı tutan seyise seslendi:
"Çocuk getir onu buraya."
Beyaz, güzel, uzun bacaklı, örme yeleli bir attı bu. Yanlış bir şey yaptığının farkındaymış gibi suçlu suçlu duruyordu. Seyis atı yaklaştırdı. M. Kemal Paşa, "Gel çocuğum.." dedi, atın yüzünü okşadı, "...senin bir kusurun yok." Gözlerinin arasından öptü.