Salih Erşangil
@Jeologg
Ian Angus'un Yeşilin Daha Kızıl Tonu'ndan sonra okuduğum 2nci kitabı, Antroposen'le Yüzleşmek (Fosil Kapitalizm ve Dünya Sisteminin Krizi).
Ian Angus, bu kitabında dünyada jeolojik olarak yeni bir Devre'nin başladığını, bunun da insan eliyle (tabii ki burda insan genel anlamda kullanılmamıştır. Sonuçta ABD'de yaşayan birisi ile Afrika'da yaşayan birisi dünyaya aynı zararı vermemektedir. Bunu devletlere de genişletebiliriz) yapılan müdahalelerin sonucunda, dünyaya bırakılan izler sayesinde gerçekleştiğini söylüyor. Bilmeyenler için 4.5 milyar yaşı olan dünyamız jeolojik olarak bazı zaman dilimlerine bölünmüştür. Bunlardan biri de Devre olarak isimlendirilmektedir. Her devre kendine has fosil ve sedimanlarla ayırt edilir. Şu anda Holosen devresinde bulunmaktayız. Ancak kitapta, Uluslararası Stratigrafi Komisyonu'nda henüz tartışılıyor olsa da (yeni bir devrenin onaylanması için komisyon üyelerinin %60ının onay vermesi gerekiyor), 1950'lerden itibaren Antroposen devresine geçtiğimizin kanıtları sunuluyor. Bunlardan bazıları atom bombası denemeleri sonucu yer katmanlarında biriken radyoaktif maddeler, havada artan karbondioksit yoğunluğu, atmosferik olayların Holosen'den farklılık göstermesi vb. Kitap, Antroposen'in varlığını anlatırken, buna neden olan değişimler üzerinde duruyor. Özellikle sanayi devrimi ile başlayan aşırı karbon salınımı, petrol ve türevlerinin kullanımının artması sonrası atmosferdeki sera gazlarının etkilerini geri dönülmez bir noktaya getirdiğini, bunda da kapitalizmin sürekli büyüme ve kar hırsının etkili olduğunu, savaşlar ile daha fazla ve ucuz petrol olanaklarının sağlandığını, vurguluyor. 2nci Dünya Savaşı sonrası sınıf mücadelesindeki kayıpları ortaya koyarken, ekolojinin nasıl hiçe sayıldığını göz önüne seriyor. Artan karbon salınımları,
Bora İşyar'ın kaleme aldığı biyografide Gordon Milne'nin özellikle Beşiktaş'taki teknik direktörlük yıllarına değiniliyor. Kitabı sıradan bir biyografi kitabından çıkaran ise, sadece Gordon ile kalmayıp, her dönemin sosyo-ekonomik koşulları ile birlikte değerlendirmesi. Simon Kuper'in "Futbol Asla Sadece Futbol Değildir" kitabında aktardığı, futbolun çirkin yüzünü burada da görüyoruz. Ancak Gordon, futbolun güzel yüzünü yukarı çıkarmak için çabalıyor. İngiliz teknik adam kariyerine futbolculukla başlıyor. Amatör takımlardan Liverpool'a, ordan da milli takıma yükselen bir yıldız olan Gordon, sakatlığının ardından çok sevdiği futboldan ayrı kalamamış, kendisini Liverpool'a getiren teknik direktör Bill Shankly'nin yolundan giderek teknik direktörlük yapmıştır.
Kitapta her kulübün ve her ülkenin ayrı kültürleri olduğu ve bu kültürü öğrenmeden bırakın başarılı olmayı, çalışılamayacağı anlatılıyor. Özellikle ülkelerin futbola bakış açıları arasındaki farklılıklar, hatta ülkelerin takımları arasındaki futbola bakışın bile farklı olduğu, akıcı bir dille, dile getiriliyor.
Beşiktaş'taki ilk yıllarında takım kurmaya çalışırken yaşadığı zorlukları, bunların üstesinden gelirken başkan Seba'nın, kısa bir süre sonra futbolcuların ve ilk başlarda olumsuz tavır takınan ama sonradan koşulsuz destek olup yönetime karşı destek olacak taraftarın desteğini alması sonrası gelen başarılar, çok güzel bir şekilde okuyucuya aktarılıyor.
Türk futbolunun kendisini dev aynasında görmesi, kalbur üstü takımların küçük görülmesi neticesinde, alınan başarısız sonuçlar, altyapıya verilmeyen önem neticesinde takımların düştükleri borç batakları, plan ve programdan yoksun günübirlik kurulan takımların istikrarsızlıkları yalın bir dille anlatılıyor.
Kısaca, sadece Beşiktaşlıların değil, futbola aşık
Kitap, adından da anlaşılabileceği gibi iklim sorununa Marksist bir açıdan yaklaşıyor. Kitabın ilk bölümünde Karl Marks'ın düşüncelerinde ekolojiye verdiği değeri yok sayanlara karşı yanıldıklarını tane tane anlatılıyor. Ardından iklimi değiştiren esas faktörlerin kapitalist devletlerin olduğu üzerinde detaylı bir şekilde duruyor ve bunun nasıl olduğunu basit bir şekilde okuyucuya anlatıyor. Sosyalizmin ekoloji olmadan eksik kalacağını, ekolojinin ise sosyalist düşünce olmadan çevrecilikten öteye gidemeyeceğini söylerken, ikisini birleştiren ekososyalist bir düşünce tarzı geliştirmenin farz olduğu fikrini savunuyor. Sonunda ise bir ekososyalistin ne yapması gerektiğini açıklıyor. Bence mutlaka okunması gereken bir kitap.
Küresel Isınmayı Durduralım, Dünyayı Değiştirelim!
Ekososyalist Jonathan Neale'in 2008 yılında kaleme aldığı kitap küresel ısınmanın ne olduğu ve onu nasıl durdurmanın gerektiği ile ilgili.
Küresel ısınmanın etkilerinin hemen durdurulması için yapılması gerekenler kitapta ayrıntılı biçimde anlatılmış. Yazarın bunun için yoksulların fedakarlık etmesine gerek duyulmadığını söylüyor. Zenginlerin fedakarlık etmesi gerektiğini ancak kendi başlarına hareket etmeyeceklerini, harekete geçmeme sebeplerinin neoliberalizm ve kar hırsı olduğunu çeşitli örneklerle gösteriyor. Onları harekete geçirmek için devletlerin halklar tarafından baskılanmasına ihtiyaç olduğunu akıcı bir dille anlatıyor.
Kyoto protokolüne dem vurup eksikliklerini çarpıcı bir dille gözümüzün önüne sunarken başka bir dünyanın da mümkün olduğunu işaret ediyor.
Sosyalistlerin her şeyi devrime bağlayıp godotu bekler gibi devrimi beklemeden de iklim değişimine karşı mücadele edilebileceğini söylerken, çevrecilerin de kapitalizmi anlamadan kuru bir çevrecilikle bu mücadeleyi kazanamayacağını anlatıyor.
Ekoloji üzerine okuduğum kitaplar arasında en etkileyicisiydi diyebilirim. Kitabı Türkçe'ye çevirip basan Yordam Kitap'a ve beni bu kitapla tanışmama vesile olan Cansu'ya teşekkürler.
