E. A.: Folklorun bizde şu bakımdan bir önemi var: Toprağımızın tapusunu saklamak… Malum ya, çünkü bir gün yine çıkarlar karşımıza, “imperium romanum” derler, orası benimdir der İtalya. Atatürk tarih tezini bu iki millet yüzünden; biri “megali idea” yüzünden, öbürü de “mare nostrum” veya “imperium romanum”²⁸ iddialarıyla gelen faşizm ve diğer cereyanlara karşı çıkarmıştır. Bir bakıma bunun için kurmuştur Tarih Kurumu’nu. “Toprak sizin mi?” Hayır, Hattilerindir, biz de onların varisleriyizdir…
…Hani bir Yunanlı müverrih var, Rum yani. Fatih’in yanında. Makalelerimde zikrettiğim Halkondilas
o, Fatih’in ağzından söylüyor: “Biz burada Troyalıların öcünü aldık, daha ne istiyorsunuz?”
Ve bitmiyor, gidiyor; Aşil’in mezarını ziyaret ediyor. Ee, bunlar hikâye değil. Bu kitap 1918’de Türkçeye aslı Rum olan bir Osmanlı mebusu tarafından çevrilmiştir…
Başkomutanlık Meydan Muharebesi sırasında söylediği sözler, Çanakkale Savaşı öncesinde yaptığı Troya ziyaretini tamamlayıcı niteliktedir. Melih Cevdet Anday, bir yazısında Sabahattin Eyüboğlu’nu kaynak göstererek Mustafa Kemal’in savaş öncesi söylediklerini şu şekilde aktarmaktadır:
30 Ağustos Başkomutanlık Savaş günü. Sabaha karşı saldırının son durumunu gösteren haritayı Başkomutan Mustafa Kemal’in çadırına götüren Binbaşı durumu açıklar. Masanın üzerindeki haritaya bir göz atan Başkomutan hemen ayağa fırlar ve coşkuyla: “Şimdi Hektor’un öcünü aldım.”
… yukarı dünyada ortaya çıkan ve sonra da aşağı dünyaya doğru dökülen Şamanik nehir, kaynağında rengeyiklerinin ve kabilenin insanlarının ruhlarının korunduğu bir hazne barındırır.