Osmanlı mültecileri, 1923'te yeni Türkiye Cumhuriyeti'nin merkezi haline gelen, Atatürk'un cumhurbaşkanlığındaki Anadolu'ya kaçtı. Atatürk ülkeyi ulusçu eğilimlerle modernleştirdi, Konstantinopolis adını Istanbul ile değiştirdi. Şeriat'i ve fesi kaldırdı ancak başörtüsüne dokunmadı. Sultanlık kaldırıldı ve kadınlara verilen oy hakki, Latin alfabesine geçiş ve halk eğitimi ile yeni bir seküler devlet kuruldu. İkinci Dünya Savaşı sırasındaki tarafsızlık ülkeyi korudu, seküler ve demokratik devletin sağlamlığı kanıtlandı.
İnsanlar denize küsmüş gibi yanyan bakıp geçiyorlar. Kısacası fabrika, liman, baraj yapmışız. Gelgelelim onlara hareket, can verecek zihniyeti, böyle bir zihniyete sahip dinamik, tabiatla çarpışmaktan zevk alan sosyal problemleri çözümlemeyi ülkü edinen insanları yetiştirmemişiz. Yetiştirmeye niyetimiz de yok gibi görünüyor.