Murat Er
@Murat_Er
İsyan neden 1936'da patlar? 1929'da ABD'de başlayıp kısa sürede dünyayı saran büyük buhran ( 20 yüzyılın en büyük ekonomik krizidir). Filistin ekonomisini de boğaza sokar. 1928'de ABD ve Kanada'nın artan Yahudi göçüne karşı koyduğu kota, Hitler’in Alman yahudilerine uyguladığı baskılarla birleşince , 1930'larda Almanya ve Avrupa'da Filistin'e göçler bir anda ikiye katlanır. Öyle ki 1931'de 174.000 olan yahudi nüfus 1936'da 382 bine yükselir; yani sadece 5 yıl içinde manda topraklarındaki yahudi oranı; yüzde 19'dan %28'e çıkar. Kaynakları sınırlı olan Filistin, böylesine hızlı bir nüfus artışını kaldırabilecek durumda değildir. 1935'te yahudilerin elindeki toprak parçası, yüzde beşi kadardır; ama problem, bu toprakları etkili dikili alanların %10'unu teşkil etmektedir. GAZZE GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE DİRENİŞİN TOPRAĞI / Sayfa 15-16-17 Dipnot)
Reklam
Siyonist istilanın ve toprak alımının en büyük mağduru köylülerdir. 1930'larda Siyonistlerin hedefi, sadece’ toprakların fethi’ değil, bir de ‘iş gücünün fethi’dir. Dolayısıyla çalıştıkları topraklardan çıkartılan ve işsiz kalan on binlerce Filistinli çiftçi, şehirlerin varoşlarına göç etmek zorunda kalır; kimi sokaklarda yatar, kimin petrol varilleri ile yapılan evlerde sefalete sürüklenir. GAZZE GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE DİRENİŞİN TOPRAĞI / Sayfa 15-16-17 Dipnot)
Tam da bu yüzden isyanın ana aktörleri köylülerdir. köylülerin ( yahudi göçmenler ve kolonileri ile sürtüşmeleri ve çatışmaları 1890'lardan itibaren başlar .) Kırsalda patlak veren isyan, daha sonra şehirlere yayılır. İsyancılar lidersizdir; tabandan yükselen ve Filistin liderliğini peşinden sürükleyen bir hareket söz konusudur. 1936 Nisan’ında genel grev ve protestolarla başlayan İsyan, zamanla manda topraklarının her yerine yayılırken grev ve boykot başarılı olur. İngilizlerin Arap Devletlerini devreye sokarak genel grevin bitirilmesini sağladıktan sonra bölgeye gönderdiği Peel Araştırma Komisyonu’nun Filistin mandasındaki problemin temel kaynağı olarak İngiliz sömürgeciliğini görmesi ve bunun yerine iki devletli çözüm planını ortaya atması üzerine isyan yeniden patlak verir.Ilımlılığın ve uzlaşmanın işe yaramadı artık görüldüğünden, Eylül 1937'de sürekli silahlı isyana ve halk savaşına evrilir. İngiliz manda yönetiminin kışlalarına, ulaşım ve iletişim alanına sabotajlar, askerlerine saldırılar düzenlenir; keza Yahudilere ve yerleşimlerine de . 1938'de bir ara İngilizler ülkede kontrolü kaybeder. Filistinliler kendi hükümetlerini kurar, vergi toplamaya başlar, mahkemelerini kurup yargılama yaparlar. GAZZE GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE DİRENİŞİN TOPRAĞI / Sayfa 15-16-17 Dipnot)
İsyan boyunca silahlı mücadele yürüten Filistinlilerin sayısı 5000 ile 15.000 arasında değişir; karanlıkları ve motivasyonları çok yüksek olmakla birlikte örgütlenme kapasiteleri düşük, askeri eğitimleri yok denecek kadar azdır, direniş araçları da çok basittir.( 1. Dünya Savaşı'ndan kalma eski tüfekler ) Ancak İngiltere, 1938'de bölgeye 20.000 asker yollar; zırhlı birliklerin ve hava gücünün de devreye sokulmasıyla isyan, 1939'da şiddetle bastırılır. Yine 1937'de yürürlüğe giren olağanüstü hal altında askeri mahkemeler kurulur, hızlı ve gelişigüzel yargılamalarla toplamda 112 Filistinli ve bir yahudi idam edilir. İngilizler toplu cezalandırma metodunu benimsemiştir. Binlerce Filistinli tutuklanır, para cezalarına çarptırılır, geçim kaynaklarını el konur, dilenişçilerin çıktığı ve saklandığı köylerdeki evler havaya uçurulur, köylüler göçe zorlanır. Bazen cezalandırılan köyler veya kişiler tamamen suçsuz çıkar. GAZZE GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE DİRENİŞİN TOPRAĞI / Sayfa 15-16-17 Dipnot)
İngiltere 1939'da isyanı bastırırken Beyaz Belge’yi yayınlar. Filistinlileri siyasi yollarla da sakinleştirir. İsyanın sonunda, kesin sayılar açıklanmamakla birlikte 5.000 Filistinli, 500 Yahudi ve 250 İngiliz hayatını kaybeder; 15.000 Filistinli ve bin Yahudi de yaralanır. Bu İsyan Filistin- İsrail tarihinde kurucu bir İsyandır. İsrail'in bağımsızlığına, İngilizlerin bölgeden çekilmek zorunda kalmasına ve Filistinlilerin felakete düşmesine giden yolu açar. GAZZE GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE DİRENİŞİN TOPRAĞI / Sayfa 15-16-17 Dipnot)
Reklam