Roma medeniyetinin yükseliş ve düşüşüne etki eden temel faktörleri ele alınıyor. Kitapta Montesquieu, Roma'nın yüceliğini ve sonrasında çöküşünü belirleyen sebebleri felsefi bir dille anlatıyor.
coğrafya ve iklimin bir toplumun karakterini ve toplumsal yapısını nasıl şekillendirdiğinin üzerinde duruluyor. Roma'ya özgü iklimini ve coğrafi konumun, medeniyetin yükselişinde önemli rol oynadığını belirtir.
Roma'nın başlangıçta güçlü bir erdem anlayışına sahip olduğunu, bu erdemin ve vatandaşların ahlaki duruşunun medeniyetin başarısına katkıda bulunduğunu savunur. Ancak zamanla bu erdemin bozulması ve yozlaşmanın yayılması, Roma'nın çöküşünü hızlandırmıştır. Kitaptan bir cümle gerekirse. "Suçtan daha kötü olan emsaller vardır ve pek çok devlet, kanunlar ihlal edildiği için değil de ahlâk kuralları ihlal edildiği için mahvolmuştur."
Roma'nın siyasi kurumları ve hukuki düzenlemelerinin, medeniyetin kuruluş ve gelişiminde kritik bir rol oynadığını; fakat bu yapıların zamanla esnekliğini yitirmesi ve kötüye kullanılması, sistemde bozulmalara yol açtığına da değinir.
Özetle, Montesquieu'nun bu eseri, Roma medeniyetinin yükselişini doğal ve toplumsal koşulların uyumlu etkileşimine, çöküşünü ise bu unsurların bozulması, lüks ve yozlaşma gibi etkenlere bağlıyor. Böylece, tarihsel olayların arkasında yalnızca askeri ya da siyasi nedenler değil, aynı zamanda çevresel, kültürel ve ahlaki faktörlerin de önemli rol oynadığını ortaya koyar.
Ve okuması gerçekten keyifli insanı sıkmayan bir kitap farklı bir pencere farklı bir bakış açısı için okunması gereken bir kitap.