Bir defa yaşayacağını bilmek -bu herkesin gözüne batan hakikati bilmek- kimini deli ediyor, yardakçı, yüzsüz, yüze gülücü veya ikiyüzlü ediyor, kinci ediyor, zalimleştiriyor, köpekleştiriyor; kimini de aynı hakikat, ama sırf bu hakikat hoşgörür yapıyor, dürüst yapıyor, şefkatli, yardımsever, vefakâr ve yiğit yapıyordu, kahraman yapıyordu.
Akıldan üstün, akla hükmeden bir şey vardır. Mizaç. Değişmeyen, insanın bırakamadığı, insanın kendisi olan budur. Bu, Allah'ın bastığı damgadır. Bir müddet için gizleniyor, hattâ düzeltilmiş, tahsil ve terbiye ile değiştirilmiş zannediyor. Ama ânı gelince derhal ve noksansız olarak ortaya çıkıveriyor.