İnsanın gerçek karakteri üzerinde çok düşünmeden hareket ettiği zamanlarda ortaya çıkar. İslam ahlakçıları ahlakı tarif ederken "kendiliğindenlik" üzerinde ısrarla durur. bir insanda yerleşen iyi veya kötü ahlakın varlığı onun gerektirdiği davranışların düşünme ve tefekküre gerek kalmadan kendiliğinden ortaya çıkması ile bilinir
Küfre sapanlar/inkâr edenler: "Bu Kur'an'ı (okunurken) dinlemeyin ve ona karşı gürültü (ve şamata) yapın. Belki böylece üstün geli(p duyulmasını engelle)rsiniz." dediler.
O günkü müşrikler, inkârcılar, münafıklar Kur'an okunurken, ondaki emir ve hikmetleri duyurmamak ve ilâhi tebliğin sesini boğmak ve bazı suçlayıcı söylemlerle gündem oluşturmak için şamata yapıyorlardı. Bugün de küfür âlemi ve yandaşları emperyalist metotla müslümanları çeşitli oyun ve eğlenceye daldırmak, gürültüler içinde boğmak, böylece Kur'an'a ve hükümlerine karşı duyarsız ve duygusuz hale getirmek ve Kur'an'ı, hayatın dışına çıkarmak için çaba harcamaktadırlar. Özellikle kendi yörüngelerine giren kadrolarla halkı müslüman olan memleketler de işleri daha da kolaylaşmaktadır. Buna karşı müslümanlar, sahābiler gibi yollarına yılmadan devam etmeliler.
Hoşuna gitmeyen durumlarda, o durumu oluşturan süreçteki payını görmemek, insanın elinden düzelme şansını alan, kendisini olduğu gibi kalmaya mahkûm eden korkunç bir akıl yürütme hatasıdır. Zira çok açıktır ki bir durumun oluşmasına katkı sağlayan davranış değişmediği sürece o durum da değişmeyecektir.