"Çok yorgunum beni bekleme kaptan !"
Bir şarkıyı böylesi dinleyebilmek böylesi anlayabilmek için ne kadar yorgun olmak gerekir ?
Dağınıklığın arkasındaki tutarı, tufanın ardından zeytin ağacını, dehşetin mahiyetindeki saflığı fark etmek değil miydi kabiliyetin ?
İnsanın iyilik ile kötülük arasındaki hayati seçimde özgür bırakılmışlığı ve bunca acı karşısında özgür iradesiyle kalabilmesinin onun fıtratını aşan bir iş olduğu; meşhur "Büyük Engizisyoncu" hikayesinin de yer aldığı 5.Kitabın asıl meselesidir ve "haddi aşan zıddına döner" fehvasınca İvan'ın çıldırması kaçınılmazdır. Çünkü İvan mesnetsizdir. Dayanacağı, kendi akılciliğından daha üst bir değer yoktur. Onun uçurumu budur.
bilmek haliyle, bilmek ân'ına ..