Almanyada devlet sağlık çalışanları, Çernobil felaketinin yol açdığı kirlenmeden etkilenmiş yabani mantardan tek öğün tüketenlerde bile vücut radyoaktivitesinde göze çarpan artışlar sergilendiğini ortaya çıkardı. İsveçteki mantarlarda hala tespit edilen radiyoaktiv sezyumun neredeyse tamamı Çernobil kaynaklıdır.
Şüphesiz, yaşamın son tezahürü olan uygar insan kendini başka şekillerde de koruyabilir ve bu sayede ozon tabakasının ötesine zarar görmeden geçebilir.
Yaşamın biyosferi yavaş ve kademeli bir adaptasyonla kuşattığı ve bu sürecin henüz zirveye ulaşmadığı tezinden daha iyi formüle edilemez. Yaşamın basıncı, yaşamsal varlık alanının yaşamsal kararlılık alanının ötesine yayılması olarak duyumsanır.
Yaşam gözünü açdığı dünyaya uyum sağlayacak şekilde evrilir ama bu dünyanın parametrlerini coğrafya, okyanus akıntıları, kıtaların konumu, rüzgar düzenleri ve atmosfer kimyası belirler.