İnsan-ı Kamil - maneviyat maddiyattan önce gelmektedir.Bu bakımdan Batı kapitalizmine özgü olarak belirtilen rasyonellik-çıkar ilişkisi , Ahiliğin temel mantığına tezattır.Muhtemeldir ki , bu durum ,maddi çıkarları peşinde koşan , maddi çıkarları en üst seviyede tutan insan tipinin , Osmanlı toplumunda ortaya çıkmamasına neden olmuştur.
Uyan...
Kendine gel
Vazgeçme
Asla umutsuz olma
İyice düşün
Ya yükünü büyütüyorsun ya da kendini çok hafife alıyorsun!
....
Çünkü Allah buyuruyor ki:
"Biz herkese ancak gücünün yettiği kadarını yükleriz."
En'am süresi /ayet152
...Hukuksal olarak faiz meşru oldu;ucuz satın alabilmek kadar ,ucuz alabilmekte mümkündü.Tawney'e göre bu süreçte "insan maneviyatı bozulmuş ekonomik bir hayvan"olmuştur.