Bir cemiyetin muayyen bir devrini ifade eden Safahat’ı sosyolojik bir bakışla şöyle vasıflandırabiliriz:
1 — Birinci Safahat (Genel sosyolojik çizgiler - Denemeler).
2 — İkinci Safahat (Süleymaniye kürsüsünde) spekülatif yapı şiirleri.
3 — Üçüncü Safahat, doktrin şiir (Hakkın sesleri). Değer hükümleri.
4 — Dördüncü Safahat (Fatih kürsüsünde) siyasî yapı (Kadro).
5 — Beşinci Safahat (Hatıralar), karşılaştırmalı tarihî - sosyolojik çizgiler.
6 — Altıncı Safahat (Asım), tarihî - destansı yapı, savaş sosyolojisi, potansiyel halinde gelecek zaman.
7 — Yedinci Safahat (Gölgeler), Metafizik.
Yalnız onun realizmini Frangız romancılığındaki realizmden (Emil Zola realizmi) ayıran bir taraf vardır. O da, Fransız realistleri, sırf bir sanat tekniği olarak realizmi kullanırlar ve bununla toplumu belli bir noktaya götürmeyi hedef tutmazlar; belki hayatı ve gerçeği böylece yakalayabileceklerini umarlar. Toplum hakkındaki doktrinleri belli belirsizdir. Halbuki Akif, bu realizmi, idealinin yedeğinde bulundurur ve bir vasıta olarak kullanır. Ve ideali, keskin bir ışık halinde, bu realitenin üstünde durur.
İçine onlardan biri olarak girer ve onların diliyle, hattâ zaman zaman argolarıyla onların mantığı ve görüş açılarına da yer vererek, hayatın acı tablolarını çizer.