Özgür müyüz?
Bir hayvan özgür olamaz çünkü özgür olduğunu düşünmez. Ayrıyeten özgür olabilmek için yasalara muhtacız. Diyalektiğe göre şeyler karşıtlarıyla var olur. Kısıtlamalar özgürlüğü var eder, kısıtlamaları da insan. Özgürlük özümüzde var mıdır, yoksa tarihsel süreçlerle var ettiğimiz kavramlardan biri midir, mesela eşitlik gibi? Doğada eşitlik var mıdır? Yoktur, çünkü eşitliğin karşıtı yaratılmamıştır.
Kendini doğanın tepesine yerleştiren, eşitsizliği yaratan ve eşitlik kavramını sentezleyen yine aynı zihin.
Oluş içindeyiz. Yıpratıyor, yıkıyor, yaratıyoruz. Tarih bundan ibarettir. Hür, eşit, hayvan Homo sapiens'in özünü yıpratıp bozuyor sonra sürecin farkına varıp yaratıyoruz tekrar tekrar. Ve buna gelişmek, ilerlemek diyoruz. Toplumsal insanın da, bireyin de yaşamı bundan ibarettir.