Millete vaat ettiklerini vermeyen hükümetlerin harbe bir avutma çaresi olarak başvurdukları söylenir. Millete vaat ettiğini vermeden ondan canını istemek fena bir alışveriştir. Yapana "tüccar" bile demezler, "dolandırıcı" derler.
İttihat ve Terakki'nin, bilhassa Balkan harbinden hemen sonra, yetmiş iki buçuk milleti barındıran darmadağınık bir memleketi, o kadar isteyerek niçin harbe soktuğunu da anlamak müşküldür. Dünyada gelmiş gelecek bütün zafer ümitlerini tartan terazileri içinde bu kadar hilelisini bir daha bulmak mümkün olmaz.