Cumhuriyet ideolojisinin ve aydınların tehlike olarak gördükleri şey İslam ve halkın Müslümanlığı mı yoksa aktif ve ''örgütlü'' dini hareketler, moda deyimiyle ''siyasal İslam'' mıdır? İlk bakışta problem ne kadar farklı gözükürse gözüksün bütün modernleşme tarihimiz boyunca mücadele edilen ve dönüştürülmek istenen İslam ve Müslümanlıktır. Çünkü bu topraklarla koparılamaz olan en geniş manasıyla İslam'dır. Aktif dini hareketler olsa olsa konjonktürel ve geçici bir öneme sahip olabilir.