Gautama'nın hayatına dair birçok anlatı vardır. Bununla birlikte tartışmalı olmayan şey, MÖ altıncı veya beşinci yüzyılda Kuzey Hindistan'ın Bihar bölgesinde doğduğu ve yaklaşık seksen yaşına kadar yaşadığıdır. Nispeten müreffeh bir ailede doğdu, kendisinden babasının yolundan giderek topluluğunun lideri olması bekleniyordu. Oysa bir din talebesi olarak, korunaklı yaşam tarzından pek tatmin olmadı ve özellikle dünyadaki ızdırabın yaygınlığı karşısında kahroldu.
Ayrıcalıklı hayatından vazgeçip, karısını ve ailesini terk ederek art arda çetin çileci talimlerle buna tepki gösterdi. Bunlar da onu tatmin etmedi. Bir incir ağacının (Bodhi ağacı, "uyanış ağacı") altında tefekkür hâlinde otururken dinî ve felsefi düşüncesinin temelini oluşturan içgörüye ulaştı. Altı yıllık meditasyondan sonra aydınlanma durumuna ulaştığına inanıyordu. Hayatının geri kalanını gezici bir eğitmen olarak geçirdi, fikirlerine adanmış bir manastır düzeni kurdu.