• Merhabalar kısa olabilecek incelememe hoş geldiniz.

    Arkada keman sesiyle hoş olabilir. Gerçi sadece keman yok sanırım.
    https://youtu.be/vBWCphAu8ik

    İlk önce şu Duino da nerdeymiş, Google Haritalar'ı bilgi amaçlı kullanayım dedim. Ne de göreyim minik tatlı bir kasabaymış, uydudan görünümü de çok hoş yaşamak istediğim bir yer olurdu, arkadaşıma da Duino'ya gidelim diye direttim ama sonra aklıma okulun açıldığı geldi. (Ağlama sesleri gelmiyor tabiki abartmayın.)

    Okuduğum ikinci çeviri şiir kitabı olma özelliğine sahip oldu bu kitap ve nedendir bilmem Rilke'yi kendime yakın hissettim. Ama belirteyim okumadan önce öyleydi. Çeviri şiirleri bilen bilir ana dilindeki anlam pek verilemez, ben okuyamıyorum falan der hatta birkaç arkadaşım. Ama ben tek tük çeviri şiir okumayı seviyordum yine, ilk okuduğum çeviri şiir kitabı da Illuminations kitabıydı. Pek bir şey hatırlamıyorum kitaptan ama birkaç dizesinin beynimden vurulma etkisi yaptığını hatırlıyorum.

    Neyse bu kitaba geçelim, Rilke bu kitaba 1912’de Adriyatik kıyısındaki Duino Şatosu’nda başlayıp, 1922’de Muzot’da (İsviçre) tamamlamıştır. Şato falan da deyince acaba Rilke denize bakarken de yazdı mı ya da sahil yürüyüşlerinde mi yazdı bu dizeleri diye geldi aklıma. Ama 10 yılda yazmak gerçekten üstünde düşündüğünü belirtiyor.

    10 tane ağıttan oluşuyor, birinci ağıt en iyisiydi bence. Nedeni ise:

    "Kim, bağırsam, duyardı çığlığımı melek saflarından?"

    diye başlaması sanırım. Şato'da yazdığı hissiyatı tahmin etmeye falan uğraştım hatta 10 yılda yazmış sonuçta!

    Duino sokaklarına daldım dizelerini okurken ve bir günde bitti ağıtlar, zaten bitebilecek bir kitap. İlk okuduğum Illuminations'dan farklı olarak daha yakın buldum dizeleri kendime ama yine de çeviri olmasından kaynaklı sanırım, eksik olan bir şeyler vardı ya da bir daha okumam gerekiyor bu kitabı. İleriki zamanlarda kimbilir belki tekrar okurum.

    Ağıtlar bitti, Rilke de odadan çıkıp gitti. Ve ilk sayfada yazan cümlenin aslında son sayfada yazması gerektiğini anladım. Ya da sihirli görünmez kalemle yazıyordu kimbilir!

    "HER ŞEY SONUNDA BİR KİTABA VARMAK İÇİNDİR." S. Mallarmé

    10 yılda yaşanan şeylerin hisleri vardı dizelerde ve bu 10 yılını dizelere aktarabilmişti Şair! Ne güzel!

    Incelememi okuduysanız teşekkür ederim, kendimce incelemeye çalıştım eğer bir hatam olduysa mâzur görün.

    İyi okumalar, kitapla kalın sevgili okurlar...
  • Rainer Maria Rilkeseçilmiş şiirler&duino ağıtları


    Rilke “ Üç kuşak vardır daima; birincisi, Tanrı’yı bulur; ikincisi tanrının üstüne daracık tapınaklar kurar ve onu zincire vurur; yoksul düşen üçüncüyse kendi zavallı kulübe ciklerini kurmak için Taşlar taşır, Tanrı’nın evinden der.Ve kendini Tanrı’yı bulan kuşaktan sayar.Bir çeşit dualar olan Saatler Kitabı bu arayıştan çıkar.



    Sanatını din haline getirmiş,peygamberce sözler söylemiş,derdi din kurucusu veya peygamber olmak değil tabi burdaki arayış.Ozan olmak,şiiri bütünüyle kavramak ve nitekim başarmış bunu.

    4 Ekim 1875 yılında Prag’da doğmuş.İlk şiiri 1891’de Viyana gazetesinde yayınlanmış.Hayatı boyunca çeşitli yolculuklar yapmış ve dünya edebiyatının önde gelen isimleriyle tanışmış.En önemli tanışma Lou Andreas Salome.Saatler Kitabının yazılmasında en büyük etken Salome.”Dünya bulutlu görüntüsünden sıyrıldı o zavallı ilk şiirlerimde ki birlikte akış ve çözülüşten kurtuldum,nesneler doğdular yavaş yavaş ve güçlükle öğrendim herşeyin ne denli yalın olduğunu,olgunlaştım,kendimi şekilsizlik içinde yitirme tehlikesindeyken seninle karşılaştım “ diyor.

    Paris müzelerinde Cezanne ve Rodin’nin eserleri derinden etkiliyor Rilke’yi.Sözlerde şiirler resmetmeyi,şiirler yontmayı öğreniyor.Bu şiirlerine Yeni Şiirler diyor.
    Varoluş koşulu olan yalnızlığına Militan yalnızlığım adını veriyor,yalnızlık onun vazgeçilmesi,yaşama biçimi halini alıyor.

    Birinci Dünya Savaşında askere alınıyor,dostları yardımıyla görevden bağışlanıyor.Fransa Hükümeti kitaplarına el koyuyor daha sonra bunları da kurtarıyor.Savaş boyunca Fransa’da şiirleri elden ele geziyor Rilke’nin.
    Uzun bir seslilikten sonra 1912 yılında,Triste’ye yakın Duino Şatosunda yazmaya başlamış ve tam on yılda Duino Ağıtlarını bitiyor.On beş gün sonrada Orpheus’a Soneler’i yazıyor.

    Duino Ağıtları’nın simgesi melek,kahramanlar,sevgilerine karşılık görememiş kadınlar,büyük sevenler,analar,genç yaşta ölenler,hayvanlar.


    Hayranı Mısırlı bir kadın evinde kaldığı şatoya ziyarete geliyor Rilke’yi ona Gül toplarken eline batan dikenle kan kanseri olduğu anlaşılıyor.İki ay sonrada ölüyor.Mezartaşına kendi hazırladığı şu dizeler yazılıyor.


    “Gül,ey saf çelişki,nice göz kapağının altında hiç kimsenin uykusu olmamanın sevinci.”

    Çeviri için Turan Oflazoğlu ,”Ozan bu şiirlerde kolay kavranamayan,yer yer soyut deyimlerle yüklü bir dil kullanır.Bu dilin güçlüğünden Almanlar bile yakınırlar” der.Gerçektende ilk okumada yarım bırakmıştım tekrar elime aldığımda başa dönüp yeniden okudum.Kitabın sonunda açıklamalar var,fakat kaçırdığım yerler illa ki vardır.

    SEKİZİNCİ AĞIT

    Bizse:hep seyirci,her yerde,
    herşeye dönük ve bağlı!
    Dolduruluruz.Düzenleriz.Çöker.
    Yeniden düzenleriz ve kendimiz çökeriz bu kez.

    Bizi kim böyle çevirmiş ki,n’etsek
    Neylesek,her durumda
    ayrılıp giden gibiyiz?Bütün vadisini kendine bir daha gösteren o son tepenin üstündeki nasıl döner ve durur,oyalanırsa,
    Öyle yaşarız biz de,hep veda ederek.
  • Rainer Maria Rilkeseçilmiş şiirler&duino ağıtları


    Rilke “ Üç kuşak vardır daima; birincisi, Tanrı’yı bulur; ikincisi tanrının üstüne daracık tapınaklar kurar ve onu zincire vurur; yoksul düşen üçüncüyse kendi zavallı kulübe ciklerini kurmak için Taşlar taşır, Tanrı’nın evinden der.Ve kendini Tanrı’yı bulan kuşaktan sayar.Bir çeşit dualar olan Saatler Kitabı bu arayıştan çıkar.



    Sanatını din haline getirmiş,peygamberce sözler söylemiş,derdi din kurucusu veya peygamber olmak değil tabi burdaki arayış.Ozan olmak,şiiri bütünüyle kavramak ve nitekim başarmış bunu.

    4 Ekim 1875 yılında Prag’da doğmuş.İlk şiiri 1891’de Viyana gazetesinde yayınlanmış.Hayatı boyunca çeşitli yolculuklar yapmış ve dünya edebiyatının önde gelen isimleriyle tanışmış.En önemli tanışma Lou Andreas Salome.Saatler Kitabının yazılmasında en büyük etken Salome.”Dünya bulutlu görüntüsünden sıyrıldı o zavallı ilk şiirlerimde ki birlikte akış ve çözülüşten kurtuldum,nesneler doğdular yavaş yavaş ve güçlükle öğrendim herşeyin ne denli yalın olduğunu,olgunlaştım,kendimi şekilsizlik içinde yitirme tehlikesindeyken seninle karşılaştım “ diyor.

    Paris müzelerinde Cezanne ve Rodin’nin eserleri derinden etkiliyor Rilke’yi.Sözlerde şiirler resmetmeyi,şiirler yontmayı öğreniyor.Bu şiirlerine Yeni Şiirler diyor.
    Varoluş koşulu olan yalnızlığına Militan yalnızlığım adını veriyor,yalnızlık onun vazgeçilmesi,yaşama biçimi halini alıyor.

    Birinci Dünya Savaşında askere alınıyor,dostları yardımıyla görevden bağışlanıyor.Fransa Hükümeti kitaplarına el koyuyor daha sonra bunları da kurtarıyor.Savaş boyunca Fransa’da şiirleri elden ele geziyor Rilke’nin.
    Uzun bir seslilikten sonra 1912 yılında,Triste’ye yakın Duino Şatosunda yazmaya başlamış ve tam on yılda Duino Ağıtlarını bitiyor.On beş gün sonrada Orpheus’a Soneler’i yazıyor.

    Duino Ağıtları’nın simgesi melek,kahramanlar,sevgilerine karşılık görememiş kadınlar,büyük sevenler,analar,genç yaşta ölenler,hayvanlar.


    Hayranı Mısırlı bir kadın evinde kaldığı şatoya ziyarete geliyor Rilke’yi ona Gül toplarken eline batan dikenle kan kanseri olduğu anlaşılıyor.İki ay sonrada ölüyor.Mezartaşına kendi hazırladığı şu dizeler yazılıyor.


    “Gül,ey saf çelişki,nice göz kapağının altında hiç kimsenin uykusu olmamanın sevinci.”

    Çeviri için Turan Oflazoğlu ,”Ozan bu şiirlerde kolay kavranamayan,yer yer soyut deyimlerle yüklü bir dil kullanır.Bu dilin güçlüğünden Almanlar bile yakınırlar” der.Gerçektende ilk okumada yarım bırakmıştım tekrar elime aldığımda başa dönüp yeniden okudum.Kitabın sonunda açıklamalar var,fakat kaçırdığım yerler illa ki vardır.

    SEKİZİNCİ AĞIT

    Bizse:hep seyirci,her yerde,
    herşeye dönük ve bağlı!
    Dolduruluruz.Düzenleriz.Çöker.
    Yeniden düzenleriz ve kendimiz çökeriz bu kez.

    Bizi kim böyle çevirmiş ki,n’etsek
    Neylesek,her durumda
    ayrılıp giden gibiyiz?Bütün vadisini kendine bir daha gösteren o son tepenin üstündeki nasıl döner ve durur,oyalanırsa,
    Öyle yaşarız biz de,hep veda ederek.
  • Sonunda bizi gereksinmezler artık, erken göçenler,
    kişi artık yeryüzü şeylerinden kesilir, nasıl kesilirse
    ana memesinden usul usul. Peki biz, böyle yaman sırları
    gereksinenler, biz, kutlu ilerlemesi sık sık
    acıdan doğanlar: var olabilir miyiz onlarsız?
  • Artık yeryüzünde barınmamak yadırganır elbette,
    güç kazanılmış alışkanlıkları artık kullanmamak,
    güllere ve neler vadeden öbür nesnelere
    bir insanca geleceğe göre anlam vermemek;
    eskiden her neysen sonsuzca kaygılı ellerde,
    artık hiçbiri olmamak; kendi adını
    bırakıvermek bir yana, kırık bir oyuncak gibi.
    Yadırganır, istememek artık isteklerini. Yadırganır
    eskiden bağlantı olan ne varsa, şimdi gevşek, uçuşur
    görmek boşlukta. Ölü olmak da güçtür,
    gecikmeyle yüklü olmak, kişi daha rastlamadan
    sonrasızlık izine. - Bir var ki canlılar
    aynı yaniışı yaparlar hep: pek kesin sınırlar çizerler
  • Sesler, sesler. Dinle gönlüm, eskiden ancak
    ermişlerin dinlediğince: onları dev çağrı
    kaldırırdı yerden; ama bu olmaz kişiler
    diz çökederdi hep, hiç mi hiç aldırmadan:
    böyle dinlerdi onlar. Sen Tanrı'nın sesine
    dayanamazsın, nerde! Ama dinle soluğu,
    sessizlikten üreyen kesintisiz bildiriyi.
    Hışırdar işte sana doğru genç ölenlerden.